Dissertationis philologicæ, de signo crucis sub Veteri Testamento, pars posterior, quam, divina adspirante gratia, cum consensu amplissimæ Facultatis Philosophicæ in Regia Academia Upsaliensi, præside ... Erico Alstrin ... placide candideque ventilandam e

Full text

(1)

vrb

timrv p iw •

'Differiationis Philologie a ,

SÏGNOCRÜCIS

Su b

VETERI T E S T A M E N T O

,

P

a r s

P

o s t e r i o r

,

g J l A M y

Divina Adfpirante Gratia ,

Cum confinfu Amplüß?na Facultatis PbilofophicA

ln_.

Regia Academia Upjalienß,

P R Æ S I D E ,

VIRO Adm. Reverendo & Celeberrimo

,

M a g , E R I C O A L S T R I N ,

Log. & Metaph. Prof. Reg, & Ordin.

Placide candide que ventilandam exbibet,

In Auditorio Guftaviano Majori, d* 18. Dec*

A

n

. M D C C X X X .

Hör is Ante m eridiem confvetU *

G e o r g i u s .

P,

T i l l æ u s ,

W e s t m a n n u s,

(2)

S' ..

* < r X» ^ *

S:

æ

R:

æ

M

: t i s

SUMMÆ FIDEI VIRO,

I L L V S Ï R I S S 1 M O

I I C I 1 1 1 A y m i M O g V E

HEROI

a c

COMITI,

D

n

. M A G N O

J U L I O

d e l à

GARDIE.

REGIS

..

R E G N I Q U E S V E C I Æ

S E N A T O R I ,

N E C N O N

A T ) L Æ R E G 1Æ

'.RESCHALLO SUPREMO,

M Æ C E N A T 1 S U M MO.

(3)

N o m i n i s . Tui. Splendor.

EXCELLENTISSIME. DOMINE. COMES/

Quo.

Sideris. Inftar. Radiantia

Orbem. Noftrum. Illuftras. Hyperboreum.

Ad. Celfa.TuA. Limina. Omnes. Allicit. Trahit.

Impellit.

Quemadmodum. A. Solis. Lumine. CorporaJ

Illuminari. Novim us. Opaca.

>j|

Sic.

Ab.

lUußnsfimo

.

Tuo. Nomine.

Obfcuram. Hanc. Irradiari. Cupio.1

Differtationcm.

Veniam.Igitur.Mihi.Gratiofiffime. Impertiaris.'

Et. Hoc. Quicquid. Eft. Audaciæ.

N on. Audacias. Sed. Animo. Venerabundo.

Gratiam.

T u a m.

ILLUSTRISSIME. DOMINE. COMES.

Vehementer. Expetenti. Delideranti.

Tribuas.

Humillimus. Oro. Rogoquc.

Serena. Accipias. Fronte.

Quod.

T i b i.

EXCELLENTISSIME. DOMINE. COMES.

Offero. Munufculum.

(4)

Materiae* Dignitate. Et. Offerentis. Pietate.

Unice. Æltimandum.

e x c e l l e n t i a m

;

t u a m

*

In. Annos. Usque* Neftoreos. Confervet.

Summus* Rerum. Arbiter*

DEUS*

Quo. De* Tanto. Sui* Cuftode*

Quem. Efle. T

e

.

lttiiftriifimum. 'luum . Indicat. Nomen.

Quam. Diutiflime. Sibi* Gratulari* Queat.

SVECIA* NOSTRA*

DE LA GARDIORUM* Nomine.

Et* Olim* Et* Etiamnum* Superbiens*

Sic. Vovet.

Qui* Quoad. Vixerit* Erit.

ILLUSTRISSIMÆ EX C E L LE N T E TUÆ.

Cultor ( f cliens âevotijfm fy

(5)

S:

æ

R

îæ

M :

tis

MAGNÆ FIDEI VIRO,

Perilltiftn Generoßlfimoque

B

a r o n i

a c D

o m i n o

,

1> CAROLO

C R O N S T E D T ,

G E N E R A L IS

L O C V

N e c non

Regiæ Rei Tormentariæ

C H I L I A R C H Æ ,

M A C E N A T I M A X I M O

l

T

U us, Perilluftris Dom ine Baro, erga o-

mnes M ufarum cultores favor ßngularis,

erga Paternam domum benevolentia Jmnma, er­

ga me denique gratia infignis, fecit 5 m levisß •

(6)

mum hocce Exercitium Philologicum , in animi

gratisfimi tefjeram, Pcrilluftri T uo Nom ini fa-

crarem. Plurimis quidem

Publicis Gf Priva­

tis diftri&um Te ejfe negotiis, novi 5 Studium

tamen T u u m ,

Literas profequeris, maxi-

mum, /£<?ra mihi f a c i t ,

ha fee pagellas Te,

Marcenas Maxime, benignis afpedlurum fore 0-

efofo.

Hunc quidem favorem nuUis me meritis

provocare poffe, /«05 precibus tamen aßequi pof/e,

confido.

//fora erara ra/fo pollicetur nativa Tua

GT ftngular is facilitas,

omnes in admiratio­

nem Tui rapis J u if enfos.

Confervet T e, Peril-

luftris Dom ine Baro,

Optimus,

A/laxi-ynusy in annos usque Pjhos , fbfpitem ac incolu-

mem.

&

habebit Rex Auguflisfimus , ffo rar

'Bellicas Jumma cum fiducia commendet, Patria

Patronum, Familia Splendidisfima decus , Cli­

entes denique omnes A 4 ac en at em longe gratiofis-

fim u m , certis fimum y optimum!

Perilluftris Nominis Tui

Cultor h u m illim us

(7)

S:

æ

R:

æ

M:

tis

M A G N Æ F I D E I V I R O ,

Reverenditfimo

P a t r i

D

n

NICOLAO

B A R C H I O .

S, T h e o l. D O C T O R I C eleberrim o, Defignato D iœ -

cef. Arof. EPISCOPO Em inentifiim o, Ven. Confift.

E cclef.P R Æ S ID IG ravifiîm o, Reg. Gymnafii

Scholarum que E P H O R O Ad«

c u r a tiflim o ,

M Æ C E N A Ï I M A G N O .

'r b w ab

vjM yn* ta' nj

ppn

nipjtoio

p za n vb

x ' i r b

"jmwûn km

tta b

ni tarot

mao NTRT

'iû r w o w uo n>*

*pt? ruu

ù v b a y à m

nnai :

'b i

two p^r

pi3 nm -tratrn nam

(8)

TU O MT nVVlit3

TW W n Vaa *f?in

n v orPTSp D 'n V w p o i uiV noi paaVn

p a p i

b

mu

n un -DfTmpjv t u Vni d*

■jh -u n » 'V n pim V p o n a w u u o p a v

m n r . r m n m x ' n V n jn io n n u n a i

t»<Vn -pjßV nvm nm V o u o n y o y w

a n m

o u ia n a ttiV t o i m

"port a n

w r r u n “p w V i 7 a ' p n a a a - y n a r V a

■pnacai -pw V n n n ir a i r u n a n o tr v Va

ns'D n w * p n a m n *p p n s •;— iaan

‘- p n pV ; c r u ? Vai p u t Va "[a n m a

T 'N n T O U N DJIT U H N

"|V

H T NU

Vn

p

V'snVi -psV niMinnV urn -pon o n »

maapn nNî Tinaa nN "pVn d i t uûV

rnxsn djun oVa vnaN dji 'nam u>

nnn um ro n n na nVna *iw no'Vio

n a» un "pi uan pani m Vn nu rua

jnuura muNn itmai mvn uuaa Viua

cdtVnhi -.un nona Vau r n w n nVu/

nun m r paaai uhndiVw nN non

nuauuoi DiVt? nua *purVi "praV

7

VN

:dVt nn nnna n u jw mnuuoi oriaoa

w ini Tpsn y\2V nVan na

GEORGII P. TILLÆI,

(9)

* V I R O ,

Amplisfimo Conßtltifjtmoque

Dn. J O H A N N I

SA L A N .

Civitatis Stockholmienfis

C O N S U L I ,

Nec non

C o lle g ii, quod

a P ol i t i a n o m e n

fortitur, U rbicir

P R Æ S I D I ,

P A T R O N O Certiffimo.

S

/ T u a in me mepsque merita,- PaÇrone Exoptatiflî-

m e , enumerare conarer, ontrs, cui ferendo impa­

res funt humeri mei juveniles, fufciperem.

Tot

enim 4 attaque finit x ut in iis r quod tamen deceret me

m axim e, p r <e dicandis at que extollendis, verba mihi de-

fuit. ^ Ne igitur <egre feras , Vir Am pfiflim e, illa me

pio involvere Jilentio.

In g ra ti tamen animi fignum,

lineas has ce fe r ena ut fufeipias- *fronte , <& me in po*

ft erum quoque T ib i commendatum habeas, e a , qua

decet reverentia, enixe rogo. Summa votorum hac erit,

velit Deus quacunque prqfpera T ibi largiri

felicia*

Hœc prolixiori pietatis affeflu , quam verborum appa­

ratu voveo , qui ad cineres usque ero

Ampliffimi Nominis Tui

cultor obfervantiffimut GEORGIUS l \ TILLÆUS.

(10)

.

i. Cor. 1.18.

O >!oyoç 0 TS ç x u fS toTç fJLèv d ’KoX'Xvpi-

m n a ç fa k l y toïç fê ffu fy p é m ç f y f y

(11)

■ m ) » ( w

-'bm

m

r» duo

CAFUT TERTIUM.

§

.

i.

D e Sacrificiis in g e r e r e , eorum que prœpctra*

tioue agit.

S

A c r i f i c i a V . diurna , matutina fcilicet & vefpertina , Chri-

T .

a n n u a n o n f o l u m , fed e t î a m ftum ejusque mo rt em praefiguraffe > tefte A p o - ftolo Col. 1 , 1 7 . & Hebr. 8> C nullum eft du­ bium : num vero fimul m »dum mortis Chrifti , h o c e l t , crucem ejus adumbraverint, res eft » judice V i ­ tringa <*), altioris indaginis. Hoc ipfum tarnen, propa- ratione anim alis apud a r a m , ejusdemque in ara obla~ tione obfervata, patebit. In utroque e ni m ritu S e r v a t o ­ ris c r uc em deprehendimus. In p ro p a g a tio n e, quae juxta praeferiptum legis ad Levitas & Ifraelitas quoscunque, feo d o m i n o s offerentes pertinuit b) , locum habuit animalis

m a fla tio , & in partes fe ftio M a fta tio iterum varios re-quifivnt atffus, jugulationem puta, excoriationem ; diflftftio- nent & lotionem vifcerum . Haec omnia ut facilius p e r a g e ­ rentur y a parte altaris feptentrionali columnae quaedam lapideae uncis ferreis inftruftae fuerunt ere&ae, a quibus animantes recens jugulatae fufpenfae f u n t > ut ex c o d i c o Middoth c & Pcfachim d ) obfervavit 'Vitringa e ), & ita quidem fufpenfae, u t pedes poftcriores p e rfo ra re n tu r/ ) . D um

F hoc

a ) Obf. Sacr. L. 2, cap. $. 2. pag. b ) V itrin g a l c § . S . p. 4 ^ 8 . Hadr. Relandtu in /In tiq . Sacr. Vet. Hebr. P. j . c / . § . /4 . p . z j r . c) cap. § . f . d) c a p ./ . § . ? . c) l. c. § .4 f ) Relandtts L c.§< 28. p% 2 f i ,

(12)

4 0 ) ° (

hoc loco , inquit Buxtorfius g ) , fra iïio n is corporis C brifli in cruce j Å. e. ejtu crucifixionis m ortis in cruce m e m in i, / , / - ccrc non p o fjttm , quin in tranfitu o flen d a m , q u a m eleganter hoc genus mortis (eu fupplicii in fo rm a m anationis /ig n i P a- ft halts præ figuratum Iß reprafentatum fu e rit. Q u od de A - g n o Pafchali aderit ille* de reliquis agnis facrificio q u o ­ tidiano deftinatis aderendum merito p ut a m u s , quando- quidem hi no n minus ac ille typi fuerunt Chridi , qui Joh. j, 29. j 6. agnus Dei , & in Apocal ypd farpius v o ­ cator /g n u s. / gnus fcilicet, to t agnorum balatu truore in templo vocatus (ß poflularusy ut quidam loquitur apud Vi- tringam b) M a d a t i o n e m facrificiorum crucifixionem,» Chridi præfigfirade inde c o n d at , quia hate m aftationis v o ­ cabulo in Scripturis pafïim delcribitur i). Ratio hacc e d, quia Chridus id genus mortis obiit > in quo l o c u m ha­ buit dipcctTvcxvatct fa n g vin is effufio t arteriis & venis ferro

refcidis k). Placet nobis heic adponere egregi a C e l 4 “ Vitringæ v e r b a , qui hanc rem o pt ime expofuit. Si maclatus agnus y inquit / ) , fuerit figura mortis C b rifli:

‘«negari non p o t e d , agnum fu fle n fu m , per effufionetrL» “ fangvinis vita pr ivatum, gedi de figuram C b rifli, vita_, ‘ ‘privandi & privati pèr effufionem f angvinis, a crucem ifufrenfi. A g n u m mortuum fuide typum Ch ri di mo rt ui

“ & morituri concedis , fuflenfloncm agni praefiguraffo

Ufufrcnfionem Cbrifli a cruce n o n c o n c e de s? Omni a requi- “ fira heic adfunt. Stipes e n i m , a quo fufpenfus e fta g n u s,

lignum erat. Talmudici quidem dicunt columnas fuide m arm oreas: lignum tamen frontibus earum i m p o f i t u m,

“ co nc edunt . Ligno unci fe r r e i infixi e r a n t > aquibws

fuf-pendeba«

g ) Di(J. 6. de Caena D om ini §, q j . vid. ap. V it ring, § • $.p* 4 5 7 , b) l c. §. y. p. f f ? ' *) confi loca Sfa. 7 . / f t 81 j i . jy . /. Cor. p, 7 . /p o c . f, 6. U a tth » 22, 4 , k) V itr in g .

(13)

'

4

$-$ ) ° (

4

1 pendebat ur a g n u s , eum in m o d u m ; ut anteriora ejusl< crura ad lignum rransverfum e r e d a fint & extenf a, & <c p e d u s ejus apertum -fuerit , & ofia ejus (quod de fe‘* Chriftus a cruce p e n d e n s , Pf x i , 1 8 ) numerari p o - “ tuerint. Sic totus fuit denudatus, & pellibus fuis exutus.“ C o g i t e m u s hic de Chrifto nudo i a truce pendente /ignea clavis ferreis transfolTo, e r e d i s brachi is, p e d o r e ex “ t enfo & patente , i m o , patentibus vifceribus ; & facile“ d e pr e h e n d e m u s , ea omnia & lingula illum c u m agnou q u o tid ia n i fa c rific ii fujpenfo habuifte c ommuni a.

§.

ii-Ob

1 at io nem facrificiorum tra d it.

O blationem facrificiorum in ara , quar ad f u n d i o n e * facerdotales referenda eft, ideoqne foIis facerdotibus eft refervata, typum g e f l crucifixioni* Mejfia, o m n i caret d u b i o . H in c Bochartus : Sed & holocaufta, inquit w ) , qua H ebraice •> id cH vipdoziç d iceb a n tu r, quia furfurn a tto lleb a n tu r i fignjficabant fo^e , u t C hriftus, pro peccatü fe o fferen s, e x a lta re tu r in cruce. Veritas hujus effati du­ plici patebit r a t i on e, g en e ra li & (pectali obfervata con- venientia.

I:o Conftat crucifixionem Chrifti in fcripturaS. v o c e Oblationis defcribi. conferantur l o c a , Eph. f . , i . Hebr. 7, 27. & Çi 14. Hinc Vitringa: Q u a n d o , ait n ),ip[* Chri- fti m ors appellatur 7rço<rCpoçci oblatio , qu a mors fu it erutis ;

fieri v i x pote-ft, q uin cogitem us, in m orte C brifti fim ile q uid fuiffie oblationi , fub V . . T f a l la.

II:o C o n v e n i u n t oblatio & crucifixio quoad utriusque m od um . Mors crucis c o n j u n d a erat cum eleva tio n et in

F 2 altu m

(14)

42

)

0

(

t Itu m (u b U tio n e t ut puniendus ceteris o mn ib us peccatori ­ bus in exempl um proponeretur, & uc ab o m ni b us c o n - fpici poflet. idem in facrificiis fuilfe obf ervat um , fe-quentia e vincent . Omni a facrincia in altari comburen* da elevat a ac in altum edutta fuiffe , inde c o nf t a t , quiaarae in altum exftruebantur , ut gradibus primum , dein t u m u ­ lis coacervatis aram oport eret afcendere Frequenter e t ­ iam araein locis altioribus & excelfis collibus m o nt ib us q ue exftruebantur. Hinc ara Hebraeis n 0 3 excelfum dicitur» i. Sam. Ç, 12. o). De altitudine ararum i nter fe licet no n c o nv e ni a nc eruditi, aliquot tamen cubitos altas fuifle ftatuunt i nam licet D em prohibuit farerdotes gradibtu al­ ta re afcendere, minime ideo voluit inhibere a ltitu d in em a ra­ ru m p ). Altare Tabernaculi l i g n e u m , at aere obducftum, Exod. 17, i. 2. hinc aeneum 1 Ch ron . 1, 5. dicitur» tres altum fuifle c u b i t o s , c o nd at Exod. 17, 1 q ),* Licet de tota altaris altitudine intel li gendum id e f l e , n e g e t Vitringa r). Altare aeneum, a S a l o m o n e in atrio t e m ­ pli primi e xft ruf tum, d e c em altum fuifle c u b i t o s , d o c e t z C h ro n . 4 , 1. Altitudinem altaris e xt er ior is , in atrio templ i fecundi coll ocati , ad decem cubitos e xte ndit R e . landus /V Ab hac altitudine fpecftabili, aram T a b e r n a ­ culi palTim di ci , rfrtyn 17310 t ) , quod ad literam r ed­ d e n d u m e d e : altare afcenfionis, elevationis , vxpdtrsMç , licet Graeci reddant to Sucnctpjg/ov tuv ohoKetvrupocTfav -, Luthe- rus : 53ranfcopffertf quem fequitur Svecus : Q3rdn> neofferä ?l(farct/ & Latini pl erique; altare holocaufti $ ju­ dicat Vitringa «). Quia \rcro to nSiy in S. Scriptura»,

pro holocauflo accipitur , & bolocaußum o m ni di e in h o c altari comburebatur j i deo nolo , a d d i t * ) » vehem enter

refragari^ 0 ) conf. Pitrsng. L c. §. 10. p ) V ttrlng. I. c. q ) eonf Re land, jl n t S. V .H e b r P, /. c. 4 § . 4 . ^ p r ) /. c. j ) / . C cap ç ,

(15)

> O ( S

3

*.

4

J

r e fr a g a r i y modo obfervetur , to cåokccvtuj/ucc , feu fa c rific i- */» , to tu m p r ê te r pellem in ara lom b uren äu m , inde d iftu m effe q u ta tn hanc aram e x to lle b a tu r, at que in e a m to» tu m f e r ebatur com burendum . H anc in rem K im chium _i a l l e g a t , qui ita hac d e re lo q u itu r ; p n n j m p n N lp J : r a b n

by

b b j P a nPiy h t o ' i b Sacrificium hoc , ait f ita vocatur y quia to tu m q u a n tu m in altare afcendebat. Efi it aque y c o n c lu d it in d e V ltr m g a y ) , n ^iy idem y q u o d u^/uojç , ciidfictojçy elevatio i afcenfio , rf?iyn 11310 a lta ­ re d eftinatum ty, vipcJozi dvaßdctst fac rificiorum in eo co n fu « m endorum .

III:o C o n v e n i u n t oblatio faerificiorum & crucifixio, quod utraque fafta fit in dem onfirationem jufliti<e d i v i n a, ut

c o n f l a r e t , D e u m effe DpU D eum vindicem y qui DpJ p p r peccatorem non d im ittit im punitum . Ignis igitur, holocaufta c onf ume ns , fymbol um fuit juftitiac D e i Pa­ t r i s , ad m er t em usque peccata in filio vindicantis. N e-

ceffe enim er at y u t id primo loco per ignem fignifir a r e t u r , quod p n m a tiï fum m a cauffa fu it mortis C h rifii, quae Utique

fuit ira D e i , r, ^Kcnocuytj t S S t x 2 ),

f . m .

Specialem y oblationem in te r & crucifixionem , eruit

convenientiam , aram Chriftum adumbrajje

crucifixum , tradens.

Con tr ov er fi am, quæ inter quosdam T h e o l o g o s Re-^ , f o r m a t o s , ex occafione affertionis B e l l a r m m i , qui cru ­

cem adorandam ejfe e x e o probare conatus eft, quo d fu­ erit a ra fu m m i fa c rifiiii a) , agitata e f t > n o n facimus

F j noftram;

y') l e, r) F it ring l e $ . / /, a) lib, de im ttg, Sanft* e. 2

7

* eol. &il, Sdit, Pari/, i6 t}\

(16)

4 4 4 M ) o ) ^

n of tr am; quum earn dudum exploferint pratter a l i o s , Joan. Cl oppenburgius b) & Camp. Vitringa rj, hane ejus hypothefin admittentes quidem , confequentiarrLi y er o negantes. Oftendamus j g t t u r , in quantum t y ­ pum Chrifti, ejusque crucifixionis fuftinuerit altare ho­ locaufii. Occafionem hujus propofici dedit nobis Pau­ lus , Ebr. 13, i o. ita feribens : Habemur, ait, altare, ex quo non b ib e n t ju i edendi, qui Tabernaculo dejerviunt. Per a lta re hoc in l o c o crucem , cui adfixus eft Chriftus, in- t el ligi putat Lyra 3 Pontificii de menfa D o m i n i , ut d o d n n a m de M iffa , feu facrificio incruento c o n f i r m e n t explicant. Joh. Lundms vero , licet no n nege t cru- cem quod ammodo altare dici pofte, cum Chriftus, t o ­ tius mundi vîdirna , in eam elevatus, & ira Dei qua- fi accenfus eft & confumtus d ) 3 ftatuit heic intelhgi C hrißum cru c ifixu m , qui & altare, & viditna, & facer- dos,, i m m o , o m n e id fu it 3 quod omnia in VL T . & praecipue a lta re holocaufii refpexerunt e).

Itaque obf ervamus, a lta re holocaufii oleo unftio» nU [aero u n d u m fuifle Exod. 4 0 , y . 10. & quidem in_» fo r m a crucia f ) , hinc fa n fiu m fa n ftorum v o c a tu r , Ex. 25?, 37. Chriftus oleo U titia unftu*, Pia» 4 f , 8- San» ftiffimus audit, Dan. 9 , 1 4 .

z. Altare h o c c e e Ugnit S c h ittim , quat præftantis- firna erant cedrina oleaginofa , a putredjne libera , pa­ rari juffit D e u s , Ex: 17, l. quia ara C hrifti, pro pecca­ t u hom inum offerendi , c ru x lignea erat fu tu r a g ), N ü v er o altare lig n e u m , quod integrum manere d e b u i t , facrificio impoiito & accenfo , co n f u m e r e tu r , are eft

obdu-b ) in Schola [acri f , cap.6 . c)

/.

c. $ . 1^ 14. 1^ 16. d )

Qu*

fcifch. L . 1. c. y f. ». zz. pag. 194. b. e) l< c% », z f . f ) L und. I.e. n . z y . p . t ç j . b. g ) Ge. S l.E d za rd u s annot. in._»

(17)

' • m ) o ( * » • 4 r öbduft um > Ex. 1 7 , 2. igitur f e r i p o t e ß> heic non cogites de cruce lignea , /'» ^»4 fa c r ifc iu m corporis C hrifli confum tum eft ? quaerit Vitringa Æ). Materiam., altaris duplicem de duabus in Chrifto n a t u r i s , Divina & humana > explicat Lundius i ) , quod n e c negat Vi- f r i ng a , cum dicat > per foedes aris & ligni cedrini ß -gnificata ejje , & ta m m Å im U tA ov efje Trtv t x Ssx , u t n ih il obftct » quominus eodem em blem ate res etiam m a- Xime inter Je diffidentes , /ird' //7 t e r t i o , a ju n t , r<?»« currentes -, ab ipfo a dum bratas credamus k).

5. Altari huic conjun&um erat cribrum ex arc con-

f eft um opere re tic u la to , quod continuas cruces in fe du- <das repraefentavit, Ex. 2 7 , 4. ab hac forma vocatur m n n^VD “ODO > & fimpl icit er, m n î Ex. 2 7, 4. f. 38, 4. O/?«/ proinde non e ß, ait Cei. Edzardus / ) >

»f /'» afferenda cruets fo r m a hic laboremus , cum ipfum no- *»£•» n ^ n ^ illam confirm andam fu ffe ia t.

4. Altari / # » * impofita f u n t , no n quidem promi- fcue , fed ctsra & flu d io , quod ipfum ut ftatuamus, fva- det verbum " p y Lev.

C

7 . ordine a liq u id digerere d is­ ponere fignificans, ut fuperius obfervavinnis m ) Hinc

de exercitu ad proelium i n dr udt o, de aciebus rite o r ­ dinatis ufurpatur »), Exiftimamus itaque ligna haec c o m ­ m o d e fefta ita fuiffe difpofita & di geda , ut facile flam- . m am c o n c i p e r e n t , decufjfatim fcilicet a d m o d u m crucbs\

ut prima feries n ià n » feu ipfum altaris pom um atti ge­ rit , fecunda illi decuflfatim fuerit impofita , reli&o Ipatio q uo d am ab aére i nter l ig no r um fegmina pe rv a ­ d e n d o , ut ex Co di ce T am i d cap. 1. § . 4» probat Vi - tringa 0 ) , cui dein tertia & quarta l ig no r um drues

adjicie-h ) Obs. S. L . l . c. 14. § . i .p a g , 467, ï ) l. c.

k)

/. c. /) /• <r. f» ) in D iß e rt.p rio ri cap, i . § . t . f a g . j u n ) conf. M itring, l. r» §• i - 0 ) l xc .p . l

(18)

4 <* « » o r s «

-adjiciebatur. A tq u e his lignis , u t v i d e t u r , ad crucis f ormam dlfpofitis <y impoftté fu e r u n t p a rtes m a fta ta vieti* m * , pra fig u ra tu ra Chrifii [airificium in cruce p). Has l i ­ g n o r u m ftrues fubob[cura crucis vefiig ia vocat WokeniUS in Me d, Priv. T o m . i . Me d R. §. 15. p. j 8

f. Partes animantis diiTcdæ fuper aram ita funt difpofitæ , Ut integra videretur animans Ceterum p r »- fe tla holocaufiorum , ait Outramus q) , in a ra clivo fu p er a ra m ipfam fa le afperfa in firu e m illam , qua a Judais rO*1D fir u e s m agna v o t a t u r , deinceps ita po rrici fo* lebant , u t nulla adhuc firm ratio h a b e r e tu r , pofiea v e r # fic difponi, u t quem quodque in viva pecude (itum h abuit , eundem , qu a n tu m fieri potuit , in ara quoque o b tin eret. I d quoque fie ri debuiffe Ju d a i ex his verbis L ev . /, g. coi-f i d u n t: m c n r o n t n D 'jr o n p n s * '33 o i y t c y y n Vy - n a n n a i Frufta autem , caput & feb u m fuper ligna ordinabunt facerdotes filii A h a ro n is. H o c autem i- d e o obfervatum fuifte v i d e tu r , ut Chriftum in te g ru m a cruce fufpendendum repraefentaret r). Hanc r e ti b pluribus quidem illuftraremus, per varias e u n d o cir- c umft ant ia s, o ft en de n d o , q u o m o d o facrificia ipfa Ch ri ­ ftum præfigurarint crucifixum , nifi propofita obfiaret diifertationis brevitas; i n t e r i m , que m harc d e l e t t a n t , adeat CI. Lundium /) , qui defiderio abunde fatisfaciet. Gerhardum i t a qu e , T h e o l o g u m pariter ac P h i l o l o g u m confumatiflimum , b r e v i t e r , at ne rvofe t ame n hac d e re audiamus differentem. M ejfias, ait t ) , Hierofolymis in ara crucis f e ipfum offerre debuit y cum facrificia V, Tn facrificium illu d crucis unice p ra fig u ra rin t. Et alio in l o co . . Per p) V it ring. /, r. q ) /. /. c. i6.de facrificiis. v id . ap, V itr in g . I. c. § 4 p.468. r ) conf. V itrin g a /. c. §. 4* p. 46p. s ) 11. a t t . & lib. j . cap, 46. ». j S . - - - j i . pag. 640. - - * ^48* 0 Hont if, Sacr, P , /. pag, 6çp% a.

(19)

4 M ) o C H I*'

47

P er fa crifiiiu m , inquit u) , m a tu tin u m prafig u ra b a tu r obla­ tio Cbrifti veri facerd o tù fa tta in templo in in fa n tit j per fdcrificium vefpertinum fignificabatur oblatio Chrifii v e ra v/- ttim a f a t ta in cruce circa v ita vefferam x ). Sacrificia«, igitur V. T . c onc io nes fuiffe evangelicas & oculares de p af f i o n e , mort e & merito Chrifti, facile c o n f l a t y )4 I d eo que Mofen » Prophetas, facerdotes & Levitas in_. Synagogi s ho c ipfum docuiffe z'). Hinc etiam , quod & f a d um e ft , juxta vaticinium D an i e l i s, cap. 9» 27* & Malachiae , cap. i , iow 1 1, circa adventum Chri fti , fagrificii illius veri ol im praefigurati, abolerentur a ).

§. IV.

f f u v e n c u s ,

in

fa c r ific iu m p r o p e c c a to o b l a t u s , p r o d u c itu r .

F a da fic qualicunque generali facrificiorum c o m ­ m e m o r a t i o n e , ad fpecialia ut defeendamus facrificia_,f ordinis poftulat ratio. Juvencum i taque, qui in facri­ ficium pro peccato o f fe r e b a t u r , qui etiam in i naugu­ ratione Aharonis ejusque filiorum offerri juffus eft , paucis attingere animus eft. Huic m a d a t o pellis d e ­ t r a h e r e t u r , Ex. 2 9 , 14.& Lev. 4 , 1 1. Pars (anguinis digito facerdotis quatuor altaris cornibus, quae erant in quatuor ejus angulis, illineretur, & quidem vel altaris holocaufti, in quo facrificia of ferebant ur, Ex. 1 9 , i t . Lev. 4. i f , $0. 34. vel altaris fuffitus, quod in f an do erat coram D o ­ m i n o , Lev. 4 , 7. l g . N a m utrum que a lta re figura cru­ cie c x ftitit. Hinc utrituque cornua fanguine era n t tingenda b).

G Refi­

ll u ) l. c, pag. 4)7. h. x ) conf. H arm . E va n g . Tom . 2. pag. 6yi% b. edit. H er te Hi an. 1652. y) L undins /. c, ». f j. pa g . 6qp% a . conf, Gerb ardus H arm . E v . T. 2 p . u j f . z ) L und. I, c . n .14» 4) Lund* l .c . » ( S 646^ ) E d z ,p, 224,

(20)

48 ) o ( S-S*.

Refiduum fanguinis ad fundum al raris holocaufti e f ­ funderetur , Ex î p , i i . Lev. 4» 7- 18- iS* j o. *4. Adeps omnis in altare furfum t o l l e n d u s , ib 1 que effet a d ol e n d us , Ex. ; p, 13. Ltv. 4, 8 p. 10. ip. 16. u . Caro d e n i q u e , eum capite, cruribus, imeftinis & p e l ­ le extra cattra , in l o c o , ubi cinis projiciebatur, c o m ­ bureretur. Ex 29, 14. Lev 4 , i i . 12. 11. Q u o m o ­ do autem omnia hæc in crucifixione Chrifti concurrant, fequenti patebit ratione. lp(i e n i m , ex more recept o, veftes detrahebantur , ut nudus cruci affigeretur. Joh. , p , 13. 1 4. Ipfius fangvine tinftar funt quatuor cru- cis extremitates. Supra enim fa n g u ü f u i t e capite e x-

prejfttt per coronam fiin ta m : in fra pedes , utrinque manus cla* vis tra n fix * fanguinem em iferu n t r).

Refiduum f a n g v m i s a d fundum crucis eft effiufus » la­ tere lancea transfoffo , Joh >p, 34. P i n g v e d o omnis ferventififimo iræ divinae æftu abfumta fuit. conf . Pfa. i i , 15. ib. 18. Extra urbem denique in locum Calva- riæ, ubi cineres & offa erant maleficorum, du&us , crû* cifixus efi. Hac autem omnia , ait Cei. Edzardus d) , typice in juvenco pro peccato prsfig u ra ri vo lu it d ivin a p ro v id e n tia , u t doceretur , (aerificia expiatoria vim habere non ex (e ipfist J e d ex antitypo fuo Chrifio , in cruce pto peccatis bom inum

m orituro.

§ ■

v .

Hircum tra d it Emiffaiium,

H ircum y qui expiationis d i e,

decimo mcnfis

77/W, quotannis apud Judaeos in defertum a g e b a t u r , alii p o ­ pulum Judaicum im m origerum , alii vero B a rrabam , famo- fum iflum l a t r o n e m , prarfiguraffe e i i l l i m a n t ; typurrL»

v e r o geffifle Chrifti affirmat Lu ndi us *) > c o n c ed un t & . alii.

c)

Edzard./. C'p, 2J0. d j /. r, r)3 ut)« $)til\Qtf)* l* $<c*

(21)

alii. Hebraeis dicitur d z a z c l , de cujus vocabuli e t y m o ­ l o gi a inter eruditos n o n c onve ni t. Alii eni m ita di- d u m putant a m o n t e quodam altiffimo, A z a z e l n o m i ­ na t o » monti que S in u i v i c i n o , ad quem abl egabatur, L e v . \ 6 , 10. alii v e r o , & r e d i u s f o rf a n , ab & b\y

c a p e r, vel b irrt u , a b iit, quia fuit hircus emijfiarius ; hinc

7uç LXX '47n>mp7noog dicitur , n o n folum quia emiffus

fuit in defertum, fed etiam quia malorum fuit depul- for f ) . D e hirco h o c c e apud Gerhardum 1. c. tradunt Rabbini , quod ad m o n t e m Azazel d e d u d u s , illinc prae­ cipitatus, Fuerit, lingua tamen c o cc in ea inter cornua_, ejus prius ligata $ quae, fi albefceret , gratiae, fin vero rtibra m a n e r e t , irae divinae adhuc durantis, exfiitit fi- g nu m . Prius cum obfervaretur, cornu inflavit hirci e- d u d o r , qui plerumque erat peregrinus , quem per t o ­ tam Ifraeliticam terram, in laetitia: fignum, tota expia­ tionis die , cornua inflando imitati funt Judaeorum reli­ qui: nulla v er o obfervata m u t a t i o n e , quod 4oanni $an- te templi fecundi exc idi um, id e f i , circa tempus paffio- nis Chri fii , f a d u m fuifie , ex traditionibus Judaeorum-, in Gem Jom a jp. i , obfervatum dedit Relandus g ), t o ­ tius anni l u d u s & poenitentia cum jejunio, indi da funt. Cet erum , rationem hujus typicam paucis ut c onf ide r e­ mus , efi: necefie. C b rifim , ait Gerhardus b) ratio - ne fu<e innocentia vere erat agnus , fe d riß)eclu in iq u i' ta tu m noftrarum , quas expiandas in fe fufceperat f quasque in corpore fu o p o r ta b it, velut hircus e x fiitit. Co nf. loca...,

2. Cor. j , i i . Rom. 8> & Joh. 8 > 4 ^* Hujut% fc. hir­ c i , capiti , inquit iterum G e r h 3rd. i}9 im ponebantur omnia peccata filio ru m Ifraëfi qu<* po rta ba t in defertum : Sic Cb>i" fiui e fi agnus ille Dei , qui pcccata nofira ipfe pertulit iii~»

G l cor»

f ) Gerhard., in Horn. S. P. /. pag. 742. 741. Pfc ifier.Dub. F ext Cent, 2. Inc. p. pag. 161- g ) I.e . P art. 4 . _cap% 6. §. S.p> 4Sf> b) Harm%Eit. T, i . p a. i ) l .c p. t t t f . a.

(22)

) ° C S^*

corpore fuo fuper lignum, i . Pet. 2 , 2 4 - Alioquin in»* deferto futflfe Chriftum , dici poteft ; c u m in c r u c e , Deut

mi» Detu m i , quare me d e relq u ifti? cl ama ret j cum in_*

deferto a beftiis, fpecflrisque v e xa r et u r Diabolicis; cum ' Judaeorum de ni que maligna eum adgrederetur caterva. Pfa. i i , 19. 14. 17« â). Plura hac in re qui deliderat, Pfeifferum l . c. Buxtorfium ki S y n a g o g a Judaica / ) , L c u s - den. in Phil. Hebr. mixto «*), Lund. » ), Gerhard. 0) , & T h . G o o d w i n in Mol. & Aaron p)> al ios que evolvat .

$• V L

Agnum Pafchakm , typum C h rifli, exhibet,

Sacramentum V. T . a l t e r u m , A g n u m Pafcbalem y a D e o fuiffe inftitutum c o n f l a t , n o n folum in lignum & m e mo r ia m tranfitus Ang el i , d o m o s Ifraehtarum inL» Æ g y pt o praetereuntis, ( h in c H D à, tr a n fitu s , a v e r b o nDa)> quod tra n sire , praterire d e n o t a t , di citur, l icet quidam a Graeco 7tu^ £o> de duf lum veli nt q ) t & egreffi-

onis Israëlitarutn e x Æ g y p t o j fed & praecipue in recorda­ t i o n e m lætifïimar a Diabolo vindicationis, per A g n u n u D e i , Chriflum J Ef um , in afïirfnta carne praeflandae r ) ,

sägn um itaque P a ftbalem , de q u o , an facrificium fuerit

proprie d i & u m , diflerunt Go o dwi n us / ) , J o h . Ad. Ofi- ander t ) y Joh. Quiflorpius u) , Gcrhardus.*) &

Relan-dns>)

k ) conf. Lund. I, c% p. 104$. a. I) cap, 20• **• e d it, Bafil, a n , 1641, m ) D igert, 40, n) I. c, t f Libr. f . tap• 20, 0) /* c, fiT pracipue in Horn S .p . /. p, 742. fq , p) L i b c a p . 8. p, m . 317. fq . q ) vid. Goodwin, Mof. & A L ,q . c, 4 § . t . p . m . 260, Cunr. D ietetic. A n tiq , Bibi, V. T. p. i f 2, r ) Lundius / . c L. j . c. 14, ». 17. p. 1002, D ieteric u t I c. p. p8.col. 2. Bscbar tu s ht H ieroz. P . /. L, 2. c .jo . p , 612. Job. A , Ofiander in Theo>l* Cas, Tom. 2. P are, 4, cap, 3. p. 29$, s ) l , c . § , j , p 262, fq. t)\ I. c. p , 290. fq, v ) comm. a d E x o d . 12,6. p a g .fq , *■) Loc. Theol T. 4. de Agna P afcb, § . j o . pag 2/4. 2/f. edit, H ertelii 1657 im f o l . & de See*

(23)

4M ) ° < H*-

dus 7 ) , fententiam amplexi n e g a n t e m ; fignat'e figuram fuftinuiffe Chrifti crucifixi, nullum eft dubium, confer, l o c a , j o h. i p , *<5. Ex. 12, 4 6. I. Cor. f , 7. &c. Hrnc itaque Juftinus Martyr: M yfteriu m y a i t z ) , arcanum que d g n i , quem Pafcba immolare Dent m a n d a v it, ryptu & f i ­ g u r a erat C b rifti, cujus fanguinem j u x t a rationem noftra in

illum fidei i» ades f u a s , b. e. fe ipfoi a fferg u n t in eum cre­ dentes* Praecipuos itaque ritus circa /tg n u m Pafcbalem

o bf erv a t os , qui he ic aliquid mo me n ti conferunt, o m n e s e n i m confiderare n o n vacat, o c u l i s , ut dicitur, f u gi ­ tivis contempl abi mur.

Ag nus itaque Pafchalis mafculus erat atque in te g e r , absque om ni v i t i o , Ex. i t , j . Chriftus item non f o l um j

f e x u s, fed & vir tu tis ratione masculus f u it , Efa. 9 , 6 . at* que p e r fe ttu s, 1. Pet. i , 19, a)» A g n os Pafchalis a n n i' cultu , ,*W p , h, e. in flore aetatis, f u i t , Ex* 12, 5 :

Chriftus in ju v e n ili a ta te y anno fc. 54. mortuus eft. A gn us Pafchalis ex com m uni defumtus grege i Ex* i i , J. f .

q uinto ante ma&ationem fuam d ie, h. e. i o men fi sNi *

f an, ad h o c ipfum eft Jeparatus, quod tamen praeceptum

ad Pafcha Ægyptiacum fingulari r a t i o n e , no n v e r o ad Pafchata deinceps cel ebr anda , fpetfafte cenfet Relan- dus b ) : Chriftus , qui ex fr a tr ib u s f uit, Deut. 18, 1 T*

fq. Ebr. l> 14. quinto ante paflionem fijam d i e , ( d i o fe. folisJ Bethaniam v e n i t , ut fifteret fc ibi in futuram vi<ftimam> Joh. 12, i . 7. quinto ante feftum Pafchatos

d i e, (die fc. Lunae) Hierofolymam i blenniter eft ingref- f u s , Judaeisque fe in vnftimam e x h i b u i t , Joh. 1 1 , 1 x . c ) .

G erebat e rg o , inquit Cel. Edzardus d ) , bac in p a rte agnas Pafchalts typum C b rifti, fiv e q u in tu s dies fegregationis illius

G I retro

y ) Part* cap. 6. § . 14. P. 14t. fq , z ) D ia l cum T ryp b .J u d . p a g .s s ç . e d it. Paris, an, 16^6. ap, Claud. Sonnium . a ) conf, Lund.U e .n . s y p. loo j.a . B o ch trt. I. c .fi tf/j. b) l, ç § , i f , ?• 3 4l 'e) ^ d z ardus l. c.p. ijff. Bo chart, l, c* L u n d .fc , d) l*c.

(24)

-t®* ) o ( h *

retro vu m eretur a Paßione ipfius , five a Pafchate Judaico , quod eo tempore in diem fequ entern Sab Laticum er at prola• turn. Oc caf ion em quidem heic haberemus hanc diri­

men di quaeftionem ? An Chriflus eodem cum Judais die Pd‘

fcbdlem comederit A gnum ? c um vero haec ad nos pracife

n o n pe rti ne at, eam in medio relinquimus. Affirman­ t e m t enet fententiam Bochartus e) , & Relandus f ) y n e g a nt e m vero ampleiftitur Gerhardus g ) y Edzardus&},

Reitzius / ) , Cafaubonus /•)» & forte alii. Hoc interim notatu dignum e f t , Hierofolymam veniffe Chriftuttu jl*ia ipfa die , qua in Ægypto agnum feponi jufTerat D e u s , decima fc. menfis Nifan, Joh. i t , i. 12. /); & quidem per eandem po r t am , per quam ad facrificia_, duci folebant agni & oves m ). Sanguis Agni Pafchalis ma&ati in Ægypto poftibus januarum adlpergebatur, <5e quidem fafciculo Hyjfiopi, quo f a f t o , ab angelo vaftato-

re liberi erant Ifraelitar, Ex. 1 2 ,7 . 22. in terra vero Canaan ad bafin altaris effundebatur »).* Sanguine c b ri

-f i i y quo extremitates crucis tinftar fun*, fi adfpergantur

corda , 1. Pet. 1, 1.2. Ebr. 10, 12. liberamur ab angelo i n fe rnal i, & ira Dei. 1.Pet, 1, 18. ip. Rom. 5, if. Ebr.

9 , 14. i i , 24. Coi. i , 14. i, Joh. i, 7. & Rom. s> 9.

de Hy/Jopo in crucifixione Chrifti adhibito, teftatur Joh. 1 9 , 29. Sanguis A g n i, inquit Brentius o ) t quo fuper/imi-

naria Israe/itarum tin fta fu e r u n t, adum bravit fanguinem Çbr 'f i i, quo vere defendim ur ab exterm inatore, Agnus Pafchalis veru l ign eo ad formam crucis perfoffus, ad

ignem e) l.c .p a g .y é o . fe q , f ) P a rt.4 . c. 3. § . 9 [eq. g ) H arm , Ev. T. Z p . 34- b .p q r .tf fe q q . 98]. b. l$ 6 l. a. b) /. c. i) in notis a d G oodw in.M of.tf A .L .3 . z i . p 179. k ) e x e r c % 16, § . t z . f q. a d Baron, annal. I) Bocbart l,c* pag. é/4. m) G erhard. Loc, Tbeol. T. 4, de A g n o Pafcll. §< 4 7 . pag. 213. n ) conf. Reland. P a r t.3, c. 6. §. 17. g*34J. 0) Comm, in Efaia

(25)

ignem totus e tt a ffa tu s, Ex. i i , 8- P- D e quo afïationis ri tu, ut & fanguinis af pe rf io ne , pluribus in fequentibus a&uri fumus. A g n o deni que Pafchali cru ra non fr a n g e ­ ren tu r , Ex. i 2 , 1 6 : Chrifti cru ra nec f r a tt a f u n t , Joh. i p, 3 3* A g n i autem off a confringerey inquit BochartUS />)>

eß ea r im a r i , [ c r u tari velle , q u a captum noftrum fu p e- ra n t. Plura hac de re au&ores dabunt fuperius allati.

$.

VII.

t^Afperßonem fanguinis A gni Pafchalis refert.

Ma &a t io ne m Ag ni Pafchalis fan g u in is e xcepit a-

fferfto , quam de fpirituali noftra per fangvinem Chrifti purificatione, quæ afferfionis vocabulo paflim defcribitur, ut Efa. f t , i J-. i. Pet. i , ! . Hebr. 12, 14. conf. i .Pet.

I , «p. Co l. I , 13. 14. 10. & Rom. f , p . explicant. Per

poffes adium , ait BochartUS q ) y quibus bic ju b e n tu r lfraë- lita agni fanguinem a ffe rg e re , corda noflra ffgnificari p u to : quia hac afpergit Deus (anguine filii fu i , u t d icitu r Hebr. ioy 22. Et poft pauca: Affiergimus a u te m , i n q u i t , fanguinem Chrifii cor diu m poflibus , cum fr m a f d e am plettim ur do ttri- nam c ru c is, c e rti Dei filium pro nobis fanguinem fuum fu -

d'JT'- Juftini Martyris , idem fentientis verba in D i ­ al. cum Tr yph . Judæo fuperiori $pho r) adduximus. Ejus­ d e m fententiac eft Gregorius apud Gerhardum s ) : S a n ­ g u is , inquit t ) , Chrifii fuper u tru m q u e pofiem ponitur , cum

non folum ore corporis, fe d etiam ore cordis h a u ritu r , & a d im itationem in ten ta m ente c o g ita tu r. H o c ipfum agnofeit Gerhardus ü). Hinc Chryfoftomus : iUe a g n u s, ait x ), f u t u r i agni f u i t typus , Ûf ille fanguis D om inici fanguinis

m onflra-p) l. c. pag. 6 'S . e o n f B rentius l c. q ) l. c. pag. 617. conf. pag, 6iy. r) a d lit. z . s) l. c. § 49. p . 214. b. t ) Horn. n .P a fc h , u) l .c & H arm E p .T . 2. p, 92g. a. x)O p er. lo m % H.ferm.jo. p a g 4 6 t. edit. P aris, an. ié$6% a p u d Seb%

(26)

Cramoifp-H

4 M ) ° ( t *

m onßrabat adventum . E t illa ovit f u i t ß i r i t u alit ovit ex e m ­ plum ^ tile agnus u m bra f u i t i hic veritas , fe d poßquam fo l ju ß itia r a d i a v i t , u m bra fo lv itu r luce. Sanguinis Chrifti

in euchariftia cum v i n o exhibendi figuram fuifle afper- ( i on c m fanguinis Ag ni P . , a u & o r e f t J oh. Ad. Of i ande r j) .

Alii ulterius p r o g r e d i , fanguinis hujus afperfionem Chrifti adumbrade c r u c i f i x i o n e m , ftatuunt. Sic Stapu- lenfis apud Gerhardum z ) : U tr u m q u e , a i t, crucis b ra (hi- um fa n flo Dom ini Janguine era t im b u en d u m , d e x tra & U va m anu Domitii perf off a , copiofe utra m q u e poftcm ir r ig a n te • $ed (!) fuperlim in/ire , quod a capite D om ini incipiens , de- prfum vergebat f preeiofiffimi capitis D om ini fpinarum acutiffi- m a ru m aculeis perfofjt eruore tin ftu m perm aduit , ac c r u x in Cbrifio era t v ita ofiium , fe d tu n c cum haberet fanguinis f i - g n u m . AuguftinuS : Àpertius , ait , C hrißi paffio in illo populo fig u r a ta e f l , cum ju ffi fu n t ovem occidere & m a n ­ ducare y i f de Janguine ejus pofies fuos fig n a r e \ & hoc to n - celebrare om ni anno , & appellare Pafcha D o m in i, &C. cujus Paffionis & Crucis fig n o , in fro n te hodie t an quam in pofle ftg n a n d u s es , omnes que C hriffiani fig n a n tu r . £ t alio ifl_* Joco b) i Lim ina domorùm oblita fu iffe ja n g u in e , d i c i t > u t figura D om inica Paffionis fr o n te fig n e tu r. LadtantlUS , d o Chrifto manus in padione Tua e x t e n d e n t e , & de f i gn o crucis l o q u e n s » di cit , Judaeos etiam nunc hujus rei fi­ guram exhi bere» cum lim ina fu a de cruore agni n o ta n t« Hebraeos folo figno fa n g u in is tu to s f u iffe , non q uia eruor pecudis ta n ta m in f e vim g e r e b a t, u t hominibus fa lu ti effet » f e d imago fu e r a t rerum fu tu r a r u m c). Idem fere c e n l e n t

Cyrillus & Hie ronymus apud Gerhard, d),

A l i i y ) in Theol. Cafuali T. z .p a r t. 4 . c. 3. p. 304. z ) H a rm . E v . T . z.p a g . 1007. b. a ) de catech iza n d .ru d ib . cap. zo. O per.7\ 4 . pag. 304. ed. Paris. t f y t , b) lib. v ig in ti & unius fe n t. f e n t . Zt Op. T. 4 . p. 417, e j.e d . c) In fi. Di». Lib, 4 .0 ,1 6 . p .zy p .c d - £ * g d ' 134]. d ) l. c.p, i f pf .

(27)

Alii porro ipfam fanguinis afperfionem crucis exhi - buifle figuram, c o nt endunt . Adr. Hofftadius apud Joh. Uppendorf. e)> h o c ipfum hac declarat ratione .• Superne9 a i t , in fup er lim inari ponebant fanguinem , qui inde defluens in te rra m , fa cieb a t ve lu ti longitudinem ereblam , trabem j tru c is , deinde ponebatur fuper u tru m q u e poflem,non in lon- g itu d in e fe d in la titu d in e , & fie exponebant brachia crucisy lig n u m tra n s v e r ju m . Ce rt e , praefrade ho c negari n e ­ q u i t , c um fciamus, plura apud Judaeos in fo rm a m crucis fuifle p e r a d a j utpote f. f acerdotis, pl ac entul ar um, & altaris holocaufti i n u n d i o n e m , agitationem & e le v at io ­ n e m facrificiorum, & quar funt reliqua. Imo fparfionem fanguinis c r uc i f o r me m exhibuifle figuram, do c et Mai- m o n i d e s / ' ) , de qua re c o nf . Relandus g ) : quæ Ag num P. Chrifti typum fatis illuftrem > adhuc m ul to reddit ii- l ultriorem.

5.

VIII.

form am ajjaliom Agni Pafchalis exhibet.

A g n u m Pafchalem crudum vel aqua cobium c o m e d e ­ re prohibuerat Deus 5 igne vero affatum , ut ratio typi­ ca magis e l u c e f c e r e t , jufierat, Ex. 11? 8. Q u o autem m o d o a d ignem affari d e b u e r i t > clariffime tradit Juftinus Martyr , c u i , ut rituum Judaicorum optime gnaro > q v u m Sichemis in terra f a n d a , patre Samarit ano, na­ tus fuerit b j , hac in r e , do ne c contrarium l i q u e t , c r e ­ d e n d u m eile putamus ; cum fummee tem e rita tis fu if f e t, in d iffu ta tio n e fablum allegare f a l f u m , apud eos homines

,

qu i eum fa lftta tis potuijfent convincere i). (£ n K lte u B h Tt^oßu’tvf

H &c„

O Exerc. Hifi. Pbilol. de Signo Crucis,c.3 §. r. f ) v i d . Bi­ bliotheca H ift. Phiiol. TbeoL Cbff. 6. Fafiic. 6. %, dpag. i opOf g ) P. ], cap. i. § . 2 2 ,/q q . pag. 2po, , b ) B o cb a rt. Hier*

P. /. Z. 2. cap. so. p. ô/f. Relandus P. f . cap. 6. § , ip pag. tc n f.V itr in g a Obs. S . L . t . c , 10. §. /<?./>. i) V itrin g a

(28)

&C. F t agnus iü e , inquit J) , de quo u t affus to tu s fierety praceptum t I f , fupplicii crucis , q uo d jubiturus era t Cbrifitu , fym bolum & nota f u i t, Agnus nam que ajjus in fig u ra m cruci finalem co n fo rm a tu s a d ignem to r r e tu r , nam v e ru unum ab infim is p a rtib u s a d caput usque a d a ftu m p erfig ttu r , Ö* a liud r u r f u m ferundum fcapulas , a d quo d Im p en d u n tu r m anus agni. Pleraque haec Judaeorum tefttmonirs c onfirman­ tur. In c o d i c e e ni m Pefachim / ) afferunt i non Iccuifit_» affare Palcha in veru ferreo f neque in craticula fe rre a , fed yIgnum Pafrhalem per m edium os usque ad a n u m , veru de m alogranato tr a n s fix u m , crura a u tem illius atq u e in tifiin a e x tra agnum fu fre n fa , affari. Licet in Mifchna jam allata c o n t e n d a t R* JofeS Galilaeus, crura a tq u e inrefiina a g n i in tu s fu iffe lo c a ta , ipfi tamen contradicit R. A k i f a , f i a -tu e n s y effe hanc ffieciem e lix a tio n is, quem & , docent ibus R. Bartenora & Ma i mo ni de m ) , apud Edzardum »>> conftltutio fequitur. Conftitutio , d i c u n t , e fl fecundum .* R . A k ifa m . Hisce fimilia habet Ma imo ni de s in Hilch. Korban Pefach. o), ubi d o c e t , agnum per m ed iu m os u s £ a d anum veru ligneo transfixum , fufpenfum fu ifie in clibanoy fu b je fto ign< y cr ur a autem ejus atque intefiina m clibano e x tra illum fuffienfa: dele5lu m vero fuifie v e ru de ligno malograna» t i , ne e m itta t aquam , Ûf coquat illum . Hujusmodi habent R. Jar chi , & R. Bartenora, quae vide apud Edzardum p). Eadem haberi in Ta r ph on Mifchnico q) , teftatur J. Chrift Harenberg, in diflT. de Si gno C r u c i s , quarru vi de in Bibliotheca Hift. Philo 1. T h e o l o g i c a r f i H is c c confiat y ait Edzard» s ) , non folum v e ru Ig n e u m adhibitum fu ifie ad a g n i affationem , f e d eundem etiam e rc ftu m fuifie

in

k ) D ial, cum Tryph J u d . pag. 2yç. I') cap. 7. M ifchn. t»

m ) a d cod. Pefach. c. 7 . M ifchn. 1. n) l. c. pag. 2}?% o) cap. 8+ § to. vid. E d za rd . l e » p ) /. c.p. 234. tj) p ag . S9, ee^- ?***•

(29)

•*$$ ) « C S«l*

in clibano fu fte n fu m , quod ex additionibus margiflalibu* c o d . Pefachim p r o b a t, ubi hæc h a b e n tu r : crafîor p a r t v e ru infra e x if t a t , ne decidat a g n w . D e transverto v e r u , fo rm a m crucis cura altero e x h i b e n t e , cujus m e n t i o n e m facit Juft. M a rty r, licet nihil tradant R a b b in i, o m n e * t a m e n , ut v id im u s, confentiunt,- crura agni atque in> teftina extra illum fuiffe appenfa, five id de e o d e m v e ­ r u , five de transverto fit in telligendum t) Qualis f u ­ e r it forma clibanorum feu fu rn o ru m Pafcbalium , tradit R e - la n d u s » ^ , afferens* hos la te r itio s , form am habuiffe ollae fine fu n d o , foramine inftruftos fuiffe duplici , quorum, a lteru m ] y dicebatur» per quod ignis imm itti folebat» & cin eres educi j alterum v e r o nb> & erat foramen-* i n f u m m o , per quod A gnus Pafch. demittebatur in fur­ n u m , fic ut agnus effet in m e d io fu r n i, & ignis infra e u m . C e te ru m de ipfa affationis forma hæc fufficiantj paucis nunc» quam e g r e g i e aftatio ipfa crucifixionem Chri- fti adumbrarit, videbim us. In affatione caro fucco fuo» feu liquore naturali, per æflum ignis fenfim p r i v a t u r , n e c tamen confumitur , fed integra manet. In cru cifi­ xione liquidae fangvinis partes fenfim c o n fu m u n tu r , & fe­ r u m naturali vitat fuflinendat neceffarium , paullatim e x ­ hauritur , ex fenfu graviffimi d o l o r i s , mortisque prae- fentis » ipfo tam en c o rp o re quoad fpeciem externam i n ­ t e g r o m anente. In nullo alio mortis g e n e r e apud Ju« datos ufitato , hate locum habuiffe certum e ft; five e n i m quis ftra n çu la retu r , co m b u reretu r, decollaretur , vel lapida­

r e tu r , c o n f e f lim periit. N u llum facrificium hoc g e n u s m o rtis Chrifti tam d ift in d c figuravit, quippe quod altari im p o f itu m , ig n e m ox confum ebatur ; agnus ve r o P a /ib a - lis n o n ita, Recffe itaque dicitur , C h n ftu m crucifixum axficcatum% t oft um & aß at urn fuiffe. Hinc t il* q u e r e l*

H i Pfik

(30)

Il

) O C *&•

Pfa. i i y iç. 1<S* Pfa. 69, 12. Matth. 17, 4 6. 'Marc. ïj»

34. Pfa. i l ,

2,

& Joh. 19, zg. *).

5. IX.

D e tempore jugulationis & efus agni Pafchalis g e ­

neralia quadam ducet.

T e m p u s jugulationis agni Pafchalis, Ex

12, 6.

e d e D'D^yn in te r duas veßseras, defcribitur, de qua l o ­ quendi form ula acriter pugnant eruditi. Mactari de- buifle agnum Pafchalem die XIV. menfis primi, anni fc. S a c r i, h e. N if a n j nam Tifri initium fuit anni c i v i l i s é ; n o c te v e r o f e q u e n ti, quae antecedit lucem diei X V ., c o m e d i , c e n fe n t pleriq u e; licet n o n d e h n t , qui aliter ftatuanr. A l i i , e n im ait Cafaubonus c), ineunt e X I V , die agnum fu iß e com edendum e x ifiim a n t, qvum in fin e diei X1II% f u ß e t m a fta tu s & paratus, fid a r u m 3 addit, fe n te n tia ru m u tra fit Verior y & an eadem ratio fem per fu erit fe r v a ta , non e tt hic locus a ccu ra tiu s expendendi. M ihi v e r o om nis hatC exorta v d e t u r varietas ex varia diem fupputandi ratione, & ex male in tellecta ve(pera illa duplici > priori & pofiert- ori y quarum m e m in e r e Cafaubonus 1. c. & B ened. Pere- rius d ) , una q u a incipit d ie m , Ö* altera , qua term inatt eundem diem e), S u n t, inquit BochartUS f ) , qui utram fo hanc vefperam fign ifica ri v o lu n t, cum Pafcha celebrare ju b e n ­ tu r inter duas velperas3quod e& abfurdiffimum : cum enim in illo spatio hora 24* in c lu d a n tu r , quavis hora Pafi halent-* agnum ma ft are & edere licuififet , contra legis d iferta verba y D e u t. i6y 6. D ie m naturalem , 1 4 horas c o m p le c te n te m , & diei c iv ili y qui ab ortu fol is ad ejus occafum p r o te n ­

d itu r , a) conf, V itr in g a /. c. §. r$. 14 pag* 4 ’7- 418 4 rP» V) R e- ia n d P. 4 c% /. § i p . 381.382. conf. D ieteric, A B . V , T. p. tgt* Bochart. / . c• p .6 1 6 e) E x ere, 16. a d a n n a l, Baronii §* 2/. p*

(31)

49* ) o r

T&

ditur» c o n tra d iflir .d u m , Judaei a v e fp e r a , feu ab ortu ftellarum , quando nem pe tres ftellac m e d io c r e s apparent, i n c h o a n t , in fequentem v e r o vefperam te r m in a n t, pro- pterea quod in hifloria creationis tenebrae lucem prae- ceifilTe dicantur, Gen. l , j . Hinc L ev. 25, 52. fa b - b a th u m 3 1 J? l y ITtyQ * vespera a d vesperam fervare ju­

b e n t u r ^ ) . Hac ratione conciliari polTunt l o c a , Exod. i z , ig. & Lev. 1 3 , 6. h). Vefpera diei XIV. non in ­ c ip ie n tis , fed d e f in e n t i s , fecundum computandi ratio­ n em n a tu ralem , quae £ccleßaßica dicitur G e r h a r d o , I. C. m a d a tu m fuifle A g n u m P. c o n f la t , 1. ex c o lla tio n e » Ex. i i , 6 cum verf. g. & i o . r. e x e m p lo C h rifli, qui vefperi pafclialem c o m e d it agnum cum difcipulis, Mare, 14, 17. Luc. 22. 14. i). $. quia dies X V . v id e lic e t fe-ftum A z y m o r u m , diem Pafch. A g n i feq u itu r ,L e v . 2 3 ,7 , 6 . co n f. hifloriam egreffionis Ifraëlitarum ex Æ g y p t o , & N u m . 5 3 , Ubi hacc habentur v erba: /f d i e , menßs p r im i, p oßridie Pafcbaris egrefft fune Isra elit* , &C. * 4. d e ­

nique t e m p u s , quod dicebatur 0 ' 3 i y n q u o m a d a r i debuit a g n u s , praecedit occafum folis k).

§. X.

A â fe c ia lio r a defeendit, Judœornm de tempore jugulatio»

nis fententiam producendo.

H isce praemiflis, tempus jugulationis propius confi- d e r a tu r i, varias Judaeorum pariter ac ChriflianorurrL* p roducem us fententias. Judaeorum placita quod attinetf ad d u o referri poffunt capita. Quidam en im ftatuunt, P rin t am v e ß e r a m eße declinationem [viis a m eridie verfus

ac-H *

cafum

g ) conf. Reland. I. c. § . t j . p. 196. Bochart. pag. cit. b ) C erh. H. E . T .z . p. Ç27. a i) vid . Pererius /. c% *conf, Re Und» c * § i S' k ) c o n f Bochart. /, c»p.^O»

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :