Dissertatio academica de prærogativa virtutis Christianæ præ naturali, quam consensu ampliss. ordinis philosophici in illustri acad. Upsaliensi, sub auspicio mag. Gust. Anton. Boudrie ... publico examini submittit Olavus Mart. Norenius, stipendiarius regi

Full text

(1)

<5 Q

D. D.

DISSERTATIO ACÅDEMICA

DE

PREKÜGATIVA

VIKTUI1S

CHRISTIAN«

P R iE NATUR ALL

QUAM

CONSENSU AMPLISS. ORDINlS PHILOSOPHICI IN ILLUSTRI. ACAD. UPSALIENSI,

SUB

AUSPICIO

AUGUST.

ANTON.

BOUDR1E,

Phil. Prof. reg. et extraord.

PUBLICO EXAMINI SUBMITTIT

OLAVUS

MART.

NORENIUS,

STIFENDARIUS REGIUS, westr080thn1ens1s.

in audit. gustav. majori, die xv julii, mdcclxxx.

Horis a. m, folitis,

(2)

VIR O,

GENEROSO Ac NOBILISSIMO

DNO

CAROLO FRfDR.

MALMERFELDT.

TÜRMTE EQUITUM PRiEFECTO

VIR Oy

ÄMPLISSIMO

NOBILISSIMOQUE

DNO

ADOLPHQ

ULD.

CEDERBORG,

OFFICINARUM FERREARUM

PÖSSESSORI;

PATRONIS AC PROMOTORIBUS

SUMMA

ÄNIMIIVENERATIONE:

ffiTATEM COLENDIS

(3)

FlRO,

Maxime Reverendo ac Celeberrimo

S. S.

Theologie

DOCTORI,

D:no

petro

högström,

PASTORI Eccleiise Skellefrenfis Meritiffimo,

& vicini Contrarius PR./EPOS1TO Gravilfimo,

Patrono longe faventiffimoj

nec non

Viris admodum Revcrendis atque

Praeclariffimis

,

D:no

Mag.

CAROLO

D:o

JOHANN

I

NORTMAN,

MELLIN,

PASTORI in

Bygdeå

PASTORI in

Löfinger'

Vigilantiffimo;

Dignillimof

jtemqne,

Viris F'iirimum Reverendis & Clariflimis

D:no

HAQU1NO

D:no

MARTINO

MELLIN,,

H^GGMARK,o

Gomminiftro in Skellefta Comrniniftro in

Bygdeå

Laudatiffimoj Fidelißimo;

Evergetis

& Fautoribus

ad ein

eres usque

reverenter colendis.

j/^/j£unuscuhm

hoc Jevidenß, ceu venerabandi gratißimiqueanitniperem,

monitmentum cum omnigena felicitatis voto ardentißimo, facratut

vclüij5dehui,permatifurus, dum vivero,

Nominum Veftrorum,

fuis inclitorum titulis - >

cultor liumillimus' arque indefefliis OLAVUS M. NORENIUS,.

(4)

RÅDMANNEN I UPSAL-A,

Adle och

Högaktade Herren

,

HERR

JOHAN MARTELEUR;

famt

Herrar Råd-och

Handelsmannen,

Herr SAMUEL DEGERMAN

i Pitheå,

Herr

MÅRTEN

GRAHN

i Umeå,

Herr OLOF TEGMAN

i Umeå.

t-i der, Mine Herrar och Vålgärnings-Man, upoffrac

det-ta lilla Academifka arbe-te, fafom ett befländigt

veder-mäle af min innerliga tackjamhet och den

oföränderliga

vörd¬

nad, hvarmed jag intill mit ytterfta framhärdar at lefva

Mine Herrars

odfrfukafte tjensre OLOF M. NORENIUS.

(5)

*tfX*

jfyv *a|V J$ ^ •jfyr ^ ^ ^

§•

i-Virtutis

vira,

vocabulum

iummarn dignitatem

insximam

atque

profefto,

au&oritatern

divinamque

mi-randam mnüit. Om nia alia falla funt & incerta,

caduca, mobilia: virtus eft una altiftimis defixa radici-bus, qua? nuraquam ulla vi labefa&ari poteft ,

num-quarn diraoveri loco. Virtus in tempeftate Isva eft immobilis & quieta, lucet in tenebris, lplendetque pec

femper, neque alienis uraquam fordibus obfolefcit.

Virtus nulii prsclufa eft, omnibus paret, oranes

adrait-tit, omnes invitat ingenuos , libertinos, lervos, exlu*

les; non eligit domum aut cenlum, löd modo horaine

contenta eft. Hinc qui virtutis pulcritudine incenlus efi,

omnesque vires ad eara non cognolcendam rnodo, ied &exercendam, excolendara, propugnandara conferre (lu¬ det, ei orania Gracchorum, Camiilorura,& omriiura

ho-minura ornamenta fordent, atque adeo omnis unice

na-vanda eftopera, ut lumroo opifici fuo, Deo O. M ,

qua-damnatura? firailitudine & cornraunione devinciatur,

ut-poce qui vita? curfum ea fimplicitate, fine hypocnfi, ea

finceritate, fine fimulatione, ea fanåitate fine fuco, eo

veritatisftudio, fine fraude, transigit,ut juftus non imraeri-to fit appellandus. Nos autem homunciones ti lumus, qui longe tarnen ablumus a

veriffima peife£tiflimaque

virtute, taraetfi aliquara ejus partera confequi cupia-mus, Eft enira virtus, qua? corrupta? noftra? natura?vi¬

ribus acquiritur, in quam plurirais manca mutiiaque; il¬ la autern, quam gratia? Divinae oeconomia, in lacro Co¬

dice

patcfaåa,

hominibus,

qui

Chrifto

nomen

dedere,

(6)

%<§• ) 2 V mr

rnflillat ingeneratque, mulris, ne dicam

immenfis,

ante-celiit parafangis, Quocirca opers pretium duxi, dé Prä¬

rogativa virtutis Chrtßumapra' naturali, quantum rei

fa-miliaris ingemique tcneiis

facuitates peimiferunt,

pau-cula coromentari. Tuum autem erit, L. B., mitiorime fublevare cenfura«,,

§.

Virtus^ generatim fpe&ata, efl

bahitus

aSiiones noftras

adprajcriptum Legis componendi. a) Etquoniam habifus ac-quiritur excercitio h. e. a&uurn homogeneorura

crebrio-re repetitione; idcirco quo plures quis aäiones,

volun-tati Divins convcnientes, edit, eo majorem Tibi

habi-tum acquirit, & quo major eft babitus,eo perfertior

e-vadit virtus. Unde genefin virtutis faciie eruere pofTu-rnus. Scilicet primo oritur voluntatis Divinas reprsfen. tatio, tum oble&atio , poftea exfecutio, hinc rcpetitio,

mox confvetudo, & tandem quafi neceffitas. Facilius

autem procedit a&us in genefi vitiorum. Niroirum oc-cafione oblata, recurrit motivum fenfuale, quod olim

nos ad agendum impuierat; & quoniam hoc nobis fami,

liare efl, ad id non adeo refleäimus, fed voluptas illa

fenfualis nos quavis vice expeditiores reddit in

aflio-nis exfecutione». Et fie ex improvifo habkus & con¬

fvetudo confrahitur, quam exuere & penicus

defvefce-re poflea dificillimum erit.. Etenim, in fervitute

mora-li, peccare dulce reputatur, fi ipfum peccandi a&um refpexerisj licetvoluptas inde oriunda non fit nifi fluxa,

& femper degeneret in taedia gravifHraa b). Sicut autem contraria juxta fe pofita magis elucefcunt, ita dum jam

ad virtutem proprius contemplandam revertimur, faciie

com-a). Cjr. llluflris IVolfii Philojopb. PraElic. Univerl,

part.I. 55/. [eqq. b). Cjr. Di(Jert. de viyopia tnentis moralip ful aujpicio Celeb.. Pvafidis mei, habit.. Up[alia 1776..

(7)

,<g& % 2 f cas3 J o K

comperimus, eandem tanto majore in

agendo

gaudere

conftantia & perperuitate, quanco

crebriore

exercitio &

utu firmatur. Unde non modo patet, virtutem in nul¬

luni cadere pofie (ubjeclum, in quod non

cadit

promti-tudo acquirendi fibi per adus liberos,

crebro

repetitos,

talera voiuntaris habitum: verum etjam re&e oranino Stoicos oiim virtutem per conflantem perpetuam

volun-tütem% & Pythagorasospervim

&robur animi

definivifie. c)

§. HL

Pofiquam fic quam

breviflime

explicuimus,

in

quo virtus, generatim fipedata,

confiftac; proximum

nunc efi, ut natura & indoles virtutis naturalis pariter ac

Cbri-ftiance diftinde enodateque exponatur,

Jndeque

praroga-tivabujus prxillaeruatur. Quod

ad

virtutem

naturalem

ad*

tinet, qua? jara in antecellum

conilderanda

venit

;

iUam

comrnuniter nuncupant habitum

ad

tenorem

legis

natura-Iis aEliones conjormandivi motivorum, ab

adtribucis

Di*

vinis defuontorum, quatenus luraine

rationis

innotelcant.

Quare cum in omni virtute requiratur

habitus

voiuntatis

ptona? & facilis : idcirco talis impetus

ahquando

facien-;

di id, quod legi narutali

convenit,

qui

mox

iterum

cel¬

lag nomine virtutis dignus non

efi:.

Quamdiu

enim

Ul¬

la adhuc remanet pravse voluntatis

inclinatio,

quam non rationis ductu, ut clavum clavo, pelht homo,

tam-diu lerum non efi in in eo virtutis ftudiuns.

Unde

etjam prydare prorfus S.

Bernhardus hunc

in

modum

dixir: non poteft virtus cum vitiis

pariter

crefcere.

Ergo

ut illa vigeat, a crefcere non

finantur.

Tolle

fuperfiua,

&

falubria Jurgent. Ijtilitati

accedit,

quidquid

cupiditati

de¬

ntis. Demus operam putationi, putetur

cupiditas,

ut

virtus

roboretur, d) Per poenas voluntas

ipia

non

emendatur,déd

A 2

qui-c ) Vid Scbeidii

Etbic.

Philo/oph. §.

326.

d)

vid\

(8)

\ A (

^js3 ) 4 v w

quidam faleem ejus motus retinentur, ne in aftus

exter-nos erumpant atque extra oleas penifus divagencur. jam

autem virfus ex habitu voluntatis, b. e. ex voluntate, legi Divin# in omnibus confentanea, proficifci debet. Quare etjam qui pravam cupiditatem fola poenarum

re-praefentatione fuperare annititur,

håud

parum a virtuce alienus eft. In omni.acquifitione ejusmodi habitus

me-lioris pugna eft, fl non fémper cum vitiis contrariis,

profe&o tarnen cum torpore, quo horoines natura fua

corrupci funt roilere.

Ouae

veritas ex earum eft

nume-roqn# fentiri poftunt facile ab uno quolibet, qui ie?

riuro vitam fuam emendandi confilium (ecum iniit.

Pu-gnandum quoque cum omnibus inordinatis animi mod-bus, inftar gigantum elatls, omnibusque. furbulends af-fe&uum illecebris& jaiftationihus, fub rationis imperium,

veluti fub unara myconem, redigendis. Quacndiu enim

voluntas noftra eft #gra , h. e- fenfuum, imagioationis,

, afFeftuumque quafi imperio fuhjacet, adeo ut altentia

emnium maxime trahatur in obje^tum, quo fen(us oiirn titillavit excitavitque appetitum fenfitivum & affe*

£iusj tum propofiti noftrij prajceptorumque, quibus ve«

ram & diftinbtam de rebus cognitionem comparare Ji= cet, non recordamur, nec ad illa, quas noftri fuerant

officii, adtendimus. Atque hinc tanta exfurgit malorum

caterva, qua? multiplici rnodo nos conftringif, & tandem

in barathrum infelicitatis detrudit. In Pathologia Echica

inculcari folent remedia, quibus appetitus

fenfitivi,

in-dequp redundantes animi motus vehementiores, inträ

orbiiam rationis cohibeantur, ne, clauftris quafi fra£fis, pro lubitu proruant fummaque imis mifceant. Sunt

au-tem illa, quae communiter exliiberi folent, partim

pra' [érvantia, quibus cavemus, ne motus inordinati furgant,

fed in herba prima fuffocentur, partim fanantia, quibus

appetitui fenfitivo

affe&uique

jam coorto medela

(9)

\ J ( sfis

ofå J 3 \ 1

tur, vel ad ufum accommodando tritam iliam

medicö-rum regulara, ut contraria comrarii? expellantur, vei et*

jam aliorfum decerminando excitacum modum exftan-tiorera, quando res ab arFe$u. alienas cogitamus;e) At

vero Tunt hare duntaxat remedia neceOitatis, ubt vera k conftanti ufu foecunda parari evefbgio non podunt.

Ecenim praeftantiffiroum, quod in circulo Philoiophico

exbibcii potent, remedium, efi:diftinåior rei, ob quam

commoveraur, confideratio, ut tranquiilentur afFe£tus?

quam priroum pugna oritur inter appetätum fenfitivum

^rationalem* Hinc qooniam affeftuum objedla,

diftin-åius expenia, adparent alterata, omnemque cornponunt

afFedtum: idcirco in praxi morali, h. e. in virtute. na¬

tural! rite acquirenda confervandaque, appetitus

fenfiti-vus quoque reducendus eft ad concordiana cum appeti-tu rationaii, 'quse quo major fuerit, eo majore etjani

ardore animurn accéndit. Nihp enim obftat, quo mi

nus fenfualis voiuptas eds queat innocua & com ratio»

nali harmonica, afle&usque, rationis du&u & aulpicio,; itapoflint dirigi ac gubernari , ut, iisdem calcar adden

tibus, ex intentions fummi Opificis Numinisque Divi ni,

omnibus tam anirote, quam corporis viribus connita»

mur ad veram felicitatem adipiföendam,f)

§. IV.

Progredimur jam ad virtutem Chrißianam quoque

eontemplandam, qua? pari etjaro modo conftftit in

habi-tucomponendi actione$ ad normam voluntatis Divince, fed divinitus in SacroCodicepatefaåam, vi mötivorum, quae

ex falutifera?, quam humanogeneri contigifFe novimus,

redemtionis opere defumuntur. Ifte autem häbitus, quem

A 3

Theo-e) Gentzhenii TraB. Eth. Phyf, de ajfeBibus humanis, Part. GeneraL Cap. j*. f) Confr. DiJJertat. de ViBoria

(10)

)

tf

c

'Thpo'o"! Noflrares reéfius adpellandura volunt conflans

fenuojque fludium, nun eft natura;, qaod viribus poteifc

humaois parari, led fruclus Spiritus Sancti, agnofcitque Deuru ui£toreco, qui in nobis &velie operatur &

per-f.cerefecundum beueplacitum fmivt. *) Interim tamen

ho-n o regemtus, per vires grada;

acceptas & adiiflente

fpi-ritu fanctoj fuo ecjarri modo ad virtntem concurrit, &

pro caulFa iecunda & fubordmata virtutis re£le habe¬

tur.^) Ecenim, quem ad modurrs löquuntur Theologi,

homo heic reipicitur, ut ogyxvov & vas gratis Divins,

ideoque adfcribenda eil homini ifrhsc virrus, ratione aclionis, non ratione originis, adeo ut, quidquid in fpi-ri ualtbus efficit, per vires non naturales., Fed äativas, ut

loqui amant Theologi,duperne fibi coliatas efficiar, tarn-quamramus exarbore, ita luccum e vite Chriilo träbens fuum.h) Atque hoc modo virtus Chviftiana efl

compa-rata * fed ficut homines e(le non definunt, qui iflhac

furu inftru&i virtute, ita in hifce regenitis

deprehendi-cur non tam pugna inter appetitum fenßtivum rationa¬

lem> quam potius lu&a ravnis & fpimtus, in qua non

tantum cum iis motibus, quos ratio ipfa damnat Sz pro

jllicitis habet, dimicandum efl, fed erjam cum Omni¬

bus illis, qui carms nomine, in facris Oracuiis, denotari

folent, & contra quos ita pugnst fpiritus, ut vi£toriam quoque reportet. Sunt autem affectus, qui in regenitis

reperiuntur, vel Jpirituales, quales funt amov Dei, odium

peccati, triflitia & dotor cb peccata, gaudinm jpirituale^Jpes

Divina, zelns, & fic porro; vel naturales quidem, fed

fanflificati, atque huc Ipeftant, dum qua objeftum,

modum, finem legitime diriguntur., e. g. amor parentnm

li-*) Epift. ad Philipp. 2. i8> g) Confr. Buddei

In-flitut. Tbeol. Moral.. Part. I. C.ap. 1. Sefl. 4. §. 12f.

h)

Cjr. B» Jac. Benzelu Repetit. Tbeoh Artic, XIII. 4•

■fe

(11)

<9fe *j f

J 7 ( «se»

lihvovum, cognaforum, «micorum , itemque triflitia,

ro;;/--mißratto, & qui funt ld genus alii. /') §• v.

Devenimus jam ad Prarogativam, qua gaudet w*-fw Chrifiianapree naturalis pari quoque brevitate

perlu-ftrandam. Nimirura,

qi^od

ad virtutem naturalem

adciaet,

poflumus quidera, du«5tu& aufpicio rationis, eruereac

co-gnofcere, quid natura? vires fibi reli£la? ad habitum le¬

gi naturaiiconvenienter fe componendi rite acquirendum,

facere debeanf: fed lugubri condocefafti experientia no-virous, quantum in praxi morali elangvefcant perimbe-cilles effoetaeque natura? vires in mendis fuis corrigendis,

k quam faepe a pugna illa inter appetitum

fenfitivum

k rationalem nosdiscedamus inferiores. Przeferea,quuro

inhac, qua laborat genus humanum, communi

corrupti-one, triplicem nobis adeffe facile intellexerimus

deter-minationem generalemvtoridemque inde fluentes

paflio-nes cardinales, quae funt voluptas, ambitio & avaritia:

eft itaque quod, dum commovetur, duciturque

paffione

ac determinatione quisquefua generali, alia ratione ambi-tiofus, alia voluptuofus, & longe alia avarus ,

pieta-tem virtutemque naturalem colat, & regulas

jufti,

ho-nefti & decori obfervare fludeat.^) Et quoniara ab his

tam impuris fontibus derivandas func virtutes naturales; non mirum etjam eft, quod libri Symbolici de iisdem

hunc in modum loquantur: et[i opera, qua ad conjervan-åam extevnam dijciplinam faciunt, qualia etjam

ab

infide-libusfiunt requiruntur, fuam coram mundo dignitatem

£?*

laudem habent, temporalibus quibusdam prcemiis in

hoc

mun-i) Vid. Buddei Inflit, Theol, Moral. Part. I. Seil, 6, §• §• 39- 4o. k). Vid. Dijjerf. de

Pafjitnibus

Hmnanis,

Part. J, pag. 1, Jitb aufpicio Celeb. Prczfidis mei,

heic habit;.

(12)

■H»

)

&

(

i§t

mundo a T)co ovnantur\ attamen quum tion ex veraflde

pto-ficijcantnr, revera coratn Deo funt peccata, b. e.peccatiscon»

tammata, Ef adeo pro peccatis Ef immunditia reputantur, ,

propter natura humana corruptionem, Efquinperfona cuwi Deo non eß reconciliata. 1) Atque fic poifumus intime

per-fpicere ■Natuial.iimi Moralis vanitatem, ne in falutis

no-ftrx ncgotio viribus impotentis naturs adfcribamus, quod

gratke Divina: in totum & (olidum debetur. Quocirca

ad virtutis Chriftianar neceffitaeem, (ublimitatem ac

prae-ftantiam (anrfte colendam eo fortius exftimulemur

portet, quo certius conftat, illam in ftacu juftificationis

elfe fidei comitem, iinmo & ipfam (emitam, qua nobis

perpetuo ambujandum fit, ut vefligia Chrifti,

Salva-ro-ris noftri, fubfequamur. Et licet ifthaec virtus ipfis fa¬

lutis non immifcenda fit caufis; ad ordlnem tamen

vo-cationis fidelium percinent, ut cpram hominibus luceat lux fidei, quas in nobis efl, fine omni aflFe&ata fimula-tione, fine omni meriti cnjusdam opinione, fine omni

cpram hominibus aucupio gloria, quin porius cum

per-pecua proprise infirmitatis agnirione. m) Quocirca, o] fortunatos nimium Chriftianos merito dixeris, fi quam ab imrporrali Deo gratiam acceperunt, eam omni cum

ftüdio confervare & honeflis aåionibos virtutibusque

vere Cfiriftianis amplificare allabo^ent. Ulis enim folis,

qui Chnfti ieges atque fnflituta fequuntur, a fupernis da¬

tum ert, initia, progrefilones, ahfolutionem vhx arter¬ na? videre, ampleåi, confequi. Voluptas, qu^ a virtute

Chrifliana percipitur, örtum fiuuro trahic a Trhygotpoglct, fi¬

dei

/) Hißoriam controverfia, num virtutes naturales pro

fplendidis pecatis fint habendte? ßpillatim nobis exInbet

Cantzius in libello de yfuPhilofopb. Leibnit. Ef IVolfinn. in

Theologia, pom. 289, m) Confr., b. ßac. Benzelii

(13)

®

) 9 C

&

dei & longe prcertantiori fe gradu cxferit,quam quse ex

virtute naturali unquarn fortartis percipi

potefh

n) Sed

non penitebit adduxifle Geleb. Jo. Fr. Buddeum hae de

'

re ita ioquentem: Perperam

de

virtute

philofophanturj,

"qui eam pro medio perveniendi ad fummum bonum

ha-"bent, quodnon pauci faciunt in libellis eth.:cis, qui

com-"muni & recepta methodo confcripii funt,

faltem

cum

"Theologorum fcitis ha?c fententia confirtere nequit. Cum "enim per naturam nemo virtutem habeat, quo pa&o

"per virtutem fumraara obtinebic felicicatem? Taceo

a-"iia aro7r&, quae hane fentenciam confequuntur» Nec mul«

"to melius fentiunt, qui virtutem pro parte fummi bo-"oihabend Hisforte Arirtotelis pluris ertaurtoritas, quam "rerta ratio, aut fcripturaeteftimonium , (I modo &c ifti

"Arirtoteiis rerte adlequuntur mentem. Nobis cum

per-"fpe&um & exploratum (it, Deumeflefummum bonum2 "idque fuper omnia amandum, fl homo felix erte

cupi-1'at: amorem vero fine ftudio fe conformandi ad

Nu-"rninis voluntatem erte non pofFe, non portumus non

^ifa fentire, virtutem erte confequens feu fruetum

amo-S'ris, uti hic ex Hde in Chrirtum, per quam cum

Dco

"unimur, refuitat. Ideoque & in Scriptura

vircutes,

fru*

"Sius Spiritus vocantur, Galat $t 22, & 2. Petr. 1: $,

"jubemur fuppeditare in fide virtutem. Supponit ergo 'Virtus jam hominem credentem, juftificatum , cum Deo

''unitum: adeoque felicitatis fumraae, hac ratione

incho-"atae, fru£lus ert & confequens, Qui autem

virtutem

"pro medio habent perveniendi ad fummam

felicitatem,

'ab errore Pontificiorum

, bona opera inter caurtas

fa-"iutls referendum, vix fe liberabunt. ' Ceterumcum

fpe-'cialia virt utum nomina frequentirtima fint in Scriptura

B

"fa-n) Cor;jr. JVolfii Hor. Subcefiv. Anni /730. Irimeftr.

(14)

""Sacra, nomen generale rarius occurrit.. Utitur tarnen

'"eodem S. Paulus Apofd. Epift.. ad Philipp..

4: 8. Cum "enim varia Chriftiano horoini officia conle&anda

com-"mendaflet, fcilicet rcc ccAqSrj, crejuict, J/xaux,

uyvcc ,

"(piAn, evCpyjfjiccaddit , IV ris ocgeryi ß qua virtusfi

qua

laut) hoc cogitate.. Sic &? 2. Peer. 1: fideles jubcntur

'•in fide fua luppeditare,

vel exhibere cc^srrjv virtutemt.

Cef. 0) Sief

talis tantaque eft prarogativa virtntis Cbri-jliana pro; naturalis ut eanquam Philofophi Chriftiani

h. e?, Divinae revelationis luce colluftrati

„ numqnam non

fumma pietate atque veneratione debeamus

prolequi gra-tiam, quae humano generi contigit,, omnesque ac; fingu-los manuducit non modo ad

veniam peccatorum im* petrandam,Ted etiam ad modum praeparationis condignum

& vitae-futurae meliori

adtingend??

inferviturum;

quem

in finem

iilincTangvis,

hinc

Spiritus Chrifti requiritur. p)

§. VL

Hisce fftrexpo-fitis, ne quis exiftiraet,

Ethicam Phi~

Iofophiam non ea propter efle parvi habendam & e

cic-culo Philofophico

penitus exterminandam„ coronidis

loco notafle jiivat, quod e&denn fint

virtutes, quas;

Phi-lofophus qua^rit, & quas Theologus perficir,, Sicut nec

alium Deuna, quam

qui verus eil', Theoiogia Natura¬ lis tradere conatur;

ita nee alium ejus culfum Ethica,,

nec aliud honeflatis &

jußdtiac ftudium, quam quod cum

arterna lege convenit,

idemque Revelatjo* Divina

com-probat. Diftin&io nempe inter virtutem Ghriflianam

(15)

#

)

Il

(

4t

illam Naturalemqua? in libellis Ethicis

inculcari fölet

non tam diverfas iilarum Ipecies forfan, quam potius

diverfos gradus arguit. Illud quidem extra controver-fiam pofitum efle debet, Ethicam & Theologiam Moralem, quarum utraque de vireutibus agit ,

diver-fa tarnen via, viribus etjam inaequalibus, adeoque

in^quali fuccedu y, eas docere 6c inculcare.,

Interim

dici poteftquaj in Theologia morall de virtutibus

in

genere, earumque definitione*. divifione,,

objeftis

com-muniter tradi folent, ex faniori plerumque Ethica petL

Sed curta ingenii pariter ac rei familiaris

fupellex

nom

permittit in fpatiofum hunc campura

longi«-us exeurrere*. fdcirco man um da tabula.»

(16)

Litteris

moribusque

Ornatiffimo,

Domino

OLAVO M.

NORENIO,

J> *

i Amico

Honoratiflimo,

S. Zf O.

%4^iemadmodum

paupertate magi

fira,

ut die it Cur-tius,

difciplina

olim fletit Macedonum militaris: ita , te/te Petronio Arbitro, nefcio

qut> ut bona men•

tis

for

or

[it

paupertas. Pari etjam modo, Tu, A-mice honoratiflime, quantumvis curta rei

familiar

is

fuppelleciile

injtruclus^ usqueadeotarnen in caßris Mu-farum militajti, ut non

fatnes,

non fitisy

non fri•

gus, /200 calar ab incepto fludio

fiadioque

litterarum

removete Te potuerit. Sic jam>

faventiori for

tu-na

aujpicio,

confcendis Cathedram

Academicam pu¬ blicumque exbibes documentum Tua

diligentia

cJ laboris indefejJL Prater

gratulationes,

quas atnica

merite Tibi

defero, votumfolummodo

pro incolumitate Tua, amvio, quam ver

bis, prolixiori,

addo.

For-Sumrnus llle rerurn Arbiter molimina Tuay

vigiliasque

miro

juccefju

beef

, ut tandem ex voto

pratnia

eruditionis

virtutisque

perfentifcas

uberrima„

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :