Disputatio philosophica de Pyrrhonia secta, quam ex consensu & approbatione ampliss. Colleg. Philosoph. in illustri Reg. Acad. Upsal. præside ... Jacobo Arrhenio ... pro magisteri philosophici gradu publico bonorum examini modeste submittit ... Bothvidus

Full text

(1)

(45

Q^B.

V.

D.

DigPUTATIO PlIILOSOPIIICA De

SECTA,

Qgam

Ex Confenfu & Approbutione

Amplijjl

CoHeg. Thilofoph.in illuflri Reg. Acad.

Upfal

Pra: si de

CELEBERRIMO VIRO,

T

A C

O B

O

AR R

HENIO,

Hiftor. ProfefT. Reg. & Ordin. Pro

Magisterii Philosophici Gradu

Publico Bonorum Examini

**

moåefie Jubmittit S:je R:a: M:tis

Alumnus

BOTHVIDUS LIVIIN

Oftrogothus

In Audit.Guß. Majoripridie IduuM ÖtZob*

mdccvliihörtsantemertdtem (oIttis

(2)

Reverendißime

in Chrißo

PATER ac DOMINE ,

Dn.

haquine.

CV" CK»j 0%S3'

S. S.

Theoiogiae

Do6S;or

Celcberrimc , inclitx

Diocce-feosLincopenfis

Épifcope

Eminen-tiüirnc, Conllßorii PraefesGraviAl¬

me, Gymnaiii Regii, Scholarumcg per eandem Dioeeeiln Ephare

AdcoratHTime,

M.ECENAS et PATRONE

MAGNE, «<

Plur.Reverendeatqur

Rr&clarijJiiM

DOMINE ,

>1R"

Norcöjaenfiurn Paftor

vigilantifli-me, adjacentiumEcclefiarura

Prae-pofite cßgnlfEme'

adcuratifll-: mequeL»,

PROMOTOR ac FAUTOR

'

(3)

Maxime Reverende

Präclariffimeque

DOMINE,

Mag.

JOHANNES

PHOENIX,

Paftor in

IKtfinge laudatiflime,

adjacentisDiftri&us Pnepofite

Gravifiime,

BENEFACTOR HON ORATISSIME,

Speaatijjtm£

digmtatis

Vir,

Dn.

bothvide

liviin,

Iticlit^ civitatis Holmenfis Civis&

Mercatoi*perquam confpicue,

Con-fangvinee fvavHIime, ob plunma_j in me exbibita benevolentia? Tat*

omni amore ac honorc

(4)

glimma

9 qua decet veneratione? huncctj»

ingenioli meifcetum in lueemprotuliy fed

quem comptiori elegantia, omniquepror-r

jus nitore dofiitutum fate or i quare

Ve-firorum Nsminum, M<ecenas Summe, 0*

jVatronipropenfifflmi, celebritate

cldritate-que eundem ornare ac condeeorAre norL^

veritusfui. Vos itaque

, Reverendifftme Domine Epifcope, atque Praclarifflmi

Do-miniPrapofiti^

dulciflmeque Fräter, pre

cor-ojfciofijfme,ut munusmeum dignitatis

qui-dem expers■> dt pietatis plenum, [erena_s

fronte fuflicere dignemini. Plurima

bene-volenti<eVeflr# indicia in me exbibita ejfé,

heicpublice teftorj hinc faflumutfolitum favorem hac med opellaulterius ambire ac y

provocare aufus fuerim. Unum hoc

que-ror, quod tam arclis temporum limitibus

circumfcriptus fuerim , ut ipfa, feftinatio

ccecum velutianimi fcetum gignere videA' turj qui tamen ut a

qui bonique c

onfula-furi etiam atque

etiam rogo & o'teftor.

Profummo veftro in mefavörej

non aliud habeoyquod retribuam5 quam, gratum a-nimum,piaque adD. T. O. M. vata? ut

o-tnnigenaJelicitate Vos quam diqtifftme

be-Arf yffV*quodprecor-y &preeaturus [umj dumffiritus hos regit artus.

Veftrorum Nomimim

dcuotiljimu* cnltet B. L.

(5)

DEO Duce.

CAPUT

PRIMUM,

in quo

oftenditunp^-I. Philofophia ufus apud veter es. II. Sceptic# Sethe origo

atque cognö*

mina.

III. Jbefinitio SeepfecoS.

IV. Scepßs an Setta dicipojfit t V. Scepticifmi caujfa.

>

VI. Principium & fundamentum hujus

Setta.

§. L

rea exordia

Phi-lofophiae occupari >

non minus dimeut*

tatis, quam jueun*

ditatis habet Nam quum infinita fen-tentiarum divortia

Philofophanciü

A

ani-SSV. @*>.5

i

(6)

animos in diverfas trahant partes, .

fit, ut ipfa jucunditas fcientiae vix

Herculeo labore redimi queat_,, licet alias per fuam Ivavitatem a

-rnatores fui habere foleat

per-plurimos.

Philofophi« ufum

an- .

tiquiffimis

quidem temporibus vi-

\

guifTe,

fidem nobis

faciunt

Aftro-nomi a£qye Aftrologi, qui

apud

f

Hebr«os, Chaldasos, & iEgyptios fapientias fux veftigia

reliquerunt,

nec non apud Perfas Magi,

apud

i

Indos Gyrnnofophite,

Brachma-nes & Samanasi, Gallorum Bardi,

Eubages & Druidae, aliiquo gen-

j

tium reliquarum fapienti«

Antifti-tes , qui Theoreticas

Philofophia?

fiudiofiflimi fuere : fed Pra&icä-j

Philofophia, quas in vita civil i ma¬ ximum prseftare poteft ufum,

fte-rilis inftar agri, inculta,

negle&acj}

omitcebatur, quamdiu

apud Bar-

j]

baros manfit; tandem, quum

Phi-lofophia? lux Gr«eis, tempore

So-cratis, affuliit, hujus quoque

radii

(7)

fplendo-\

ipiendorem

late ipargere

coepe« runt; Quare Cicero de Socrate_3

*

dicit, quod primus ille

Philofophi-am devocavit e ccelo, 5c in

urbi-bus collocavit, 5c in domös etiam

, introduxit, 5c coegitde vita 5c

mo-j

ribus,

rebusq; bonis

5c malis que¬

rere. Tufc. lib. V. Hinc quoque

f

Socrates Parens

Philofophiae

falu-tatur a Cicerone lib. II. de Finibus.

Ille enim non de rebus ab homine*

i

ejusque

a&ionibus remotis

> fed de

homine,

quatenus capax erafc

vir-% tutum , agere 5c

docere

ccepit_,»

Heic, utad caetera paremus adi-tum, notamus triplicis

Philofophiae

au&ores nobis efle > Dogmaticos,

Academicos55c

Scepticos,

Nosve-ro pro ratione inftituti, illa

atque

ifta miflis, hane* plurimum in fe_*

& difficultatis 5c obfcuritatis

ha-bentem,

breviter perluftrare cöna-I bimur.

(8)

fed

poftquam

fpeciofa tanriem- a

p-paruit

folum

ignorant!!

{apientlni* plurima

probra

atque

cavilla

itL,

i

eam conje&a funt, psulatimque^ deinde paene evanuit. Auétorem habuifle Pyrrhonem patria

Eiifti-fem circa Olymd, CX. prirooque

eum pingendi artem exercuiffej

compertum habemus. A

Pyrrho-ne itaqj origine

trahens

Se<Sa

Pyr-rhonia vocatur. Ut etiaPyrrhonis feétatores SxsTrJixol, wko tyjgcr/Jipw?

di&i, quia continuo in rerü

confi-deratione manebant, ne cdere diu r

condderata quidquam ftatuebant_».

SicfyjTY)}iKol)wkö tS quia

qu»-rebant femper latentes abditasque

rerum cauffas, necinveniebant; &

dnoprpiLHol dicebantur, <hto rS ontopfih quia nunquamnon dubii caufTarum reddendarum fuere. Vid,

Theoph.

Galeus de Sceptica Se&a, 6c Diog.

Laért. invita Pyrrhonis, licet hic

referat

quosdam fuide,

qui

Home-rum hujus Seétas auéforem

(9)

appella-ti, quia longa

dijudicatio

non

ali-um fortiebatur evcntum, quam

ta-citam lnoyjiv h.e. judicii

fufpenfio-nem , feu approbationis

reticen-tiam. Et pluresin hoc

difciplinse

genere fuifte verfatos, inter quos

etiam feptem fapientes, quibus

Ar-chilochüm atque Euripidem

annu-merat Diog: Laért.

§. III. Definit Sextus

Empiri-cus Scepiin pervim ac facultatem, quse Cpotivå^LSi/U, illis qua? funt

wå-fisvct opponit. Et vocat eam xx

quam potentiam , «equalitatém_»

quandam , & paria momenta ad

irnpetrandam vel non impetran-dam fidem : ita ut adverfantium

rationum momentorum nunquam alterum alteri tanquam verofimi-lius, fideque dignius

prseferendum

fit, led tYji

i7rofåfe leges

ftri&e

ob-ferventur, ut nihil quicquam aut ftatuatur aut tollatur.

§, IV. Eft

caufta

dubitandi,

num Se&x nomine

Scepfis

merito

(10)

veni-venire poflit? Se&a enitn

dicifve-vit refpeftu dogmatum , quse do¬

centur aut difcuntur in illa , qua

ratione Scepticum

habere

Se&am

dicere non poßumus ; quatenus

vero eft inftitutio qua^dam fecun-dum iåzwQfism rationi quicquara

quafi

fixum

imprimens,

Se&ae

ap-pellatione gaudere poteit ; licet

Scepticus nullorum dogmaturn

vel

decretorum au&or exiftat, eo

fen-iu, quo nonnuili dicunc dogma

es-fe generaliter affenfionem ad ali-quam rem; nam earum frerum äf¬

fe nfum probet, quarum coaélione afficitur. Exempli gratia, Scepti¬

cus calefa&us aut frigefa&us ne-quaquam

profitebatur,

exiftimome non calefieri aut frigefieri, fed ut

Sextus Empiricus lib. L

Pyrrhon.

Hypoth» cap. vu, comemorat,Sce¬

pticusvoces fuasprofertita ut qua?

poflinta feipüs circumfcribi:

dum

illas hoc modo profert,

dogmatis

alicujus auäor cenferi nequaquam

(11)

7

§. V. Nullius momenti cauP fe Scepticifmi poftunt efte

plures

>

J, vel rationis in errores proclivitas,

& petulantia, vel vanitatis comes

arrogantia , per quam, dum

volu-mus prasftare aliis, fuperbfe

pocu-lo inebriati infanire incipimus, ut

reåiflime cecinerit Horat.

Quum^ ventum adverum

efl> fenfus

moresq; repugnant. lib»I.Sat.3.

Ambitioni proxima eftignavia_*, qua?Seepticifmo commoda

fubmi-niftrat alimenta, cujus enim

bene-i 1 fieio (maleficio mallem

dicere)co-f

gnofcendi ftudium penes quosaam profundo quafl lethargo fopirum jacet, jamque , ut Salluft. Crifpus:

ubi tete focordfe & ignaviae tra-dideris, nequicquam Deos

implo-ras, irati infeftique Tunt.

Bell.

Ca-til. cap. 52.

§. VI. Principium

Pyrrhoni^

! Sediat nonaliud fuifTe

perhibetur,

quam ut trjv ctTctgafy'av in animo, vel fpem

affequendas

vacuitatis

a

(12)

perturbatiotie obtinerent.

Siqui-dem excellentiora ingenia (kpe_> fudarunt in abditarura cauflarum - s

inquifitione , & arque fefe dubia

rerum ab incepto tandem defilie¬ re cognofcebant; hinc fa&um eft,

ut magis foliciti efTe inciperent,

quomodo ex veri falfique asquali

dijudicatione5 mentis illum

imper-turbaturn flatum adipifcerentur^;

liam qui opinatur aliquid natura

bonum vel inalum, dumin rei du-bia2 perfcrutatione fixus harrefc, de quiet« mentis polFeffione celeriter ^

f>

deturbatur, unde eorum

difciplina

i

tam vago nitebatur fundamento:

fcilicet omni orationi, orationem

aequalis ponderis & momenti ad-verfari. Fuit itaque Scepfe&s finis

åmgccéfa.mentis in rebus fpontaneis

live illis, qua? ad opinationem fpe-öabant: Et {jLslpmuSeict five mo¬ deratio affe&ionum in rebus pen> 1

vim illatis conf. Sext. Empirie,

iib.

h Pyrrh.

Hypoth.cap.

vi.atcjj xu.

(13)

Jam fecundum noilri inftituti

ordinem progredimur uiterius in confideratione Scepfewc,

oftenden-tes quibus rationibus comoti

Sce-ptici omnem rebus &

affirma-tionem 6c negationem

denegavere;

cujus rei declaranda? cau{Ta,decem

modos

hTOftjjg

excogitarunt, fecun«

dum quos affenfus femper retineri debebat.

CAPUT SECUNDUM .

Oßendit mjg sw/yj; modos.

PRimus modus

lium varietati ac mirx

eft,

qui anima-

eorum

differentia? debet originem ,

circa generationes , ut ipfis

vide-batur,dum alia alterutro vel utroq; carentia parente ,

producuntur

, quaiis eft, Phoenix Arabicus, cujus mentionem facit Com. Tacit.

An-nal. lib. VII. cap. 28. 6c

Salaman-dra, quam

Auguft. Hb.

21. de Gi¬ vit D. cap. 4.

affirmafc

iu igne

(14)

vere,

cujusque

(I Balthafaro

Meif-neroLudoviciVivis verba

referen-ti fides habenda, tantus efl rigor,

ut ignem taélu exftingvat. Sic

juxta fluvium Tagum equas vento

gravidas fieri multi perhibent, li¬

cet Juflinus lib. 44. cap. 5. ad

ina-nes fabulas hoc referat, adduclis

figmenti

hujus

non contemnendis

cauflis. Sunt quoqj? alia ex aqua,

terra, limo, luto, arboribus, 5c

a-liunde oriunda, non folum ex ani-malibus. Quae, quo notiora funt,

minus egent ftilo, verba funt Vell.

Paterculi üb. II. cap. 43. In tanta animantium varietate noninveniffe

Scepticurn, ubi pedem figeret, non

mirabimur, quum ita dudum fic fe

compofuerit, ut nufquam fubfiftere

dubia mens debeat.

Secunda ratio brofåje ab homi-num fumoia divérfttate dimanavit. Ex duabus partibus omnem

homi-nem conftare, 5c tamen tantamin

animo5c corpojre diffimilitudinem

(15)

inveniri, res ea proxima miraculo

eft; quam ob rem proprer tam^ magnam hominum diverfitatem_,

hunc S7zoyric; modum

induci

ne-ceftum Scepticis

videbatur,

?E7ro%j} tertia Scepticis

eft

ex

diverfo habitu fenfuum , 6c

difcri-mine organorum : fic picfta

figura

vifuialiquid

affert dele&ationis,

non

taftui; melguftui eft fvaviffimum;

at oculis ingratum, Ungventum

olfadui placet, guftui autem

eft:

injucundum, unde videmus

diffici-le efte dicere, qualem naturam in

fe quodlibet horum habeat, quum

tantum externa fpecies rerumnos

afficiat per fenfus.

Quartus modus dicitur

Sexta

irofdtöcq , qui in eo

confi-ftit quod

fecundum

autpraeter na» turam eft, nimirum in fanitate 6c

morbo, fomno 6c vigilia, in aetate,

motu & quiete.

Qui

fani

funt fe¬

cundum naturamfe habent, aegroti

yero praeter naturam.

Ex fomno

quoque

(16)

quoque 5c vigilia diverfe oriuntur

phancafise; plerumque enim

dor-mientibus obje&a inrerdiu vifa_»

praefigurantur. cujus rei teftis eft Mula Claudiani afferens:

Omnia, qu<sfenfiu yolvimtur vota

di-urna ,

Peäorefiopito reddit amica quies.

Venator

féjfatoro,

cummembrareponit,

Mens tamenad'filvas, &fiua

ludra

redit.

Judicibus lites, aurig£ (omniacurrus,

Vanaq; noäurnismeta cavetureqnis: Furto gaudet amansfpermutat navita

merces,

^ , Et

vigil elapfas

quarit avarus opes.

Fttandaque

largitur

fruftrafitientibus agris

Irriguus gslido pocula fönte fopor.

Me quoque Mufarumftudiumfub

noäe

[tlenti,

ArtibnsajfvetisJoUicitare

fölet.

Ipfa quoque astas prout ea minon_» vel majorfuerit, corporis fimul

ac mentis mutationem afferfc haut

(17)

iguam,

cujus

rei oftendendce caufll*

non piget heic adducete Lucretii

i verfusartis 8celegante plenos,

qui-bus hunc in modum ratiocinatur: Praterea

gignipartier

cumcorpore, &

nna

'f Crefcere

fentimus,

partierque jenefcere

mentem.

Nam velut infirmopueril teneroq; va-gaptur

i Corpore ; ßc animi fequtiur fententia

tennis.

Me tibi robußis adolevit viribusMs,

4 Confilium quoque majus, & auÜior animi vis.

Pofl, ubijam validis quajjatum

vi¬

ribus avi

Corpus, & obtußs ceciderunt viribus

artus;

Claudicat ingenium, delirat

lingvaque

mensque;

Omnia deficiunt , atque uno tempore

defint.

Ex motu quoque 8c quiete in

Pyr-rhonio augetur Scepfis: nam ea,

(18)

qua? in terra ftantes videmus

im-mota, eadem nobis

pneternavigan-tibusmoveri videntur. HucDiog.

Laert.refert affe<ftus, utpote amo-rem, odium, la?titiam, triftitiam ,

6c reliquos ; Affe&uum enim in_» diverfis difiimilium unam la?pe

o-riginemeftevidemus, nempe

quod

apud me poteft excitare animum ad audaciam, poteft in te efte timi-diditatisacterroriscaufTa, quod

lu-culenter demonftrat Carteftus de

Paffion. Anima: Part. I.artic.xxxix*

6c Part. II. artic. cxlvii.

Quintus modus eft ex diverfö rerum pofitu, 6c locorum

interval-lis: ita ex vario pofitu columbarü cervices variumreprsefentant

colo-rem. Sic turrim e longinquo

con-Ipe<ftam videmus

figura rotunda,

eandem vero prope intuentes con-

-fpicimus figura quadrata ,

triangu-lari vel qualicunc^ reapfe

eft.

So-lem 6c Lunam ad magnitudine

fe*

fquipedalemtantumextendi,

(19)

rum acies videtur di£itare , nec

majoris magnitudinis fuifle

Epicu-r rus putabat,

cujus

erroris arguitur

a Scotano in exegefi ad primam

Medit. Cartefii. Quum itacg vifiis

. fenfuum nobiliffimus tantoperenos

decipere videatur, qui tamen fe

la-tiffime extendit, facile videmus ab

erroribus non immunes eile

csete-ros fenfus, ut indicat Propertius dicens:

Falhint msocult vagiqueJevfus,

Supprejfa rattone, merithmtur.

* Sextus modus

ho-g/lQ

efl ex illa in

una faepe fubftantia congerie

plu-rium modorum & accidentiurm,,

quae

impedit

quo

minus

funplices

rerumformascognofcerepoflimus, ! Proinde neque

odorabilia

neque_» guftabilia fimpliciter

perlentifci-mus ; Quum itaque fenfus, in-5 telle&us internuncii errant, intel-le&um ipfum in errores

fecum

ad-ducere facile judicare

poffumus.

Septimus

fadfåg modus,

quem effe

(20)

16

effe dicunt ex quantitatibus&

con-ftitutionibus fubje6bo.rum, rede re-fertur ad eum, quem Quintum po-fuimus , audore Diog. Laértio ;

nam exempli loco

adducünt

cornu

caprinum , quod

quamdiu

inte¬

grum eft nigrum apparet, at

fri-catum ramenta alba habet, aut

argentum , cujus ramenta nigra

videntur,quumfit illimetallo^color

contrarius.

Odavus eft ex Relatione, isc§ momenti maximi, quum omnes

fere res fint ad aliquid relata?, nec

conftet de quibus fecundum fuam

naturam ac per fe fine alterius re¬

fpedu fit

judicandum,

quandoqui-dem indiftblubiies videntur

praedi-camentorum nexus , eoq; &

rela-tionis,itaut non poffit

diciquic-quam malum nifi refpedu boni,

ni¬

hil magnum fine parvi

refpedu.

In uno quoque fubjedo plures re-lationes & quidem oppofitas locum habere pofte novimus, utpote

(21)

teft quispiam fimul efie pater & fi-lius, dominus & fervus, magnus&

parvus. bouu^ dt malus, fortis & imbecillis, & quas ejusmodifunt a-lia. Quare ditficultas illa ex

rela-tione orta, Scepticis eximiam

an-fam prasbuit aflenfum fuspendendi. Nonus eft ex iis qua? vel rarö velfrequenter contingunt-Utraque

certe humanas mentes in

admira-tionem rapiunt: itaSolis,Lun#,& aftrorum, curfum ceJerrimum quis

non fuspicit ? cometam in ccelo

re-pente ortum non iine admiratione

fpeftamus,, fi Sol curfum fuum fi¬

lieret, annon commoveremur_,I

montium ftrages, fluminumftatio* nes, & alia ejusmodi, qua* praeter

conlvetum natura? ordinem fiunt*

nonne circulos noftros turbarent, dt eauffse efie

poffent

Sceptico heic quoque tacendi tantisper ,

dum

ta-lium ratio expiorari

queat?

Decimus modus, educationes*

leges,

fabulofas

probationes,

(22)

ra, dogmaticasqueopiniones refpi- au cit Sic ex diverfaeducatione Ale- ad

xandri Magni, qui in aula regia.» hc principe dignis moribus

informa-

te]

batur,&puerorum, quos rex/Egy- pr pti Pfammetichus ovium paftori e- all ducandos tradidit, de quibusHero- tu

rotus in Euterpe, diverfa oritur_j hc

vita; conditio. Variant quoque le- Se

ges diverfarum gentium,utnon ea- ca

dem habentur omnibus honefta at- Sc

que turpia. Fabularum innatas qua- fu

fi probationes, utpote ethnicorum, b< qui fere infinitum numerum Deo- , ci

rum fibi finxere, quis ex animis il- ni lorum vana fuperftitioneoccupatis, tu evellere queat? annon fcedera pro lu

cujuslibet gentis reique natura atcjj ce

indole discrepare cernimus? nec

aliter differunt Dogmaticorum opi¬ niones, ubi quilibet de qualibet re fuam fere fovetfententiam. Hi de-cem modi hoyyiq ab antiquiflimis

Scepticis excogitati funt:

Recenti-ores hunc numerum quinquenario

(23)

i- auxere, cui alii rurfum binariurrL.

b- addidere nuraerum. Sed omnes

-» hos modos redegerunt demum ad

a- ternarium numerum ea ratione, ut

V" primus

modus

eflet a cognofcente,

e- alter modus ab eo quod

cognofci-> tur, & tertius ab utroque.

Videatur

i* hac de repneter Diog:Laertium &

> Sextum Empir. Vallef: Philof: Sac:

a-cap.LXiv. atque in hac snoy?/, qui

t- Scépticorum fed# fefeadjunxere-»

i- fummum bonum confiftere

puta-i? bant. Qua in re, Democriti

&Epi->- , curi fententiis , qui in voluptate a

-1- nimi, quafi in tranquillo &

imper-s, turbato mentis ftatu, fiimmam

fe-o licitatem confiftere ftatuebant,

ac-# cedere videntur. -CAPUT TERTIUM B propoiiit , I. Scépticorum inftitutiones.

S II* Scépticorumfamiliari*&ufitatAveV

[- ba.

q III. entum a veterumPhilofophorum

> dogmatis dücreperint.

Bi IV.Quentum

(24)

Quantum a recentiorum difciplinO-3

digrefil fint,

V. Scepticismi ieleam. , VI. Hanedifciplinamhabutjje fuos

propu-gnatores.

VII. Habuijfe etiamfuos oppugnatores.

VIII. In rehgionis Chrifiian<e fcrutlnio

Scepfinnon tolerari'

IX.Scepticifmi utilitatem.

X.Scepticum interdum de induftria

afifen-fum retinere.

$

I-¥ .^Undamento valde perverfo

ni-g"4

tebantur

Scepticorum

inftitm

tiones, dum nihil nid indiffe- >

rens effej adeo ut neq; honeftatem

neque turpitudinem, juftitiam aut

injuftitiam , vel in abstracto vel in_> concreto ftatuerent inveniri. Dice-bant homines non nifi fola

confue-tudine negotii flia vitamque agere:

Quod fl ita efTet, ut nulla daretur difFerentia inter duo illa extrema^, höheftum & turpe,

juflum

&

inju-ftum, tum de honeftate a&um

es-, nec difhret Hominis a

(25)

21

§ II.

Vocibus

fmgularibus

tanquam notis

chara&erillicis uß

fuere Sceptici, qua? nunc

uberioris

expofitionisindiga? vif#

funt.

Di'

xerunt éfev

ogireovyå

pccÅÅoVy inter-dum autem xfev [AaÅÅov fme tarnen

differentia, licet

quidam

illud

in_»

parcicularibus

qua?ftionibus

,

hoc

vero inuniverfalibus eosadhibuiße

dicant teileSextoEmp.lib.i.

Pyrrh:

Hypoth. cap. xvni. 6c xix.

Est

h#c abrupta 6c

imperfecta

vox, quas plenius ita

exponenda

foret:

nonmagis hoc quam

illud, ubi paria

rationis momenta ; 6c aperte

affir-mativa 6c negativaeo

oftendere fuo

more foliti fuere. Pari ratione nli fuere hisce vocibus: fortajje,

licet,

fieri

pctßtt,

quas

aphafiae fuae

indi-ces eile voluerunt. Similiter tritam

illam vocem ufurparunt

eh.pro

eo, hauäfac'ile äixerim.

oftendentes

.latentes rerumnexusad promeren-.dam velnon

promerendam

fidern«.

admodum äquales.

Porro

ifa ågfy)

B 3 dixerunt,

(26)

dixerunc, qua? vox notifimplicem di&ionem indicat, Ted rem dubiam

cum affentatione miffam facere^.! Omnia rurfus dtoptia. fibi videri con-fitebantur,itemincomprehenfibilia. Sed qua? verba noti funt aflertive-»

pofita, quafi res elFent vere

incom-prehenfibiles, Ted

ita funt accipien-da, ac fidicerent: exiftimo me ni¬

hil illorum,de quibus diujudicavi-musr perfpe&um fatis habere

pro-pter contrariorum asquipollentiam.

§ III. A Philofophorum reli-«juorum dogmaribus Sceptici noru.

parum difFerunt* Primo Heracliti

philofophiam perpendamus,

quan-doquidem Sceptieam inftitutionem ad illam adiüum pandere quidam_» funt opinati; feddiscrepantiam heic talem effe cognofcimus, utScepti¬

ci contraria circaidem apparere

di-cant;Herachtei autemlongius

pro-grediuntur; ut dicant:

opinio'Sce-pticorumcun&is hominibusappro-featur. Sic verbi cauffa, fanus ex

(27)

melle dulcedinem, i&ericusvero

a-marorem percipifc. Vefpertilioni

tenebras afpe&uirerum inferviunt,

aliis autem animantibus adimunt^

Democritum hacSceptica voce

u-fum fuiffe accepimus: Non magis,

tamen disparifignificatione.

Demo-critici Philofophi ea voce irxdicare

voluntneutrum effe: Sceptici vero

dicunt fe nefcire,anutrumque,num

vero neutrum fit eorum, qua? ap-parent. Differentia itaque longe

maxima eft, quando Democritus apertefatetursrsjj$£ äor^a xcänsvövy

irsjj pro

dÅrj&efa in(hoc,

quod ait

vere exiftere atomos & vacuum, a

Scepticis

longiffime digreditur.

Rurfus aCyrenaica philofophia«* differt Sceptica in eo,

quod

illa alium finem, fcilicet voluptatem Sc levern corporis motum

habeat,Sce¬

ptici

aTtxpajßzv

finem habeant.

Ul-terius quoque Cyrenaici

progredi

audentin fuisdecretis, & de

(28)

ca-dant, verbis

aliquid

pronunciant«

-otagoras ponitapparentia cuique

a, indu&a relatione ad aliquid,

are a; icas cum Pyrrhoniis ma-5 jungjre videtur. Digredrtur

v ^en ab illis dicendo, materiam

åa 'lem effe affidue accrefcerej ac

deci, cere, ac fenfus mutationi at-que vari tat! obnoxios effe , pro

astatis '*a ione <Sc accedentibus aliis

corporux conftitutionibus.

Ta vero eft Se#a?

Pyrrho-xdx cur nedia five fecunda

Aca-demia åx Arcefilam habuit

au-éfcor rnilitudo, ut Argo fereu

ocu 3r effe oporteat, qui

mani-fe i iiiter illas aliquod discrimen

i e poffit. Arcefilas enim.#,

Zenoni, Stoicorum principi, nceret, quodtotamphilofophiam

-rteret,fuscepit hanefententiam,

t affirmaret nihil fciri pofle,ut

te-ftatur La&antius de FallaSap.

lib.III.

cap. 6. Hic Arcefilas primum

Po-tonem audierat, & ex variis Pla-tonis

(29)

tonis libris, fermonibusqüe Socra-ticis, hanepraecipue arripuit

fen-tentiara ; nihil eile certi, quod a fenfibus aut animo percipi

poflir__,.

conferatur cum cit. La&ant, loc» SextusEmpiricus

Pyrrhon. Hypot.

lib.I. cap. 33. Ca?terum

licet

Pyr-rhonem nullum opus

poft

fe

reli-quifle noverimus, tarnen

discipuli

ejus, magiftri fui do&rinam

1

ate_» propagarunt atque

publicarunt,id-que magna

conformitate

cum

fui

informatoris praeceptis. Hinc

fa-åum videmus ejusdem plane rari¬

ng efTe Scepticorum ac

media;

Aca-demia? prseeepta.

Sed licet fit

ma? gna concordia , tarnen

A.

Gellius

lib.xi.cap. 7.N.

A.

fubtiliflimae

con-cordantias nexum folvit, ubi in an-tecedentibusdehorum,fcilicet Aca-demicorum & Scepticorum iti_*

dogmatibus convenientia

dilTerue

-rat, talem inter eos diftin&ioneiiL» argute facit:

Pyrrhonii &

Acade-mici differre inter fefe, & propter

(30)

alia qua?dam, & vel maxime pro-pterea exiftimati funt, quod Aca-demici ipfum illud nihil poffe

com-prehendi, quafi

comprehendunc,

& nihil pofTe decerni quaft

decer-nunt; Pyrrhonii ne id quidem ul¬

lopa&o videri verum dicunt,

quod

nihil efle verum videtur.

§.IV. Inter reeentiores Philofo-phosScepticorum jveftigiis infiftut

Cartefiani,no ut perpetuo dubitet,

fed ut dubitandoex dubitationis

a-byiTb tandem emergant,&fciant fe

fine dubitatione hocvel illud

doce-re pofle. Jamque intelligitur Gar-telius ideo fe comitem tantisper.,

adjunxifle Scepticis, dum eos in_*

viam reduceret, & a dubitädo

abs-traheret. Sed alia fuit dubitandi ratio in Scepticis, ut vidimus, atqj Sextus Empiricus üb. I. cap. 10.

Pyrrhon. Hypoth. ScepticoruiTL#

mentem explanatam reddit his

ver-bis: non ea invertimus , quse per

(31)

ad afTenfionem adducunt, quuni^

quasrimus, an

tale fit

fubje&um

i-pfum;

quale

apparet,apparere

qui-dem concedimusiquaerimus autem

& ambigimus non

de

ea re , quas

apparet,

fed

de

eo

quod

di&um de

reapparente, v. g. apparet

nobis

mel dulcare , dulcedinem enim

i-pfam fenfa percipimus;

fed

an

dul-ce fit, quod

ad

rationem &

intelli¬

gentem attinet,

ambigimus.

vid.

Georg: Pafchii

introd:

in

Rem Li¬

ter:Mor. Vet:Sap.cap.

§ V. Hinc apparet

qualem

See-pticifmi ideam

habere

debeamus:

quam vivis veluti

coloribus

depin-xit Scepticorum enervator

Sextus

Empiricus lib. I. cap. 4.

Pyrrhon;

Hypoth: eamqueoculis

coramcon-templandam proponif

his

verbist

s<ri$s'/) TAS7rji>irj <51'nmfjug,dvjtfeTuaj

(pou-vc[jlévuvTS Kj voBfisvuv.

Deinde

abun-dätiusScepticorum ratiocinationes

ac interiora fenfa pandit Ariftocles

apud

Eufeb. lib.xiv.Pr^p.

Eu. Tot Wgcty

pulst hivriq

dMQcgcc,

^

(32)

28,

/

tydv&YXftTOi. Aid sSg fjLyjrs rdg

durSj-creig fjyåv, fJLyjrsIdg dffctg dXrßsvav, iij

ipsudso-But. Aid rSg Sv [jlyits rastum

duTcag Mv, dxx' ddo^ccszg, % dxXivstg,

«S dnpatizvTxg sTvui, iisgisvog bds'6 Xé~ yov\ag, otl S (jluXXov ssiv, ?j Shssiv . r\

Hj ssi, Jd, Sassiv, St Sxssiv. Res ex

aquo indifferentes,incertas>

injudicabi-les.

Propierea

necfenfusnoflros,

necra-tionesverum aut

falfumdicere.Idcir-co iis handcredioportere,

opinatio-nis expertes effe debere,

inclina-tione^fine motione : de una quaque re dicentes, non magis eft, quam non

est,

ejv, non est,»ig»? est.

$ VI. Sic licet fuerit Se&a Pyr-rhonia multis obnoxianaevis, tarnen habuit fuos propugnatores , qui

e-jus partesimpigre defendere conati

funt, quorum numerum recenfetu» Georg;Pafchius. CerteDiog:Laért. .laudat quoque Pyrrhonem,

quod

profeéhis fuerit in Indiam ad Gy-mnofpphiftas, a quibus

eruditus

nonmale

philofophiam

tra&afTe

ipft

vfdetur, commentus modum, quo

(33)

29

de omnibus nihil decerneret, nec

qüicquam

comprehendi pofTe

dice-ret. Diog: Laértio

adjungimusSex-tum Empiricum, qui tres

Pyrrho-niarum nypothefewn, &

decem

ad-verfus Mathematicos libros, non_»

contemnendae cruditionis laude

re-liquit.

Hujusdenique

Se&aspropu-gnatoribus ahumerat

VolfiusFran-cifeum Picu-m Mirandulam, quem

erudite Scepticilraum

defendilTe-»

affirutät.

§ VII. Ne vero

Pyrrhonias SeéEe

halcionia agere perpetuo

beeret,

habuit Tibi inimicos oppugnatores, quieam lubtilium

obje&ionummab

leolis cöntundere fumma ope nité-bantur, quorum inter veteres

Ari~

ftocles fuit, qui

Xenophanis

ukcc\qC*

tyipfav nervofe refutavit,

cujus

dis-putationem

conßderatione

fideli

di-gniffimam putavit

Eiifeb:

lib:

xiv.

de Praep. Euang.

Arcefilam

omnes-que

ejus

ineptiarum

propullulantes

radices fünditus peraidit La&ant:

(34)

lib. III. cap.7. de Falla Sap. Porro n

Pyrrhoniorum & quorundam Aca- ui

demicorum fapientiam infaniae fpe- a(

ciem prasbencem

juftis

obelis per- v<

Ilringere conati funt elegantioris vi Latialis eloquii au$or Cicero , 8c cti

aureo verborura fhimine abundans y.

AuguRinus, ille in Quasflionibus <n

Academicis; hic vero contra See- it

pticoseorumque

afleclas

tres inte-

fc

gros confcripfit libros. vid.

Pafchii

vi introd. in RemLit.VetMor.cap.6, pi

§ VIII. Pyrrhoniam Se&am ca- r?

vere debet Chriflianae religioni

ad-

ai

di&us, dum rerum facrarum feru- n

tatur arcana, ne in fpeciofos erro-

fc

rum labyrinthos incidat, ubi re- ir

regreflum

difficulter

invenire po- v

test. Itaq;in foro Poli feepfis locü n

non habet, ubi verbum divi vatis ti manebit alta mente repoftum, ut n

Maronis utar verbis,ita enim facro S

ore faturJer. cap» 5.v. 3. *py rlln'1

®

Domkie ocnü tui refpici- q mitfidem live veritatem. Et ejus-

f;

(35)

0 modi Ap.

Jacobi

monitum

habem9,

i- ut omnem dubitationem in rebus ad reiigionem

pertinentibus

remo-> veamus,dumvel bona adpreeamur,

is vel mala deprecamur,tum

quilibet

5c diTslrb) h Ttfosi, 'fiajfåv &axgiyé[jLSV0€, o ls ydp. haxgivofxevcg

hoxs xAdSiavi

SotAdtg-ls (ryg avspufyyJvu ^ pmfy[jL£m.

Abfifc

itaque a Sceptico, ut

prophanam^

fcepfe&s inftitutionem in

memoriae

ii vel cogitationum larario

habeat

), proferatque,

auando

facrarum

lite-- rarum latifunaia

metiri'cupit, quae

-angufta? rationis pertica minime_»

- metiendafunt;fed ficut

in pa&is &

- foederibus verba valerefolentut nu-- mi: ita multo

magis S. Numinis

- verba,

apud

homines,

infigni

ratio-1 nis ufu, caeteris creaturis

praeftatt-s tiores , obfervationis vi & valöre*

t numorum longe fuperare

debent.

> Scepticiimi porro

do&rinam

Chri-n ftian^

religioni

valde

inimieam

at

-que contrariam efTe, fidem

nobis

-facit,praeter addufta

t

pagina facra

(36)

, laudatiflimus Voflius,

qui Se&am Pyrrhoniam cum Epi-

Y

curea pari

fere pafiu ambulare

o-

Jjj

ftendit. "

§IX. InSchola Pythagora?quon-

c

dam valuit illud dvrcg s(pv,

quod

F

non fufficit in Schola Pyrrhonis.

r

Quum Scepfis fit inftar pomiSodo-

r

mitici,quod fpeciem quidemhabu-

^

it,fedmanu ta&umin cineres&

fa-villas abiit: itaPyrrhonis inftitutio, _

dum hro)$g modos,five obfcurasi-gnorantias latebras qua?rit, judicii

j

confternatifuspenfione,aflenfusque perpetua retetioneflocci fit. Verum

*

enimvero, habeatlicet fuos naévos 2

PyrrhoniaSe&a, eamtamenon per

(

omnia condemnandam efie putant

*

aliqui, praefertimfi

de difficillimis

fit

|

quaeftio:nemoetenim, cui fanumefl;

finciput,inficiasirepotest, quinab-

j

ditiflimarum cauftarum nex9, etiam

j

diligesveritatisvenator,

fieperepe-rire nonpoflit, utambabus manibus

1

concedendum fitinperplurimisnos

1

(37)

hallucinari,& fubfpecie veri, erro-rescommittere haudleves; quippe

falfa verisadeomixtaefie

deprehen-dimus,utdifcrepantiain

venire

diffi-eilefit.

Tuncitaqjjlocum

habet

Sce-pfis, &

utilius

efl:57rf^y,quam

teme-rariumjudiciü

proferre,

cujus

poe-nitentia animum mox fubeat;

ubi

verivicem obtinet illud Poéta?:

- - - nefeitvox

mijja

reverti.

Horat.deartePoet.

Ethancverifalficg mixturam

ipfeCi-cerolib.l. deNat. Deor. fatetur

fibi

fatis

perfpe&am

efife:

non,

inquit,fil¬

musii,quibus

nihil

verum

efie

vide-atur; iedii, qui

omnibus

veris

falfa

quaedam

adjun&aeftedicamus,tan-ta fimilitudine, ut in iis

nulla

infit

certta

judicandi

&

abftinendi

nota_5.

Quare

Pyrrhonia

inftitutio

ha&enus

utilitatefua

inPhilofophia

non pror-fuscarere videtur,

dummodo

quis

fobrie Scepticusintra

fepta

Philofo-phica maneat.

Quid

enim

tam

teme-rarium,tamcp

indignü

fapientis

viri

gravitate atcu

conftantia,quam

aut

(38)

falfum,negled-a veritate arripere,aut, ptic quodnon (atis explorate pctceptum& ic-u cognitum, fine uiia dubitatione defen-

kor

derevelle? profedoillr.d rererendum_i Po£

eft ad maximü ignaviat vitiü, quohomo mo: vclutilenta labe confurnitur,inftar ferri [is l

nulluni ufumpraebentis, quodrubigine

quafiperditur; quodvero crebrnmprat- grei

ftatufum, niroris fuitenaxHoneTie velu- face

titeritur: ita philofophantiü animi,qm faq1 operantesfudant,acuuntur,ae torpefce- N

re hebetesq; reddi refpuunt. Sedobjici- phk tur heic a Pafcbio ? ipfum moralitatis reri

fundamentumperPyrrhoniamDifcipli- quo

namprorfuseverti- Verum priusquam rati tam late lacerros movere poffit, caili- (^ro

fanda

nem

atqj

eftlu

emendanda

bitandürft&

eff,

affenfus

nec

in

fufpen-

alium

[mit

oofi

dendus, quamutfpatium deliberandiac qor aliquid certicqnftimendihabeamus. inii

X. Atqu'e ut Scepticißrms, fed fa- üvi

nus, haftenus toleratur, alias vero ex- :on

plcditur,ita eft aliquando Dogmaticoru um nimia arrogantia Sc temerariainfolen- :ori

tia,quumnuilatnrem,licet difficillimat dm

cognitionis, intadamomittunt, dequa ur,

noncerti aliquid datuent, turpe exifti- >er<

rr.antesreicujuspiä

ignorantialibi

effe. not

Horung arrogantiat fe opponendo See- lob ptici

(39)

35 üptici Medicorü moresfeqüuntur; nam & heut illi

vehementifiimosmorbosafpe-l- ricribus reraediis curare folentj ita,ut

l» Dogmaticorum audaciat ac tementatis 0 morbum(quodeomnibus, etiam

abdi-ri [is & obfgurifiirnis rebus aliquid certo

e potent) (anarent,contrariam viam

in-ßreßifynt, omnia 2equipollentia,tamq;

i- fncerta quam certa efle contendcndo:

ii inquo& illos peccaffejam diximus.

> Nos autem, qui

animum ad

Philofq-i" bhiamapplcuimus? quando innotitiam

is rerumperveniregeftimusjvitabimus id,

i- quod deDcgmaticis dkitur, qui nimis ri ratiocinaticnis habenas laxarunt, no

i- progrediamurultra rationis anguftae li¬

tt rnitesj, ad ea

quat ab homine feiri non_»

-poflunty imitando medeftiam

Pytha-c ^orse, qui, quumvideret fapientiamde-iniriper cognitionem reril humanaru

-livinarumque, fevero illaomnianon_»

-lompledH,

nonfapientemfe,fcdftudio-1 umfapiennaedici voluit.

NecScepti-- :orum

Difciplina nobis arridebit, qui

e iimis ratioeinii opesdiminuere viden-i ur, dumnullius rci certamcognitione

-»ereipi

poJTe

exiftimant:

fedPhcebiad-nonitio,quaPhaethonti filio fuo dedit

- lobishac occafione

profitj

(40)

. N

fefiliumfoliscurrumequosquédirigera<

cupientem,informavit. dicens:

Interutrumquetene - -

--- mediotutijfiwtnibis.

PluribusScepticifmihiftoriam

defcribe

re,inq; ejusindole indaganda morari

propofitzebrevitatis ratio,necnon anguftia temporisrecufat.;

S. D. G.

©I

fyWl

Candidaten.

nf&miallfin fiDcnSccpticusmilmara/

$analbrfgmåttangvunotil laggiaai

59?m^rßiv coacepterarpfiapa;

PyvrhonismnrmertjföWngt efj ötmta fan.

©ef»tfar Dettaiöarcf. Sfttg flår eij tfletDämma/ j£maD eDer fragnafbjtför [4Danffjatförffplf

©erfafetitalatfi|lf/m4ftmattmeDffdl 5ev6mma

©enforntlåtDom$ai4ftfiltämnefcafmerfel Bothvid B. Liviin

M^E|

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :