Dissertatio, caussas frequentis recentiori ævo per Europam autocheiriæ examinatura. Cujus particulam priorem, venia ampliss. colleg. phil. Ups. præside mag. Daniel. Boëthio ... pro gradu philosophico exhibet Johannes Ph. Laurin, stipend. Leijel. Gothlandu

Full text

(1)

DISSERTΑΤΙΟ, CAUSSAS •ISRECENTIORI/E VO pereuropam

iUTOCHElRIJE

examinatura, CUJUS PARTICULAM

VENIA AMPLISS. COLLEG. PHIL. UPS.

Ρ R MS IDE

Mag

DAMEL

BOÉTHIO,

ΕΪΗ. ET POLIT. PROF. RIG. ET ORD.

PRO GRADU PHILOSOPHICO

EXHIBET

JOHANNES

PH. LAURI

Ν>

stipend. leijel. (gothlandus.

IN AUDIT. GUST. MAJ. D. XIV JUNII MDCGLXXXVIIT,

Η. A. M. S.

*= —

Φ—' , - —

(2)

VI RO

MAXIME REVERENDO ATQUΕ CELEBERRIMO

,

AD REGIAM ACADEMIAM UPSALIENSEM

POESEOS PROFESSORI longe meritissimo9

NEC NON

ECCLESIARUM ÅKER ET DAHLBY UPLANDORUM

PASTORI DiGNissnko,

2)ΟΜ£Τ$ΤΟ

PATRONO OPTIMO

Hanc qualemcunqne ορeilam, favoris & propenßsfimae

in fe volüntatis femper memor, dicatam volnit, debuit

cultor hnmillimus J. P. LAÜR1N.

(3)

DISSERTATIONIS,

CAUSSAS FREQUENTIS

RECENTIOR! iEVO PER EUROPAM

autocheiri^e

EXAMINATUR/E,

Ρarticula Prior.

(ihf?uamquam elegantiflimis, omnis fere ordinis no«

minisque, Litteris & Artib-us, civitate jam

pri-dem per Europam donatis, moili fuo in animos im-perio ita iibi devinftum tenentibus genus humanuni,

ut certam fub illo vivendi felicitatem, quam noftra

etjam prae ceteris astas ja&itat, dudum iibi ominatum fit, paullo forfan inconfultius is agere videatur, qui eo audacise procefierit, ut de Illis ceu humano

proficuis generi

falutandisdubitaret;intentius

tarnen

effe-bhim, quem huc usquead mala, quibus premimur,re-movenda produxisie videntur, intuens, &

quem co« mitari folent, Luxum

, omnis diram matrem miierias,

a-nimo examinans, parum abefi:,

quin eorum me

partibus addicam, qui Litteras Artesque non vera

& omnibus perfe&a numeris felicitatis

auguria in-terpretantur.

(4)

) 4 (

H;ec res mihi in primis digna

vifa

eft, c

coniideraretur, cum in eo ego esfem, ut de

quentis & uiu per Europarn recentiori hoc aevo

vul-gatae Autocheiriae causfis indicandis cogitarem.

Ete-nim aliquot intra annorum Fpatium per Galliam &

Angliam ita ingruit Fuicidarum copia, ut

quotan-nis iupra centum Pariiiis Londinique numerentur a)\

neque , id quod doleamus, ceterorum inftar malorum

minuitur, Ted continuo increfcere videtur numerus. Si

fato noftri fun£ti majores, Forces illi Heroes &

prae-claris intenti facinoribus Viri, nihil minus quam

ho-neflam, cane vero & angue pejus turpem Fugientes

mortem, in vitam redierint; heu! quam puderet

il-los tarn indignorum nepotum, tarn teners

paternae-que oblits virtutis progeniei! quam haberent dispi-catui noiirum fplendorem

funeftum

, noftros mores

raolles & efteminaros, nollram denique litteris or-natarn vitam & macula affe&am mortem!

Visa eil quibusdam , ftudium illud vits

confer-vands toti animantium naturs proprium unice

re-Fpicientibus, mors voluntaria delirii cujusdam, ad in-Faniam proxime venientis, effeBus; re autem squa lance penikata & ad veram indolis humans cognitio-nem geeeris hiftoria humani addita, tantum certe

a-befb, ut illos quoque omnes, qui Fua ie Fponte vita

privarunt, mente captos pronunciemus , ut

perplu-res potius Philofophorum inftar mori videre liceat.

Grscos equidem hac in re (i adieris, non ftultos

nec

a) Tahkau äs Ρt.ns, Tom. //.

(5)

^ C 5 )

: delirantes, fed ingenioiisiimos immo totas

haud

volutiones molientes, venenum, veitibus

in-imurisque

refervandnm

uiibus,

ponasfe

in·

• ; Romana ii in auxilium

vocetur Hiiloria,

η o; ' · *, ied Luxum & certarn

q-uandam

Philo·

Top. ) vitam,ii

tsedio esfet,

adimendam

före

ju-bente; π catisfa Autocheirias fuisfe patebit.

Hac

fuffulti autloritate, eam, quam mox

indicabimus,

viam ingredi auii fuimus: a

Te, C.

L.

id unicum

nobis expetentes, ut,

ii

ex

hac noftra

opella

de

no-bis judicare volueris,

nobilem

podus

materiem,

quam

traflandi modum, pertenue ingenium

olentem,

re-fpicias.

sectio prior,

Qua raiione cum

fludio vitce

conciUäri

ρ os

fit

Autocheiria, examinans.

Qui ad hane rerum univeriitatem, leges, ad

quas ordinata eil & regittir, viresque iingulis

ejus

partibus, ut ferc cujuscunque natura, concesias,

in-tentiorem animum adverterit, fummse profeelo

fapien-tiae, potentise ac bonitatis veftigia ubique inveniet.

Permulta illa & certe innumerabilia, quibus illuilris mundi machina compoiita eil, corpora, quas cuivis

pro numero & natura particularum, volumen

ejus

efficientium, eil gravitas, iuis a temporis

inde initio

latis motus legibus, centrum verfus fuum

quodcun-que tendendo, tenentur; ita ut alterum alterius

orbi-A 3 tam

b) Vid. Plutarcum in vitam Demoßbevis.

(6)

^ C s ) Jf*

tam noη ingrediatur, illud hoc non offendat, fied

fuos a fupremo rerum Auefcore determinatos ambitus

ftatis cuntfa tcmporibus irrupta abfolvant. Animans autem natura, artificioium illud

opus vcreque divi¬

num, licet, qui unicuique ejus membro effc in re¬

rum ferie ordo & officium, diverfis obediat, nccesfe

iit, legibus, diverfis inftru&a viribus agat &

opere-tur;· omnibus tarnen, quotquot vitali veicimur aura,

id communiter injunclum eft, ut nos ipfos amemus,

noftrsque promovendse felicitatis ftudio ducamur.

Eli: haec quoque prima animantium lex: hic axis, circa quem tota viventiuin moles volvitur: hoc cen¬

trum, ad quod tendit omne, quod vivit; & in

quan-tum homo cum bellua comparari

queat, illud agendi

principium uterque agnoicit.

Hoc felicitatis proprise ftudio qui humana natu¬

ra priorem judicant naturalem illum inftinftum,

quo in iui confervationem ferri omnia videmus

animan-tia, anim# indolis noftrae non fatis gnaros esfe,

o-nis xvi Hiftoria, quid? quod? fua

quemque expe-rientia edocet d). Etenim, fi quid ego quoque vi-deam, tantum omnino abeft, ut generale

qüoddam

*

a£tio-d) Man kennet denMeηfebennicht,wennmanfieb einbildet, der natürliche InflinB zum Leben werde

febon Zügel genug

für jene Verbrechen feyn. Diefer InflinB verkehrt fich, er

mufs ßcb nach der Natur menfcblieber Seele verHehren, fo

bald man über dafs Leben verdriisßich

wird. — Der Trieb

zum Leben iß nicht fo tief,

fo unwiderßehlicb in unsre Seele

gelegt, als der Trieb zum Glück. Er allemahl diefem

(7)

A, C 7 ) , jfr

å£fa'onum humanarum fundamentum illevivendi

indin-£fus conilitui posfit, ut, permultos potinsmörtaliumita

fe gerere, ac ii hoc plane carerent, fatis fuperque con-det. Optime profefro de civili focietate afctum esfet, ii eo vitae amore membra ejus fingulatéherentur,utillius quo-que periculum inituri, ab omni culpa abhorrerent.

Quid autem eil in causia, cur fupplicia & capitis

pcenas proditorem, incendiarium & homicidam in officio hominis & civis continere non valeant?

Quo-modo reddenda agendi ratio eorum, qui de vitse

tte-dio, cui a fe arcendo impares fe ientiant,

conque-rentes, nulla, ne maxime quidem hcrrenda mortis

inftrumenta, eorum in perniciem direcfa, detedati

fuerint?

Sciltcet vitae illius iludii iive inftin&us, quem

tanti faciunt idi ad communem, uti garrulant, fen-ium philofophantes, originem & modificationes ii

, paullo diligentius inveffigare cuidam placuerit, non

nifi relationes inveniet ftudii feiicitatis, quo ipfam poft vitam nihil omnino humana prius natura ofFenderis.

Es-verHehren;niewünfcbenunglücklichzufeyn. Aber denTreibzum Leben verHehren, den Todt fich wünfchen und fachen, dasf

kan er; das musfer, fo bald er das Leben für eine uner·

fragliche Laß halt. So naturlich und nothwen dich es iß, die

Befreiung voneiner Krankheit, und diegegenfeitigeGesundheit

zu wünfcben; fo naturlieh und notbwendieb iß

es auch, dasf

ein Menfch} der fein Lebenfür Unglück halt,

die Befreiungvon

Leben wünjeht, und eine Laß fühltfich davonn, als

von ei¬

ner fchmertz/ichen

Krankheit, durch den Tcdt zu bahn Less vom Seibßmorde; po

(8)

Cs) j$+

Esfe enim illud cum ipfis fenfationibus, prim'

vitas indicibus, coasvum, Philofophi docuerur

nim"nonprius fentire

homo incipit,

quam

ir

; ,u,

"ftatim fuas conditionis modificationes, Q-;. r m

al-"ceram fummo evitare Audio nitatur, disO guit. eJ.

Prima illa vitas noftrse astatula, nulla nili fenti-endi facubate, itidem verfusobje£ta externa &

Phyfi-cas necesiitates immedi.at.acn. in fe vim fuam exferentes,

occupata

praediti, vi

hujus

felicitatis ftudii (id quod

jam inßintlus nomine

rite

appeilares) ad

gratas

fen-fationes

percipiendas

, ingratas autem

removendas,

natura ipia duce,

ferimur.

Si quis

heic

vitas

confervan-åx inftinctum reperisfe iibi viius

fuerit,

nulli refra«

gamur:

juvabit

tantum

obfervasfe,

felicitatis

illud

ftu-dium non adhuc amorem illum fui homini proprium

comple&i; eft tantum

niius

mere

phyiicus

&

natura¬

lis verfus ea, qnae

immediatam

in

fenfus

externos

voluptatem

efficiunt,

Increfcente

vero

pauliulum

as-rate, animas

facultatibus fen

(im

evolutis, deftin£bc

fui conicientias ftaminibus duftis, & memoria

noti-tiam illius tdem in omnibus attionibus iuppeditante,

voluptas illa mere

phyiica esie

definit, & inftin&us

felicitatis in amorem fui individualem abit» Heic in¬

cipit amor

vitas,

tametii fuis

lacile

initiis

cum amore

illo fui & individualis Audio, felicitatis confundatur:

& parum

fane

abefl:, quin in

eam ego

inducar

men-tem, ut crederern, amorem

illum

vitae,

quo

pueri

ante impletos

decem

&

tres

vel

quatuor annos

te-nentur, nihil esie,

niii

amor

ille

fui

&

naturalis

fe

(9)

C 9 ) jf*

confervandi inftinktus. Ab eo autem tempore, quo

me ipfum a gratis, quas

habeo, fenfationibus,

per¬

fekte diftingvere valeam, quo vitam meam hujus

fe-licitatisoriginem & corpus medium, quo

ejus

fiam

par-ticeps, confiderare posiim; verus incipit vitae

&

cor¬ poris tuendi amor: quodcnnque corporis mei mem-brum, tot felicitatis meae fponiores, eodem ac me· met ipfum amore amplektor, & alterum altero hac

in re antefero, refpektu ad majorem minoremve

e-jus in felicitatem meam influxum habito. En heic vi¬ tae ftudium! En felicitatis fludii relationem!

Hominum de cetero vitam & aktiones cum

di-ligentius coniideremus, non immediata eos ac

prae-fente, brutorum more animantium, voluptate femper

duci·, fed praefentibus potius bonis facile carere

pos-fe, ut eo majores in pofterum, ceu fuae praemia

tem-perantise, confequantur, intelligimus. Nobis enim

licet cum hisce id commune fit, ut omnes noftras

i-deas & de rebus obviis judicia ex feniibus externis

habeamus, unde non posfumus, quin gratis

adficia-mur fenfationibus, ingratasque

averfemur;

fuperiori-bus tarnen prae illis praedici facultatibus,

quas inter praecipue eminet Ratio 8c Imaginatio, quarum illa in rerum nexus 8c confequentias introfpicere, hac fu-turo quodam bono vel malo ceu

praefente frui

va-leamus , nihil impedit, quominus praefens quoddam

malum aequo amplektamur animo, cum futurum eo

lqnge

majus

evitare posfimus. Quin etjam adeo u-niverfale eft hoc agendi principium hominibus, ut nunquam fere felicitatem vel infelicitatem in praefente

(10)

quo-( ΙΟ ) jfr

quodam

bono

vel

malo

ponant,

fed fpe

femper

me-lioris, metu pejoris fj.

Αυτ ego multum

fällor,

aut

mihi

concedant,

necesie eft", quotquot anima?

indolern

humana

bene

norunc, hinc optime esie explicandam prsemagnam

illam, quam in hoc

mundo obfervamus,

de

felicitate

opinionum,

ingeniorum

&

vitae

agenda; rationum

di-verfitatem. En Heroem, tenacem illum propofiti Vi-rum, belli pericula & calamicates,

compedés,

carce-res, captivitates,

famem, fupplicia

nihili

habentem,

ea fpe, ut dulce

fit

atque

decorum

pro

patria

mori:

en Monarcham, de fublimi defcendentem folio, vitse

monachalis duritiem, immo additos iniuper

horren-dos doiores sequo ferentem animo, non

dubitantem,

fore, ut de ftituris inde pcenis decraheretur,

&

levi-bus hisce malis exantlatis, major & nullis unquam

faeculis terminanda feiicitas confequeretur: g) en

ava-rum , abditae terris laminae amicum,

commoditatum

&

honoris oblitum, nihil nifi exftruendos nummorum acervos curantem, ea laetum fiducia, ut grata tandem elucefcat dies, quo ad bene

beateque

vivendum

fatis,

fi

fieri hoc poterit,

habeat:

quid? quod?

fi omniom

faftos temporum

evolvere

licuisfet, hominum

omni-no

paucisfimi

pr^fentibus rite

fruendis

occupa-ti 5 fed futuris omnes

intenti, inter fpem

metumque

flu·

ff Not prejent gond or il/, tbe joy or curfe:

Eut futur views of better or of morfe.

Porr, Esfry an Μav. Fp. IF.

(11)

C " ) JS*

flu&uantes, & prout hoc

vel

illa

vita

eorum

abun-dabat, fuis faltim judiciis,

infelices vel

felices

cen-iendi, invenirentur.

Hisce prselibatis,

videmus,

non opus

esfe

no-bis, agendi rationem eorum,

qui

mortem

(lbimetip-fis conicifcant, cum vitac ftudio conciliaturis, ad de-liria ceu causiam ultimam confugere: cum ita, niii

hominibus tantumnonomnibusidemagendi principium

conifituere voluerimus, in nodum fane Gordium in-cideremus. Et qnidem nefcio, quid in noilri

glori-am fseculi inde redundaverit, ut in causfa Autocheriae

univeriali ifthsec haberentur; hoc ialtim noilro

la-bore facile fuperfedere

potuisfemus, (i

ad illam

quo-que quseftionem: cur tam

frequens fuerit

recentiori

cevo per Europam Autocheiria, noilri homines sevi omnium ftultisfimos esfe, unice reipondendum föret.

Non ego quidem is fum, qui negern,

deliria

inter

Autocheirise causias & numerari & numeranda esfe:

nec diffiteor, permulta omnino disfolvenda esie,

qui-bus cum nobismet ipiis & rebus nos

circumdantibus

jungimur, ar&isiima vincula,antequamitaquemvis vitse

ta:deat, ut de illa ipia finienda cogitet; attamen in

illis,quae humana dudum natura

fundata esfe

obfervavi-mus, manentes, quin homo, ii in eo rerum

ftatu

fuerit, ut malo quodam vel morte ipia

fubeunda

gra¬

viore, five prsefens id iive imminens fuerit,

premere-tur, omnibus hisce vinculis nulio negotio ruptis hane

prae illo, fua? indoli naturae convenienter, acciperet,

nulli dubitamus.

(12)

Sectio-C 13 ) «Af

SECTIO POSTERIOR,

Notiores frequentis per Europam Autocheirite caus-ßs, earumque

in

ßudinm felicitatis influxum,

oftendens,

Evoluta jam vitae ftudii indole, ejusque varias

per modificationes

eundo

cum

propriae

felicitatis

itudio, omnium humanarum centro aftionum,

ar&is-iimo nexu oftenfo, lubet ad frequentis recentiori

x-vo per Europam

Autocheiriae causfas, pasfim

quo-que ab iis, qui

hanc materiem

fibi fumfere

tra&an-dam, indicatas, propius accedere, easque ita

exami-nare, ut earum in ihidium illud felicitatis influxus

pateat. Neque

nobis contigit, omnia

illa

fcripta,

quae huic esfent

ufui

infervitura,

evolvere,

nedum

novisfe; neque id unquam nos nobis

fumfimus,

ut

omnes, & fic fere individuales, Autocheiriae per Eu¬ ropam causfas enumeraverimus:

iufficit ad

metam ,

quam nobis

propofuimus,

attingendam, notisfimas

tantum, easque generaliores,

collegisfe,

noftramque in illis enucleandis operam Tuae, C. L. cenfurae, quam nobis mitiorem

pollicemur,

commendasfe.

His-ce intentis prima nobis omnium

confideranda obvenit

irrelig10 t>).

Quot a vera,

fupremi

rerum

Arbitri

perfe£fcio-nibus & humanae naturae confentanea, Religionen

fperanda funt vita? commoda & calamitatum, quas,

dum in hac aerumnarum patria verfarnur, undique

accipimus, folatia ac

condimenta;

tot a

perverfa,

fum«

(13)

C 13 )

fummis illis

perfe&ionibus

iftaeque natura

contraria,

generi femper

humano

mala &

infortunia

orta

esie,

omnis Hiftoria xvi loquitur. Quod autem inter E-ruditos adhuc non fatis convenit, crediderim esfe,

quinam dirae hujus bigae,

Fanatismus

an

Irreligio

hominibus fuerit perniciofior: /) quam quidem li¬

tern, fi vel in noftris id viribus fuerit, dirimere, &

a propofito noftro

alienum

ducimus, &

temporis,

qua

circumfcribimur,auguitia prohibet.

Juvabit

tarnen

obfervasie, Irreligionem, ii non tantum ac Fanatismus fanguinis fuderit, verum e contra

& fincerum

fan-guinem

depravasié,

opeque

falfas

&

Sophifticas

Phi-lofophiae, cui cum

illa ar&isfimus femper

nexus

in-tercedit, virtutem & bonos mores fubvertendo totas

perdidisfe gentes &

futuris

generationibus toxica

miscu-isfe.

Ingenii indolem humani optime (ine dubio

no-tam fibi habuit ille , qui eum in modum argumenta¬

turj Poeta:

Homines, dum vitant vitia9 in contraria currunt:

etenim vix ulla fuerunt rerum extrema, quae non

genus expertum fit humanum, ab altero ad alterum

defcendendo, idque haud raro ita, ut cum Scyllam

evitaret, in Carybdin inciderit. Hac fe culpa facile liberatum homo voluit, cum iuum Fanatismo

fer-B 3 rum,

i) Fidens in[litatam inter Fanatismum & Jrrehgionem

comparationem, fitis elegantem, a Rousseau 7raité de Γ

(14)

^ C »4 )

rum, rubro pollutum fanguine, in perpetuum

adem-turus, divam fanciendo Religionum Tollerantiam, qua quidem melius

humanum

nunquam ingenium ex-cogitaverit, medio fibi beatus ivisie ipfe vifus (it.

Illa autem virtus, non uno certe nomine

commenda-bilis, quantum diftat ab illa indifferentia,

(fiverebar-baro & JLiacinis iniudico auribus vocabulo uti mihi

liceat) qua tam iniigne noftrum videtur faeculum, ab

iftis conviciis, quse Europaeis tam arriiere gentibus ,

ab iftis denique fubtilioribus, quae tulerunt, judiciis, & fingularibus, in quibus funt, de benevolo Sum-mi NuSum-minis in morrales animo, opinionibus, fuo in-dulgentes genio noftri aevi homines. Fuerunt enim apud nos, nifi omnia me failunt, qui tantum bo-nitati Numinis dederint, ut ab ejus juftitia detra-xisie videantur: &, quantumvis albos colores iuis

ipii (ententiis inducere conati fuerint, in genus ta¬

rnen humanum malevolentiae ab aequis rerum

aefti-matioribus taxantur kj.

Ridemus gentilium dets, omnibus hnmanae naturae imbecillitatibus obnoxios, cum iHam eorum

religio-nem, commentis licet &ingenii crroribus humani

infig-nem,

k) Plurimas inter SeSias, qua Angliα & ceteris Euro¬ pa regionibus viger,t, nominesfe juvabit Deismum, Anglia

perfrequentem, de qua ita habet Archenholz: "Denne [ig

°

kringfprtdande Deismus år mer ån ndgot annat ordfa ken,

"

till det ofta timande fjelfmordet, m. m. Se Recenfion

af Archenholz om England, i Upfoftr. Sallß. Idißorifka

(15)

^ ( '5 ) JO*

nem , defideriorum tamen & vitiorum frenum hand

leve fuisie ex Hiftoria patet. Quid autem boni ab illo exfpedhndum eil: , qtii non tantum nullo

Reli-gionis vinculo, nullo

finur«

rationis

reddendse

me

tu, tenetur, fed iita potius omnia facete irridet, & fe

hisce faciie carere posfe gloriatur? Quanta enim vis

eft veras & Divinse religionis ad claram virtutem ho-minum animis ingenerandam, & fupra humilem terrarh mentem eorum extollendam; tanta fere

o-mnis vel ftupidisfim« pollicentis tantum praemia

bo-no & pcenas malö minitantis, ad effrena hominum

defideria cohibenda, efficacia eft. Ut nulla certe

ve-ra vivendi Felicitas, perfe&aanimi tranquillitas nulla, per tot fubeundarerum discrimina, totadverfas fortunas &

cafus felicitati inimicisiirnos ferendos, ei concedi

po-teil:,qui nulla ipe futuri laborum pr«mii erigitur; ita

nec Lillas mortis metus ei, qui nihil pofl: finitam hane vitam nec felicitatis exfpedlat nec doloris timet, esfe

unquampoterit. Etenimcuinammiierae hujus lucis tanta

fuerit cupido, ut omnes vicse asrumnas, quibus

inter-dum vereHerculeis premimur, «quo ferre animo

fufti-nuerit? /) Quid impedit* quominus vitam ipfi noilram

finiamus, cum vere in nosmet ipios benifici eo eva-dere posfimus?

/) —- — — Wbo wonldfardleß bear

To groan aud frveat under a weavy life?

But that tbe dread of fomething after death

(1 bat undifcover"d country,from wbofe boume No tvaveller retnm) puzzles the will:

And make us ratber bear tbofe ill me bave,

Iban fly to otbers, that we know not of

(16)

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :