Disputatio de philosophia in genere & quibusdam ejus partibus, quam ex approbatione venerandæ ... Ubsaliensi academia, sub præsidio ... Henrico M. Ausii ... pro magisterij philosophici insignibus ac peivilegijs consequendis, publicæ eruditorium censuræ ex

Full text

(1)

i— tirti e a s a

D I S P U T A T I O

D o

p H I L O S O P H I A

in Genere & quibusdam

e ju s P a r t i b u s > tvj S Q vd tn

E x approbatione Venerandæ &

Ampliflimæ Facultatis Philofophicæ in IHuflri

Ubfalienfi Academ ia, ^

Sub Prsefidio ^

PrtcUrifsimi Viri

Du.. H E N R 1 C I M. A U S 1 I .

Graecæ Linguae ProfefToris Ordinarij & Publici, Praeceptoris & fautoris fui æternùm '

honorandi, Ä

Pro Magifterij Philofopktci infignibuo *c Privileges Confequend*, Public a truditor urn ccnjurtt exhibet

J O H A N N E S J O H A N N I S Limnæus Sm ol

Ad diem is. Marti/ in Auditorio V et, Maj. Anno 16f t . horü à y .antemerid:

U B S A L I Æ ; v ,

(2)
(3)

I hcfis L

Ampum Fhîîofophiæ amplifflmum^

variis, jueundrfTirois & utiliflimis flofcu- lis luxuriantem iugrcffuris, n o n tà m facile patet aditus, nifi ejus Definitio atq;

Divffiot penitiori mentis libramine pri­

m o omnium perfitentur : Haec narnq; D u o , k Philofophis ejusmodi ft a tu u n tu r , ex quibus vera ipfius natura vel imprimis Cognofeipotcft; Nos igitur

o-peræ pretium d u x im u s , falvis aliorum placitis» hxcce d ex­ t re ph ilo fo ph ant ium Confeflui p ro pone re .

I I.

Definitionem quod f p e & a t , ca juxta decreta L o g i c o ­

r u m in duplici eft differentia, 11*4 fell; Nominis, Alter* Aci-, Illa definitum ipfum explicat ; H *c Eficotiam ejus per g e n u s & differentiam , quibus , Ceu partibus , legitima c onftare debet Definitio, fiiggerit. m

I I I.

Re&iifimè Tero p rim o loco e n o d a n d a m fumimus N om inis d e f in iti on e m , quoniam fignificatio nominis cft p rin ci piu m omnis inquifuionis, u t Colligitur ex principio, i. Port, anal Et 6. Ethic.cap.

O ccurrunt in definitione Norninü tria ufitata m e m ­ b ra advertenda : tjupteficy’* feil: feu Nominif n o t a t i o ,

(4)

öfAoiyvpU, feu diverfa fignificatio , Et r& , feu taria

focis appellatio.

V.

Etymologiam q uo d C o n c e r n i t , ad ve rt en d u m eft vocem

ha nc origine Gr®cam cfTe» amare, & ryso-opixt Saaientia, cujus nominis in v e n to r e m fuiile Pythagoram re f e r u n t Diog lio /. de vitis Philofophorum. p rer. 1. z. de Philotoph. c i co nnimbr. in prooemio Payfic® aufcul. Fonleea in prooc i r o lib. Met. c. 45 unde f t y m o n nihil aliud q u i m »ludium a m o r e m q u e Sapienti® declarat.

V

1-Homanymiam quod attinet» adverte» q u o i hæe vox»

O m n in o fit vindicanda à multiplici & aocipiti fua potefiate, q ua m dicit fubtilitatum Magifter, tutifilmum elfe e rr o r u m receptaculum. I. fumitur vox Phil ofo phi r iieufw , idque duplieiter ( * ) n i m i s latè »pro o m a i eo quod hominis ani­ m u m informare & erudire poteil » five per Ce & pr im a ­ r i o , five per accidens & fecu nda ri o, in qua fignideatione

6c facultates fuperiores utpotè The olo gum » Jurispruden­

tiam & Medicinam » im o ipfas dilciplinai organicas five inftrumentales includit .* Q u io & ipfas artes Mechanicas Complcdlitur, fiq ji d cm Arili. fecundum haae a cc e p ti o ­ ne nffcmniura arcium in ventores vocat <ro(pdr 1. 1. Met. c. 1.

( ß ) Nimis a n g j f t è , d u m vel p ro principali Philofophiæ

parte, Mctaphyfica t a n t u m » Arift 1. 3 Met. c. 2. text. 3. 5c / . V e l pro Ptiiloibptra Tne or e tic a (ola , hoc efit, pr o Capi­ entia ventatis quze aontradiitingvitur prudenti® Politicae A n d L. 7 Met 1. & Lib 6. Eth c. 7. Vel pra&ica lola. vel p r o (olis fub dantiarum Icientijs. Vel accipitur pro Phy fi * caqtisedicitur Phdofophia fecunda. Arid. hb. 3. Met» c. 3. text. z. q u « acceptione* cum n o n hdbeant fu n da me ntu m

(5)

i a re* eadem facilitate, quå a fl e ru n tu r, reijeiuntur.

I I .

A ccipitur kv/iuç & fpccialitër p r o omnibus iflis dilcipli- nis q u r C o n tra did ing vun tur facultatibus fuperioribus » ita quidem ut q u x d a m difciplin* in contemplatione veri.quæ- d am in adtione boni Co nf id a nt ; Et hanc acc e pti onem no* d ram volumus.

V I I.

S umitur denique interdum Philofophia vel I. Xvwfjtcf

Intui abftra&ê pro dodlrina certis praeceptis, homogeneis,

mctfoodiccquc diipolitis 9 c o n d a n t c ; Vel. 2. h abi-tualiter & C on crete pro habitu mentis» n a t u r a , do&rina, ufu k frequenti exercitatione Acquifito.

v n r .

Circa Synonymum Philofophia multa Occurrunt» d ic it u r

alias fapientia, o m n iu m laudatarum artium fafciculus, (ci­ entia fcientiarum» Conte mpl at io animi,mortis me ditatio : N oti tia naturalis,lumen rationis, curfus PbiIoIbphicus,&c.- quæ appellationes Elogia & Encomia Philofophiæ diei pof* l uoo ,.

I X .

Atque fic oflenU dnpanXoyltfy orçayptMthoyfav d e l a ­ bandam aggrediemur. *

X.

Philofophia à varijs varie d e fi n it u r ; Nobis hanc ad-- dere definitionem placet : Phtlafophia proprie d ifta, eß ha*

hitin animi quifeculaiione rerum copnofccn darum inteüeHum » tå v ita honefiate voluntatem je eundam naturalem aptitudinem> perficit tå informat.

X I.

Q u a m in Genus k differentiam refolvemusr*..

(6)

-X I Ï .

jÇjtnu* facimus ha bitum animi , & quidem non in­

natum» qualis fuit in Adamo in flatu integritatis; Non in« fufum » h o c e f t , quijperfpecialcm influxum fuperadditur. qualia f u n t dona miraculofc concefl* in A poftolis & h#diè in piis» fidei » fpci charitas. Sed frecialem » acquifitum & realem aoimi habitum ; N a m Philolophia hom ini rcfpc&u an im i non corporis inefl, & ab eo de m n o n nifi c re b ro & indefeflb Audio diicendi , legendi, a ud ie nd i, meditandi c o m p a r a t u r , q u * proprietates conjun&im folis animi ha. bitibus a tt ri bu u n tu r ; Deus enim fua booa laboribus ven_

d i t , ut praeclare apud Xenophontem inqui t Epicharmus. X I I I .

Atque hæcde Gen ere Philofophiæ ,* Differentia, quâ Philofophia efl id quod e f t , & à rebus omnibus ahjs diftin. gu itu r,petitur in Definitione fuperius allata, partim ab Ob-

jeHo , partim quoque à Fine t undè habituum differentias

potiflimum delumi folent. ubi no ta nd um habitum illum circa rescognofccndas& agendas verfari, ita u ti nte lie ft um & voluntatem eâ ratione perficiat at que i n f o r me t , eft e- n im fapientia huma na nihil aliud, quà m Dei Creaturas co« gnofeere , & a&iones n o n folum externas fed etiam i n t e r ­ nas in focietate h u m a n a ad hone dati s exercitium dirigere. E o e r g ö C o l l i m a n t o m n e s Philo fop hor um operae, u t ani­ m u s veri cog nit ion e i m b u a tu r , & vita honeftis moribus co nformetur.

X I V .

Et quia n o n o m n e m hic indifferenter perfeftionem intelligimus , addimus Secundum Naturalem aftitudinem \ N a m illam foiu m mo do pe rf e tti o n e m hic a c c e p ta m u s , ad

(7)

q uam h u m o naturali intcllcdus lumine ac p ro pria induftriâ pervenire poteft.

X V.

Ex didis p r o m p t u m cft colligere, o m nes illas difcipii- nas, quae proprie partes Philoiophiæ vocantur» elle vel de

rebui neceffmnjj, qu* à nobis immutari n e q u e u n t , ut Coe-.,

Ium, Elementa, Meteora, animalia, &c. Vel de Rebmcen

tingentibiH » qu * in noftra p o te ft at^ q u o d a m m o d o fitâe

funt ut juftitia, T e m p e r a n t i a , &c. A c proinde illas t a n ­ t u m fciri u t l c i a n t u r , has ve rô, ut â nobis infuper agantur

X V I .

Hinc Divtfioncm Philofophiae t a n q u a m totiui in te gra - lis analogi , quar variis in Loeis ab Ariftotele traditur & p r o b a t o r , u t p o t è convenieotiflimam , re cip im us, videli­ c et in SpecuUtiyam ieuTheoreiicami quaeres fibi fubjcdas, nos t a n t u m m o d o fcire & contemplari docet , ita ut finis illius iit lola cognitio i u b je d x materiae , in qua animus in - tclligecitisconquicfcat. Ei Afttvam feu Prtflicam , quaeres ipfas circa quas o c cu pa tu r, nos non tantum cognofcerc d o ­ c e t , fed fimul etiam ad ipfam a d i o n e m nos deducit, ita u t voluntas noftra ici cognitione fubjedi t a n q u a m in fine ulti» m o oo i acq.uieic.at, led p r ê t e r hanc, op e ra ti onem q u a n - t k m requirat reipiciat. Arift. *. Met. c. i. i. Top. c. 9.

X V 11.

H anc d id a m <5c q u al it e rc u n q u ed e ra o n ft ra ta m Philo« (ophiar Divilionem confirmare ulterius co nab im ur hoc af« * g u mento.

X V I I I .

Ubicunque, u Duplex eft ioteileftus » cui Philofo- phia t a n q u a m lubjedo inharrer, videlicet SpecuUtivustto.pr4-

äidHt tcltc Puilolopho. 1. Duplex objtHum, circa q u o d ver«

(8)

/fatur Philofophia, n i m i r u m Rej /pecufstiv* & prstfic*. / Du­

plex Philêfophid efficiunt cum quo finis co intidit i Ibi duæ Phi-

lofophise partes r e d è f t a t u u n t u r ; A t D»/>/excft inrelledus,-

Duplex objeflum ; Duplex Philofophiac officiunt. Urgo re-

d i f l i m e d u « partes Philofophi* confti tut * font. Major ut & M ino r operofms pro b a ri p o f l e n t , fi neceflarium fo* rcu*

X I X .

P r i o r p a r s , q u * T h e o r e t i c a dici tur ,C om mu nil llmc fub- dividitur in Tres p a rte s, in Metapbyficam , Phyficano 5c Mathefin : vel enim c o n t e m p l a t u r T o efle re rum in uni- verfali, & dicitur Mctaphyfica; vel Co rp o ra naturalia qua­ tenus m o t u i fub jiccnt, p e r l u f t r a t , & appellatur Phyficaj vel q u a n ti ta te s perpendit & n o m i n a t u r Mathefis. Suffici­ ens q a o q u c hæc divifio eft ; N am quicquid eft cognofci- bilc in aliqua fcientia, vel eft a b f t r i û u m à m a teri a Angula­ ri» vel à materia c o m m u n i & fe n fi li , fed fola ratione ; vei à materia Angulari & c o m m u n i \ n o n fola r a t i on e , fed e- tiam rcipfa. Ißa Phyftcam. Ißa Mathematicam. Hae Meta- phyficam , conftituit. C o n n im b . Prooem. P hy f qu#ft. i. art. 3.

X X .

Pofteriôr p a rs , quar Pr adica n o m i n i t u r , difpefcitur in p a r t e m Generalem Ôc Specialem ; N a m res co n ti n g e n ­ tes & admones h u m a n s , q u * huic parti fubi jc iuntur , con- fideraotur vel generaliter quatenus virtuofae & ho n e ft * di­ ci debent : Vel Ipecialitèr.quatcnus debent e(Te ad ion es ho- neftæ h o m i n u m in c e r t o vitae ftatu degentium* Priori me-

àq> in i t h i c a adio nes hu ma næ p e r p e n d u n tu r, quae tradit

comm un ia bene vivendi praecepta, principia, fun da me nta & (emina univerfæ Philofophia: m o r a l i s , adeoque in g e ­

(9)

nere mon ft rat quodnam fit officium viri boni, eujuseonqj ta n d e m datus aut ordinis iJlc fuerit. Pofterioriautcm mo­

do a&iones h u m a n * confideratæ tra d a n tu r , vel in Politica

quæ circa ürb ium 6c Rerumpub. moderationem occupa­ tur. Vel in oeconomica, quæ domus ac familia; guberna­ t io n e m tradit. X X I

Quæri foîet de feientiarum Philofbphicarum caufis: quar c u m à Pbdoiophis in externas • Efficientem ac Finem: I t internas , Materiam fcilicct ac Formam, dividantur, lingulas brevitèr pcrlcquamur.

X X I I .

Caufam Efficientem principalem & largitorem Phi- lofophi? Deum (latuimus, quippè à quo om ne donum bo­ n u m & p e r f e d u m venit Jacob, i. \7. prov. 2. 6.

' X X I I I .

Minus Principalised homo qui artes humaniores e*- colit & fyftematicè difponit* Item k^ukt/ quam

h o m o adhuc habet poftlapfum» utpoffit dilccrnere inter ver um & falfum, b o n u m & malum , turpe & honeflum, un­ de notitia nollra luam trahit originem.

X X I V.

Haec vel efl impellens vel tnftrumentalis; Impellens ed t â m I n t r i n c c a quàm Extrioleca; Intrinfeca cd appetitus, i x t r i n l c c a c d admiratio rerum admirabilium.

X X V .

Inftrumentalü quoque e(l duplex, vel interna vel externa%

In te rn a e(t ratio & voluntas j Externa ed, lenius obUrva- ti o i i n d u d i o & Experientia. Praeter halce reccnOtas crul- ta s h a b e t caulas, quâ ratiooe ed inventa , quinam ft érc c- jus r e p a r a t o r e s , &c. i n re per le clariori non diu cd com- m o r a a d u m .

(10)

X X V I .

Finii Philo£ophi*£ eft d u p l e x , principals five ultiwu* , qni eft divini nominis gloria » cum omnia operatus eft Do­ minus pro p te r femctipfum. Prov. 16. Et Minus prtncipalù* qoi varius eft, unius e ni m rei plures fubordinati poffunt eile fines* i. Conducit ad variarum rerum noti tiam , undè ani mi noftri perfectio proficifcitur , quæ confiftitin con­ te m pl a tio ne e nt iu m & adtione d e c e n ti a m . 2. Utilis eft o m n ib u s facultatibus luperioribus » Thepl. Jurifp. & Me­ d i c i n s ; Nam qu e m a d m o d u m Philolophia Praiftica ad juris­ pr u d e n ti a m eft necefldria: Ita Philofophia T h e ore ti c a » & in (pccie Phyfica & Aftronomia neceftaria eft ad Medici­ n a m , utraq; autem Theologo, p r s f c r t i m illi, qui n o n c o n ­ te Ilione iol um, fed jc Profeftione talis, inûg nitèr conducit.

X X V 1L

Materia Philofophia: 6 x cjua, nulla datur nullaque F o r ­ ma , cu m accidens Gt ,• Si vero c o n h d e r e t u r , ha. b e t aliquid analogum matcriæj.ut eft multitudo praecepto­ r u m 6c d o g m a tu m : Et aliquid analogum formæ, quod eft Methodica dilpofttio , quæ à generalifîimo p r æ cc p t o , p e r fubalcerna & fpecialiftima descendit, na turaque prius, p r i o ­ ri Loc oftatu it.

Thefes Mathcfeos.

L

N o n quarrimus : N u m datur Mathefis» quoniam da n ­ t u r p rop ri x quantitatis aflfcdtioncs. u tp o tc , a qualitas, inae­ qualitas, cxcefliis,dcfetlus, &c. Quibus pofitis pon it u r «- tiara Mathefis, c u m nulla alia Icicntia affectiones illas pecu* liaxiter pcxfcquicuxv

(11)

I I .

Matbefis eft fcientia proprias quantitatis afft&îonet» a bftra ûè & concrete contemplans.

I I I .

Divifioncm Matbefis i n p a rtc m prim ariam feu Theo- r e t i c a m , & fecundari am feo P raf ticam, miftarn facimus» R e t i n e m u s communiilimaro illam partitionem quae à Fine & objcfto defumpta eft » feil, in abßraftam feu fimpiicer» &

concretam feu mixtam, fcopusenim totius Mathefcos eft con-

liderarc quantitatem» vel ut nudam vel ut c e r ts alicui ma­ teriae alligatam. Haec ergo divifio huc o p t i m e quadrat« u t p o t ê q u æ to tu m e x h au nt.

I V.

Abftra&a refpicit tu m Multitudinem » tu m Magnitu­ d inem. Idam Arithmetica fibi contem plandam fumit:

Hanc G e om et r ia perfequitur.

V.

C o n c r e ta feu mixta latiflimc fc extendit1; Narartfpi-

C2t vel t o t u m m un d u m , vel ejusdem c o m p en d iu m ,

Phyficæ Thefes.

i .

Phy fi cam efie veram ac proprie diftam fcientiam h a u d dubitanter atterimus ex Arillotelis authoritate lib. 3. Phyf. cap. 4 liquidera de mon ftrat adfcâione? proprias d e fubjtfto per proprias caufas & principia, quod ex pluri­ mis r e r u m Phyficarum demonftrationibus videre licet ; q uam hoc m o d o definimus : Phyttca eft Icientia corpo­ ris naturalis quatenus naturale eft.

(12)

I h

Quarcunque per fe & propriè in tota Phüofophîa n a ­ turali p r o p o n u n t u r & t r a d a n t u r , illa referri po fl u a t ad corpus naturale» u t principia videlicet» M at e ri a ,f o r m a, & privatio .* Proprietates nempe, locus»tempus,quantitas,&c. L i q u e t ergo ex d i d i s , legitimum Phyfkas objsüum t fle co rpus naturale quatenus naturale, q u o d huic dilciplinae ita eft adarquaturn » ut de c o , tu m in genere tu m in fpc- c i e , i a Phy fica folum» & extra illam nu sq u am t r a d e t u r .

I I L

Hinc r e ru m naturalium co gn iti one m certam» u n â cu m tota r e d e Philofophantium c or on a aderimus, fiqui- d e m plurimæ res d a n t u r certo & evidenter pèr neceflari- aro ac propr iam eaufam Icibiles. Sic datur h o m o , quena n o v i m u s ede ap tu m ad capeflendas difciplinas, per p r o ­ p r ia m caufam , ra tionem. Datur ignis, quem fcimus fur- ïum ferri per propr iam caufam , levitatem. D a tu r lapis» qui deorfum fertur per propriam caufam» gravitatem. D a ­ t u r denique m i x t u m quod corruptibile eft, qu>a conftat cx contrariis, &c. Quin & feofuum experimentalis n o t i ­ tia, q u * quandoque ce rt id im a cf t, idem evincit. Tcftan- t u r qu o q u e facræ literæ multos naturali notitia claruifle. Mofes potuit ligoo à Deo deroonftrato & in je d o in aquas amaridimas reddere eas dulcidimas, Exod. i / . ?. .25. quia hic p r a t e r Dei miraeulOm ag no vit naturalem quan dam vim inede l i g n o , quod dulces fecerit aquas fua natura aci­ d o fapore p o lle n te s, (eparando fal & partes exuftas ab a- quis. q u e m a d m o d u m videmus habere acetum vim fepa- t a o d i (erum à laCfco. Reru m ergo naturalium ( non ta ­ rnen

omnium * c u m p r o p te r

intclle&us

noftri imbcciilita-

(13)

-te m quaf undam rerum propria? eaufæ non rarô ignoMß« t u r ) datur certa & evidens cognitio*

IV.

O m n ia c or pora naturalia timui fumpta dicuntur

Mundu* > quem ob diverfarum rerum , pulcherri­ m u m & pcrfe&iflimum cflcrc&e pronunciat Arifl;. initio Jib. i. de coelo & lib* i Text. 34. Connimb. lib. 1. de coelo c. r.quaed. i. E t c o n f i l i t b s c mundi pulchritudo &pcrfe- £fio potiiTimum in ablolutione partium vel graduum : Illa cft, quâ omnes partes five fpecies corporum naturalium t a n to n u m e r o f u n t conditæqui fufficit ad IFsnwàr machi­ n a m c om ple ndam. Hac eft, quâ m u n d i corpora ta n tu m habent virium« q a a n tu m fufficit ad m undi confcrvatio* n e m , & qu an tu m ad Dei gloriam , & ufum hominis re­ quiritur.

Ethicæ Thefes.

i.

Ethica eft prudentia hominum aöiones bonis mori­ bus informans« & ad benè beateque vivendum cfFormans.

1 I.

Do&rina Ethica n on tantu m in Externis hominum a s i o n i b u s , (ed & in te rnis , quae naturae & ratiouis viribus fufeipiuntur, informandis * vel maxime ocrmpata eft. Nani 1. bonitas a&ionis quæ à virtute e(Fe dicitur» ex duobus potif fim um æftirnatur: Ex intentione b ona, & interno animi afie&u feu h a b i tu , fcalig. exerc. 307. f 17. Requiri­ t u r e rg ô o m n i n o in terna quædam & mens fc-d a r a , à qua bonae irtae oriantur a&ioncs. Externam igitur diiciplinam n o n t a n t u m m oderatur virtui > fed &

(14)

m-d a m m o m-d ô interiores f u b i g i t , te m p e ra t , regit & dirigit c o m m o ti o n e s . 1 1. Omnis virtus eft habitus. Arift. 2. Ni- coro. c.f. atque omnis habitus i n t e r n u m c o m p onit & p r o m ­ p t u m reddit. Huc denique facit Philip, cum in iocit

c o m . de lege Divina inquit : Hoc igitur diferimen confi- d e r a t u r ; Human® leges t a n t u m poltulant, aut vetant ex­ t e r n a o p e ra : Philofophi* docet aliquanto amplius, videli­ cet, a ü o n e m honcftaroefle n o n t a n t u m e xtern um aut fi- tnulatum o p u s , l e d in M E N T E redlum judicium , & in

y O L l l N T A T E liberam e le d i o n e m leu v^oéc^t<ny ad re*

d u m faciendum accedere o p o rte re. Vide Dan. in £ t h : Chryf. lib. i. cap. 2. p. 4.

LogicæThcfes.

i .

Logica n o n p r o p t e r feipfara, fed p r o p t e r Philofo* phiam & fuperiores facultates eft inventa ac genita tan.* q u a m i n f t r u m e n t u m feu o rg a n o n r e d e ratiocinandi. A ri d . «, T o p . c. 9 Zab. lib. i« de Nat. Log. c. 10.

I I

Ipfa enim logica erga o m ne s alias principaliores fei« entias cognofcendas , propagandas & co mm unic an da s o r ­ gani Btnuncre pe rf e dè fungitur , quia doc et mo d u m e x p e ­ d i t e & appofite fciendi, d e f i n i e n d i , dividendi & argu­ m e n t a n d i , quod requiritur in omni bu s perfedis fcientijs.

I I f.

S u b je d u m logic« efTe res om n e s » non quidem qua- t e n u s - f u n t r e s , f e d quateousfecundis notionibusfubftant, ijs videlicet q u x cognitioni n o f i r x ad veritatem adipifcen- dara & fallitatcm refutandam inlerviunt.

(15)

I V.

Quidquid eft» id ab Ariftoteic inclulum duobus or­ dinibus ( n a m uc confufio r vitaretur oportet omnia re­ ferri ad ordinem ) Subflnntu & accidemtù,

V.

Definitionem efle inftrumentum Logicum & quidem

notificandi quidditatem rci & veritatem cognofcendi » quatenus nimirum praedicatur de definito » quatenusque i n d e m o n ft ra tione medium term inum conftituit» duobus r a t i o n u m m om entis utentes afleveramus. i. Cujus partes fu n t voff/xar* fccusoda, id totum quoque logicum inftru­ m e n t u m eft. A t partes definitionis » ut Genus & Diffe­ rentia» funt notiones fecunda; & logics inftrumcnta. Ergo & Definitio. 2. Si Definitio non eft inftrumentum logicum» fcquitur logicam mancam efle & imperfeâam. neque, re&é pofle appellari difciplinam auxiliatrieera humani ingenij in cogn itione rerum omnjum. Ratio confequcntiar fumitur exinde* quia Logica ut perfe&a dici poftit, tradere no­ bis d e b et inftrumenta quibus ad omni um» quae quaeri fl­ ot fciri poilunt* cognitionem pervenire poflumus: Jam autem cum de K e,aut An /fr, aut fih tid fit, aut an infit, aut

yropter tjutm caufim m fit, qu^ri poftit: necefle eft dariin-

f t r ument a» quorum adminiculo in horum quatvor qu«- l i t o r u m co gnitio nem poftimus pervenire. Quoniam fl­ ute m p r a t e r Definitionem» neque divifio, neque ordo» ne qu e Syllogilmus vel ejus fpecies, neque ullum aliud in- ft ru me nt um Logicuru poftit latisfacere quarftioni Quid fit, neccfle eft definitionem cfte inftrumentum Logicum quod quacftioniQ uid fi t , (atisfaciat.

(16)

V I.

Hanc noftram ad cr ti o n em op p u g n are videtur Zaba* fella tumalijs io l o c i s . t u m maxime lib. 3* de M e th o d o e. I3. d u m inquit, co nc ep tio definitionis ad prin.am p e r t i ­ n e t operationem}; n o n eft igitur Logic um inftrurocntum : o m n i a enim Log ica in ft rum en ta funt difcurfusà n o t o ad ig n o t u m & dicere in ft ru m e n tu m Lo g i c u m fine dil cu riu

cU dicere A^uccy a v £ & calidum fine calore.

VI I.

Verum rcfpond em us Zabarcllar poftulatum nimis m a ­ g n u m efle* quod o m n e in ft ru m e n tum Lo gi cu m fit c o n ­ juncture cum difcu rf u, h o c eft Syllogifticam & ne ccflari- a m habeat vim inferendi u n u m ex aitero. I d e n i m cu m r a t i o n e , t u m au th or ita te Zabarellæ poteft refutari. R a ­ t i o eft: q u o d c u n q u e d o c e t logica efficere, illud eft inftru-

m e n t u m logicum. A t logica defioitionem doc et effice­ r e , Ergo, &c. Authoritas fumitur ex Zabarell. lib. 2. de Method, cap. 16. & 17. Ubi o r d in e m ta m compofitivum q u a m Refolutivum definit per inf t r u m e n tu m logi cu m. I t e m lib.3. de Method, cap. 6. Sc 17+ dicit: Duo f un t prae­

cipua inftrumenta logica, Ordo & M et h o d u s : Sc t a m e n alibi ubi M et ho d u m ab o r d in e diftinguit, ut lib. 3. de Me­ thod. cap. i. & alib* dicit, o r d i n e manuliam hab ere v im Syllogifticam & neceflariam unius ex altero illationem* Hinc e rg ô ulterius a r g u m e n t a m u r: Si o m n e inf trumen- tu rn logicum c o n ju n f iu m eft cum difcurfu, (equitur o r d i n e c o n efie in ft rum en tum lo g ic u m , quia juxta t Zabar. O r d o Don habet vim illatricem : Sed o rd o eft in ft ru m e n tu m log.* - er go falfum eft, quod dicit o m n e io f tr u m e nt um logicum c o o j u n å u m e f t e c u m dilcuriu. Et no t a n d u m hic eft, q uo dn o n

(17)

Aon omnia inftrumenta logica eodem mod o faciant ad veri probationem &falfi rcjeftioncm. Qu*da m eniro irn- m e di atè ut fyllogifnaus & ejus fpecies: Quæd a m mediate, & quatenus ad Syllogismum, tanquam finem u lt im u m i n ­ t e r n u m » reducuntur j Atque ita fa habent om n es n o tio ­ nes fecunda? fimplices» itemqueenuntiationes . Deinde di- A in gv un t quoque nonnulli inter inftrumenta logica prima­ ria & fecundaria. Quamvis igitur principale & p ri m ari um logices in ft rumentum fit Syllogifmus >Zab. i. de Nat. log. cap. is. fecundaria tamen inftrumcnca haud quaq uam ex­ c lu d u n tu r , inter qua? etiam locum obtine t Definitio, Seal, cxcrc. r. fe6t! 3- Keck. hb. i. Syftem. cap. 17*

Tibi vero D eo, in Trinitate

Vini, &: Unitate Trino, omnis ve­

rtatis fonti & propagatori

f i t

g*atia , fit gloria &: benedi&io

nullis leculis terminanda,

(18)

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :