TIUM LOQUELA

64  Download (0)

Full text

(1)

rtirr σφ ' #

J>

Diffcrtationem

Philoibphicam

De

LOQUELA

AMMAN

TIUM

BRUIORUM,

Cum

confcnfu Amphjf. Senatm

Philojoph. in inchta

Ufifalenfi

Acaåemia,

Sur Moderamine"·*

-VIRI oAMPLISSIMl

DN.

JOHANNIS

ARN-Dll

BELLMANNI,

Eloq. Prof. Reg. & Ord.

Publica cxaminififtit

GUSTAVUS HALSENIUS

fie^dundensis ,

In Aud. Cuft. Maj ad d.23.Septemb.

Anno MDCCVIII.

horis ante mcridiem folitis.

«*»<§*· χ®»ml·®- l·®*.

UP SALIS,

Ex officina Werneriana.

(2)

.

S:^

R:/£ M:TIS

MAGNffi FIDEI VIRO,

REGLEQUE CAMER,® CONSI

LIARIO,

Gencroßsßmo

Nobilißmo

at

DO MINO ,

Dn

joanni

§Stlltngfdji6!iv

MflECENATI OPTIMO.

y'Enuis

h&c

ér

alias

femper

trepidans

furmt,ut Illuftre Veilrum> Gene

figere audeat, eoque ceu

fulgentium

fi

dere Veßra minusvereatur; atque

hoc

exoptaii/ßmoque

confpedui

Veftro

fifii

mihi facitmtfumma Veßra, Genero gfium

clientibus aditum dare

femper

fo

per

annosdeclarata benignit

as.

Cujus

filium üt

deriventur,

fubmiffa

veneratio

fuppetet vita, pro

Veßra,

Generosis

natura

felicitate

calidifßma

vota

jum

(3)

S:äl

K:m

M:tis

EXIMI/E FIDEI VIRO,

Supremi

Judicii

Regii,

quod

Holmias eft,

ADSESSORI»

Pergenerofo

atque

Nobiiisfimo

DOMINO,

u yj ivi jl i\ 5

I)\

SVENONI

i

Sktfjctöpfrn/

PATRONO EXOPTATISSIMp.

mea Minervatantum(ibi nuncmdacig rosissimiDqmini, Nomenfibi

pr<e-derumjubare illuftrata ad limma acc,e-obtento honore, ipfmn ingredi atrium geßit. Quo eam admiffum tri, Jpem

"sissiMi Domini ,cum comitas,

beni-lita; tum in parentes meosjam

plures

gratis acbenevolenti<e radiiinme

quofc

ne contendo ; qui

indefmenter

ac

dum

siMi Domini,

Veßr<eq;

Familie

peren-nuncupaturus

(4)

Gener

ofo

dtque

Nobilisfimo

DOMINO,

Regii Gofnerciorum Collegii

SECRE T ARIO ,

Patrono Benignissimo.

^Pleydtdos

egopenat.es

Veflros,

Nobi

exiksfiudtoru meoruprimitiasmente

ci£, qutejo, ignofcatis , Jerenäque fron

ΝominisVeflri Jpiendore ornari

hafce

musque in diverIa diflraäus politiores efi, ut Vobifr, Nobilissimi Domini,

coelefle NumenJtipplex veneror

v . v,'· λ

, ·

(5)

Generofo

atque

Nobtlisfimo

DOMINO,

Dn

olavo

Von

BYSING,

Regiae Aulce CAMERARIO, Patröno Optimo.

lissimi Dömini , adire dum

fuflweo,

ac manuvenerabundddepoßturus;

auda-teac bemgnäfiifceptas manupatlamini

pagellas, quas curia fupellex mea

arii-ojferrinon

permifere.

Quod

quam Veflrcsque familiß ex voto ömmafiuant5

NOMINUM VESTRORÜM

olfcrvnntljfimui cultor G. H.

(6)

VIRO,

Pr&clara Ftdei

fpe&atisfimo<L

DnHERRMANNO

WALLRAVE,

Regio per Uplandias

QUÉSTORI,

Promotori Certissimo.

In

pignus mentis

fubmifjk,

perpe-tu&cpue

de^oUoms

monumen-tum>has

fiuckorum

meorumpri-mitiasyrudilicet

conßgnatasea-UmOj

cum

caluüsßmd

omnigend

felicitatis adprccätione

jCertisfi-mdépue

fwvoris

de

commendd-tionüß>e

D. D. D.

Spcdlatifllmi Nominis

Tui

jiffiAuus Cultor

(7)

SfornjlSttap#

2*o«2ienate οφ $3efallnutgjtttatt

<

^ajtoSDalarne οφQ5ergj(agen (Erebome οφ 3£älbetrobbe

Jpetrcü/

Sm

Daniel

M1LANDER,

•fianfcelgmatmen

15ttoptrt<3

^otnocf^grod^ta^emn/

Sunnarjjon/

©δ si Arendatorcr

οφ

^)(ini)0(éttlått

i Äiöpins/ SeQErefcome

οφ

SMforuämc

fJoOatt Üiftfjct/

Ürootl)/

ettet

Setnfteen/

iettCC

Wendelicn

Stötctyffbtt.

©amfltgemine.ipéötctyrabe Patrone**bei*

firbetta/bei*ännut»aranbe betbmllstNutritii

οφ50?atf5ber»

let?

let?

et:

(8)

Q5un|ii#e©pnttåfe.

tijO fttfltt fjßt Phxbiy&M^fliotlft

-**$cingpmtla^toaifmetgtost/fen jagbcgt>nfcrSna $Mm?Un(l θφ prof/ fötttφΐ> PatronermttiV

$ mig ftdbj frafmen mtjfl af n>dl6enaget ft»n\

©etafmig altib flfal/benfhmb jagleftoer/ prifal €0?ebmdifdrttenibetora/ mebtacFοφ»prbnabwifaSi

ΟΦalbrfg grafmaS neb igl5mj?o$ biupa |>aafy

<£fr»art jagfbre* |>åri »etibenan οφ af

fftu»oretpifjan maien nbjfam ifen$ TörFlara

Sftot/$err patroner,gfrr} οφgienafi farbig»ata

$tl beé»drfjMüigfret: menbüreg jiäbar an

förmågan/ finner jag/ bei jag elj merafan/

sffnai/mot bennegunflοφ mig bemijfte freber/

0?in cito trabet fram οφfltyfbtgji Fdgger neber $5t®frr bet ringa toårcf/ fommtbParnajfiflint 3ag »dimentfatta οφ tilfamman framta frinf.

©etfamrnatagenop mebgnnfiéemdget finne /

Οφ nnner/atbet frdrraeb<2bert$tf<mmne/

®amtunber ^bert lof<οφ frebermdrbe iftamn/ Sfteb fågnab jtg nnfdri [iufet mtfa fram.

^iparmfb jag troligt»iiοφ utaf frferfaf δηΙϊα/

Sit©ttbAfom.lötiifrar froo$ «ber ipcfatigronff«/

$ati»ifie framgeent ocfffftgna »anbei <£frr/ W3 mä jlunblfgfee οφ rafna fdilfret tneer!!

SJttttt

ip^fifrafce

Patroners

£ SienjiffplbtgjieRenare

(9)

§■ !· %ft in brutis quibusdam loqutUy btir» mana Analoga.

§. IL Pr&mittenda nonnulla de natura»?

animantium brutomm §·ΐ. 1. N.

$

Caput

Primum.

T hominis vi* tam fociatemL* eiTe Creator O-mnipotens vo-luk< Sic ad e-am bene de¬ gendam ido-neas in ipfum dotes contulit. Quas inter eiucet

oon folum infita vis varias de re¬

bus formandi ideas y ied infupen^

(10)

nobi-■? 09/rt

nobilis illa & huic proximum

fibi

windicans locum ,

loquendi facul¬

tas : urpote qua non

aliud

expri-mendi animi fenfa , cumque aliis

communicandi, commodius

datur

inftrumentum. Hane fandi

facul-tatem, quas

communiter

dici

fölet

index animi> charaBermentis^

inter-pres

&1

veäor

rationis,

quanquam-»

generi

humano

ceu

praerogativam

iingularem

divinitus

conceilara-»

vindicamus :

quoddam

tamen_>

huic dvdXoyov in

quibusdam

ani-mantibus brutis

deprehendimus.

In quorum

loquelam

pro

tenuita-te noftra fi inquifiverimus ,

ejuscß

vel aliqualem

potuerimus

redde-re rationem : haud ingratum

Le-&ori Beniyolo id ipfum

fore

con-fidimus.

§. II.

In anteceiTum vero heic

indi-caflejuvabit, non

eile

nobis

ani-mum, agere

de

naturalibus

beftia-rumvocibus, quas pro

diveriitate

(11)

fpe-ipeciei,

variåqj

corporis

conftitu-tione varice varias edunt; necg

de

myühicailla loquendi ratione, qua

fepenumeroVeteres pnecepta

mo-ralia propoiituri, brutis

animanti-bus affinxerunt fermonem: Cujus

rei exempla apud Vetuftiores

Poe-tas affatim proftant, & vel ex

u-nico.iEfopo fatismulfa

fuppeditan-tur. Ceterum inftituimus

loqui

de iis animantibus , qua?

motiu-menta fcriptorum non fi&e, fed

veré vocesprotuliiTe articulatas

te-ilantur. Verum enirn vero cum

iiibje6ta fuis fint pra?dicatis priora, atque ad horum intelligentiam il-lorum prior requiratur cognitio :

haud ab re futurum autumamus»

quantü propofita patiatur brevitas,

noftricp

inftituti ratioferat, de

bru-torum animantiumnatura nonnul-la pnemittere. Hoc

ipfum fadtu-ri videmur jam in antecefTum

vi-dere, fyrtes & fcopulos viam

in-tercipere veile; quos tarnen, quo«

(12)

i&j péé

m 4fa»

ad ejIis

fieri

poteft

,

evitaré

cona-bimur, attendendo ad ea, qua? ra¬

tio fvadfet, & pietas

jubet

in me¬

dium

proferri.

Caput

Secundum.

§, I. Brutλ corpus habent organteum> ut

homines.

§. II. Amma brutorum cfi corporea,

§. III. EtiamaAfiipulantcScripturλSacra#

IV. £/*/ defcriptio.

§.V.o. brutis rationem

tribuunty

refelluntur.

$.

IN

pennagni

formanda bruti

intereft

animalis

noviiTe,

idea

qua?

ejusftru&ura,

quodque &

quä¬

le fit

agendi principium.

Ad

pri-usquod

fpe&ac, occurrit

nobis

cor¬

pus

(verbis liceat

uti

Petri

Jens

in

Aphorifi)cognit.

humana?

495.

cap.

Xiv. p> m.

5S·)

tanquam

machina

va¬

rm rotulis diverjtmodé

co'mpofita,

qua mam artificis itafiwtt

dijpoßta,

ut

(13)

wé/ wota otwt/z# accurate exfequan-tur, ^

artifex

fibi

in

hac

propofuc-rat; quippe in

Hlo

5 puta corpore_>

bruti animantis, varia pariter Or¬

gana ad operationes , quas

fum-mus artifex«5ckujus univenfi Crea¬ tor prasfcripik,

producendas

ido-nea videbis. Quasfingula heic

re-cenfere, variaque variorum

ingen-tia volumina paucas intra

paginas

cogere velle, immenii res

eilet

la-boris. Idcirco nobis, quaii agen-tibus aliud, atque ώς iv

ob-fervafTe iufiiciet, ftrutäuraiaa

ani-mantium brutorum <(de perfeäio-ribus loquimur) non ita

mukum-»

ab humana differre; ceterum

ean-dem feré partium

effe

dilpoßtio-nem. Ut enimin homine, fic

quo-que in

bruto

animante

praecipua»,

ienfuum Organa , nempe oculos,

aures, nares & lingvam

animad-vertimus. Infuper nemo

negabit

beftiis illis asqué ac

ho minibus

in-eiTe cor, eerebrum, nervös &

(14)

A SSte,

fcülos,aliacj}

plura,quae

apudPhilofo-phos6cAnatomicosfolent recenferi.

Ad pofterius porro venientes, quod diximus ad dignofcendam brutorum animalium naturam

fci-tu eiTe necefTarium , internum_»

némpe agendi principium, depre-hendimus illudlongémajoribus

ob-fitum eiTe difficultatibus; adeö ut,

plurima inter iententiarutri

divor-tia qui pateretur

feja&ari,

£aeile_>

poiTet opinionum

labyrintho

im-plicåri, pro veritate mera phanta-fmata,pro<$ genuinaτης

ψυχής idea

varias quafi fpe&rorü apparitiones

ailequi, quemadmodum loquitur_»

Thomas Willis inExerc. deAnima

Brutorum cap. InefTe brutis

ani-mantibus ariimam vitamve, inter

Philofophos quidem

facile

conilat; ad quagftionem vero quid hac

cillo-rumaftimaiit, undeoriatur,quaque inre confiftat, plurimorum paffim

fententia?variantesleguntur. Qui-busåiisfis nosbrevitati litantes in

(15)

<7 ^Shtm

brutis animantibus nullam , niii

quas å corpore

pendet,

cum cor¬

pore nafcitur moriturque,

agnofci-mus animam j quamque

hifce

po-fitisplanecorpoteam

concipiamus,

necelTe eil, Talem eilebrutorum

animantium animam

probat

ejus

per totum corpus

exteniio

ac

di-vifibilitas; quisenim tam

rudis

eil,

qui nefciat, partes

multorum

ani-malium å fe invicem divulfas

vi-vere adhuc, moveri jugiter&

fen-tire ? Thomas Willis cap. II. vi-dereeft, inquit, in

quibusdam

viven-tibus , quorum

liquores

tum

vitalis

tum

animahs (in qitwiis

fcilicet

anima

quo-> edomnesjuaspartes

immediate

J'ubß-flitj vije

oj]

& minus

dijjipabiles

fue-rint, nna cum corpore etiam animam

dividi, ac in membris

quibuscunque

di-fcijjtsac ab invicem

fepoßtis

facultates

Juas feil, motus

&

fenfus

, exercere :

ita lumbrici, angvüL· ac

viper<e

frufia

divifa aliquandiu je movent

&

com-pmiäa corrugantur.

Huic

fententia?

(16)

adfti-8 f§&

adftipulantfem quoque cernefe li¬

cet Ariftotelem in lib. de Juvenc.

& Sene&ute.

$. m.;\- , rr

Hlfee argumentis å ratione &

experientia petitis adquiefcere no-lens ,

adquiefcat

necefte eft Sacri

Codicis au&oritate, idem iniiiper

compfdhantis, Gen. cap. ι. v. 24. ubi h&benfcur verba : npfw

«fcni nom rm Γ'^Π W

: p riTti?

?p» -mm qua?

aal··

mam bruti terreftrem &

maüeria-lem eile aperte teftantur. Evifto ita in animantibus brutis nihil ni-ii materiale deprehendi, fequitun^ quoque

efle

illa ornnis

cogitatio-Bis-ά cqgnitionis expertia, adeo$ ratione deftituta. Si enim verum

eft, de quo tainem mon dubitamua,

eogitationem imroateriale fubje-&umrequirere: quomodotum

pu-ré materialia cogitent, «nos

perci-pere non pofte ingenué fatemun.. Negamus igitur mera corpora

(17)

9

!§&

gitare, eo quod cogitationem

inter

ac corpus nulla

convenientia,

ni¬

hil in unius idea cum

alteriuscon-ceptu commune >.

deprehendi

po-teft. Alioquin

exteniioni

Γι

cogi-tatio competeret, (eqiiewtur corpora omnia cogitatione

imbuta ejfe,

ac

pro-indenon tantum hrutaJed & ar

bor

es,

lapides,jaxa, cognitione

ejje

pr

dit

a ; Ut loquitur Ant. Le Grand

inDiiT,

de carentia fenfus & cogit. in

bru-tisp. m. 31.

5. IV.

Quid itaque eft corporea

bru-torum animantium anima in

ma-china ilk artificiofa , internum

a-gendi principium nobis

reprasfen-tans ?

Refpondemus

cum

CLSper-lette : Bruti animam nihil aliudefje,

quam motum

& calorem fangvinis

,

jpirituum

animalmm

, dliorumque

hu¬

morum, quorum wirtute omnes

illius

motus aäionesqite producuntur ,

me-diante debttäorganorum

conformatio-vid.fihyf. Part.IV. p. m. 321.

(18)

·«£§

ΙΟ

SS*

Quod ipfurn Sacras Litera? compro-bant, brutorum animantium

ani-mas in fangvine confiftere &

fan-gvinem eile >

exprefsé

alTerentes

Gen. cap. 9. v. 4. 1D1 WÖte "]« :ί?!3Κη vb Lev.cap. 17. v. n.

fj&J

Ό

: ΚΙΠΌΤΙ Ί^ΠΠ Et Deut. cap. u.V.

23. mn ό cnn

Sdk

t>W?

pin pn

Hujus aiTertionis qui plures

ratio-nes defiderat, perpendat oportet

corporeas res ita

eiTe

comparatas,

ut fine quadam complexione mo¬

dorumpartiumquedifpoßtioneper*

cipi nequeant. Praeterea

nulli

non

conftafc, animantium brutorum-#

vitam ceiTare ·-, cefTante fangvinis

ealore, fpirituumque animaJiunL·. fluxu; quibus utique fenfus&

mo-tus , quos in beftiis

animadverti-mus ,

abscj. forma aliquå

fubftan-tiali aliåcp ejusmodi anima

incom-preheniibili, peragi

poiTe

putamus.

(19)

11S^S·

dicimus illa moveri > dum fpiritus

animales é cerebro per nervös

in-fluunt in mufculos > qui inde

in-fiati contrahuntnr, offiumque an¬

nexorum commiilliras vario modo

infleåunts non fecus ac molam å vento vela inflante, vel ab aqua_*

rotamimpellente,agitari cernimus; ut hane rem verbis paulo

pluribus

explicat Svicerus in fua Phyb p.m.

150. Sentire vero eadem animan-tia bruta exiftimamus , dumab

ob-jeébis mediaté vel immediate

ex-tremitates feu filamenta nervorum

moventur, qua? eodem inftanti

ce-rebrum movent, ac pro vario

fpi-rituum animalium affluxu varie_»

inclinant. Senfus hic, quem

ani-mantibus brutis tribuimus, nobis

primus fenfationis eft gradus , res

rneré corporea, & quidem

fimplex

organi corporei, nervorum

fpiri-tuumque animalium motus ;

reli-quos verb duos , quorum prion> eil motus iilius perceptio ,

(20)

«SS

ηΒ*

or de ifta perceptione

judicandi

a-&us, iis penitus denegamus.

5. v.

Neque noslatet plurimos

efle,

qui brutis animantibus

rationem

&judicium, quamvis

imperfe&utti

attribuant, quodque illi

umbrati-le dicunt. Quam infencentiamvi·

dentur adduåi, partim

iimilitudi-ne operationum , quia

edunt,

bi¬

bunt, dormiunt bruta pariter at<$ homines; partim organorum

con-formitate, quod gaudent illa aeque

ac nos, imö plurima in

longé

ex-cellentiori gradu,

vifu,auditu,

ol-fa&u&c. partimquoque

a&ionum

in brutis praeftantid. Unde con-cludunt eile & illa cognitione

&

cogitationeprasdita, nec

poiTe

tam nobiles ab iis produci

effe&us,

nifi

adfit rationale

quoddam,

aut

cer-té άνάλογαν rationi

agendi

princi-pium,& forma quaedam

fubftantia-lis informans. Sed ad haec illorum argumenta breviter

refpondemus

,

(21)

«Q

π

&f»

&quidem

ad

primum :

Eos

nobis

videri exinde deceptos ,

quod

opi-nentur animam efie

principium

o-mnium operationum , qua?

in

&

ab

homine fiunt. Ubi tarnen

fummé

üecefTariam cenfemus

diffcin&io-nem inter a&iones morafesac

me-ré naturales; priores

ab anima

de-pendere; pofteriores

illa

plerumq$

iniciå Sc non advertente, im

6

fae-pe invitå ,

produci

non

folum

pof-fe , verum etiam a&u ipfo

quoti-die produci,

aiTerimus.

e. g.

con-co&io in ventriculo eil a&io meré

corporea, quse, anima

five

velit,

live nolit,

perficitur; fic

fames

ho-mini ifepenumero

nplenti

exfiftit.,.

Ad fecundum dicimus, efle

infan-tise

praejudicium

ab

organorum

Γι-militudine ad fimile in illis

inter-num agendi prineipium

argumen-tari; cum tamen animantium

bru-torum longé alia fit ratio,

Sc,

ut_j

diximus, non nifi primus

fenfatio-nis gradus in illis

reperiatur.

Ad

(22)

tertium quod attinet, non

diifite-muria&iones brutorurn fatis

no-biles eiTe, adeo ut Creatoris

Maje-ifcatem nierito admireraur: at

re-fpondemus tarnen cum Cl.Sperlet-te, pojfe iIlas melius explicari

absque

proprie diää brutorurn animalium co

gnitione, Tanta enim efl ipforum in-duftria, multisque in

operibus

humana,

induftriie itapracellit, ut intettgi

pror-fiis nequeat, quinqmfieripojjit, //i

rö-gnitio rmperfecliffima, & longa etiam

infantiumcognitione imperfeflior,

Ζ?//ζ Peripatetici tribuunt,

pradiäa opera edenda pojfit jkfficere.

Longé igitur fatius eft ea , quse in brutis miramur , in infinitamL»

refundere DEI fapientiam, qui

i-pforimi membra & Organa in

nu-mero, pondere & menfura ita dis-pofuir. vid. ejus Phyf. Part. IV. p.

m. 323.

&

VI.

Ut porro credamus a$iones

animantium brutorurn, non ex

(23)

T C Srftfet

1 )

liqua illorum

cognitione

procede-re, fed ,

pofitå

organorum

debitä

itru&urå , atque

intercedentibus

nervis & muiculis , per fpiritus

animales determinari, fvadent

plu-rima artifkum opera

affabré

fa&a.

Nam ut taceamus pneumatica^i

templorum noftrorum Organa,

ho-rologia, fontes arte

fa&os,

molas

& fimiles alias machinas, narra¬

tur Archytas Tarentinus

colum-bam ligneam , hinc

inde

volitan-tem fecifTe; Albertus Magnus ila-tuam efformafTe , quse compofito

inceiTerit gradu, & voces

homine

, dignas

articulaté protulerit.

vid.

Svic. in Phyf! p. m. 155. Sic

dici-tur quoque lignea

Johannis

Regio-montani aquila .in aérem fe

recipi-ens Carolo V. Noribergam tenden·

ti, viammonftraiTe; & flatua quas-dam ferrea per varios

anfra&us

ad

Regem

Marochii

acceffiiTe,

flexis

genibus oblatoque fupplici

libello,

eådem viafuiffe reverfa. vid.

(24)

lette in PhyP Part. IV. p.m. 522.

Idem de Iignea

Da?dali

VenereL»,

qua circtmaähoculis, jpeåantes con-templari

videbatur

,

pedrbus huc

&

illuc moveri*, <£r adeoJette mvlieris a-étiories amulart, ut ab emmbus

vive-re, ingredk egredtque putaretur

refert

Le Grand in DiiT. p. m. 44.

Cum

jam artifices fuå induftriå ha?c &

alia non minus ftupenda pra?ftare

potuerint:

quid habendum

de^

DEO artifice am ηium furnmo, qui

finitam noftram mente infinitis

fu-peratparafangis ? Hifce

robur

infu-per ad dit n-oftras in partes irerum

vocanda Scriptum Sacra?

infafli-bilitas, qua?, utnobis videtur, ani-mantibus brutis rationem omnino

dénegat P£ 32. v.9. oiDD rnn :p2H pj*"DÖD

&

2.

Pet.

cap. 2.V.12.

vocantur αλόγαζωα, animantia

ra-tionis expertiay

(25)

Ca-'? ε

Caput Tertium.

§.I. SxempU brutorum fermocinantiUTtU»

e S. ScripturA.

§.II. Item eprofanis Scriptoribus.,

Ht. Pfittdcus loquens.

§.IV. Sic etUm picA & corvus, §. i.

1

VErum

dere vifi

ne

ventos

prorfus

&

nugas

laboremus

ven-^

in caiTum,

atque ita oleum», operamque perdamus , earum

re-rum defcribendo eiientiam

, qua» rum , ut

quifpiam facile poilet iibi

perfvadere, nulla in hoc univerfo

daretur exiftentia : illam ire

pro-batum, fide Scriptorum fuffulti, o~

perae pretium duximus. In quos qui velit conjicere oculos,

apudfa-cros cequé ac

profanos

deprehen-furus efthujus rei teftimonia.

Li-ceat itaque heic omnium

primo

di-vinam citare

Scripturam,

quae

ex-empla hoc ipfum probantia vefbis expreflis

fuppeditat,

Gen.c.3.v.i.4.5#

(26)

läiSÜ τ1 o?

fZF*

-10« rwn rvn *?dd ony rrn

*1« rrnn

-ιονί

crnkk

mm

rwy

:pn ry

^dd

teari

ab

wrhiA

ίεκ

ό

Ό :pnon nio

π0κπ

Vn

0π:π

nptfi

inpfiji WD

am

ό

a^n1?#

ym

: ym niD yr an^s arrm

anmy

Etiam Num. cap. 22. v. 28»

&

30.

üvbib ίο«πι ρηκπ ηκ

mm

nnöi

: 0*70 Πϊ "0ΓΡ3Π Ό f? 7V0y HD

•ρηκ

oyb

ρηκη

iD«ni

ρίτΓτ

orn iy *piyD

^y

rnm

~\m

:tr? "iDtrt ro

*jV

ni0y<?

tüddh

ροππ

Ubi animalia bruta , priori

loco

ferpens cum

muliere

;

pofteriori

afina cum Bileamo,

bis locuta_»

leguntur.

§. IL

Profariorum in numero

illu-flris rerum Romanarum fcriptor

T. Livius, inter alia

prodigia

bo-vem Cn. Domitii locutum : Roma cavetibi; iteminCampania

pariter,

traditlib. Hift. 35. c. 21.

&lib.

41. c·

13. CuiPlinius

Secundus

(27)

nen-^

fef»

nenfis albumadjicitcalculum, Hift. Kat. lib. 8. c. 41. canem locutum fe accepifTe aiTerens. Idem lib. 8.c.

45. Edfrequem. inquit, in prodigiis

prifcorum, bovembeutum. Dehyaena quoque, animali Illo

quadrupede,

lupo haud diflimili, narratur,

quod

iermonis liumani *emula fit, adeo

ut non voces taritum graves

acu-tasque, quibus utuntur paftores ,

verum etiam nomina imitatione_»

perfe&å reddere, & audita quaec$

promté exprimere valeat. vid.

Volfg. Franz. Hift. Animal. Part.

I. cap. xx. de Lupo.

pag. m. 212.

Ant. Le Grand in DiiTert. pag, m.

133. Avium iniuper non paucas,

utpote pfittacos, corvos , pica9 ,

graculos, lufcinias &c. voees

arti-culatas perfaspe reddidiiTe

,

celebri-um virorum au&oritas &

experi-entia quotidiana nobis fidem

faci-unt. Sic teftatur Plmius modo

ci-tatus

Agrippiuam

Claudii

Ca?faris

conjugem

habuiiTe turdumj imitan-tem fermones hominum

5

Gete-B 2

(28)

resque

juvenes,

Drufum

&

Britaa-nicum Claudii filios,

habuiiTe

ftur-num, lufciniasque Gra?co atq;

La-tino fermone dociles, & quas

lon-gos contextus

potuerint

pronun-ciare.vid.lib.VlII. c.42.

conf.

quo-que Franz.

Ρ. II.

c.

XXVI.

de

lufci-nia ρ. m. 551.

Si cui

de

lufciniis

plura

haurire

volupe

fuerit,

legat

narrationem , quarn

defumptam

é

Conrado Gefnero, adillum tamem

ab aliofcriptam,

adducit

Franzius

capite modo citato. §. in.

Inter aves, qu^ voces

imitan-tur humanas, quaeque Iocutai

olim

& nunc

deprehenduntur,

retulimus

pfittacos, picas

&

corvos,

de

qui-bus

aequé

ac

de

pluribus

aliis

Gef-nerus invafto fuo opere

multa

pro-fert; habent & alii Scriptores non

pauca,qua;

hoc

idem

probent.

Re-fert faepius

diétus

Gefnerus

de

pilt-taco quodam,

qui

ex arce

in

aquam

deciderat Lmdini in

Anglia &

jubinde

(29)

claina-«tig t τ

Wfggj 4 * ?^β·

damabåt, a boat, # for Pwentij

pund, i. c.

cymbam,

cymbam

pro

ψ-ginti libris ; quod

promitieret totidem

hbras

fervatori

fuo.

Venit

cum

cymba

quidamUberavit avem

& petivit

pro-mijjummunus.

Henricus

1IX.

re-jponditfe tatJtum

åaturumffi

avis

ad-hucJemel illudconfirmaret, Avis tunc

rejpondlt in

hunc modum:

give

the

kna-ve agroat, hoc

eft, ώ

nebuloni

foli-ifc. P/ittacusporro Afcanii

Cardi-nalis Rom£aureis comparatusnummis

cent um,articulatiffime continuatis

per-petub verbis Cbriflian<e Veritatis

Sym-bohtm integrepronunciavit,perindeac virperitus

enunciat.

vid.

Franz. Part.

II.c.XVIi. de Pfittaco p.m. 476.

§. IV.

Ad picas

quod

attinet, eas

lo-quaces

eiTe dicit /Elianus.

Statius

etiam picas inter aves

humani

fer-monis imitatrices nominat. Idem

teftatur Athenaeus; & confirmat^

quoque

Plutarchus

in

tra&atu de

comparatione

terreürium &

(30)

tilium. conf. Franz. inHift. anim.

Ρ. II.c. χ v111. Eft quidempica

val·

de docilis, interim tarnen tionloquitur

ita liquide ér ita concinneficut

pfitta-cus, qui &/&ρωπόγ,λωτιος audit.

vid.

Franz. Lc. InfuperAnt. Le

Grand

in fua DiiTerC.p.m. 132. pieas

cujus-dam mentionem facit, qua;

con-fpeåa?, advenientique dömina? χαί¬

ρε dicere foiebat. Occurrit

denic^

avis notifiima corvus, qui optimé loqui diciCur , qnia addifcit

exafté

imitari vocem humanam, multascß

ejus mutationes a?mulari poteft, ut

ait idem Franzius 1. c. P. Itc.xiv.

Trädit quoque Macrobius corvum

quendam Auguftum Ca?farem;ex

A&iaca vi&oria rédeuntem his

ver-bis falutafFe : tAtve, Q#får, Uiäory

Imperator, üb. 2. Satur. cap. 4. p.m. 282. Hac de reScaliger ita: Unum

( fe. corvum) alebant monachi

vicini

ncrftni, qui coquum Conradü

nominatim

infame implorabat. adeo expre(Jey ut ab hominevocatumarbitrarentur. vid.

(31)

Exer-«β1

Exercit.ccxxxvir .ρ.01*665.

Haee

jam breviter

di&a

videntur

fatis

probare,

quod prascipue

hoc

ca-pite

intendimus.

Caput

Quartum.

§. I. Serpens loquens Ev£ per Sat/MAttu»·

§. II. Jfinus Bileamo virtute divinλ.

III. ΡAr ratio in brutis prodigiofb lo~

quentibusapudauttoresprofanosy

fci-licet pr&ternaturalis.

§. i.

QUod

articulatå

anima'lia

loqui

bruta

fint depre-

voce

^henfa,

adductis

teftimoniis

facris atque profanis capite

fupe*

riori afteruimus. Ceterum cum., loqueke illorum non omnium

ea-dem,fed valde diverfa fuerit ratio,

& qua?dam mera ac

nuda/inftriw

menta fefe

praebuerint,

peregrinö

exfiilente loquendi principio ;

alia

verö magis per

fe

&

quafi

propria

viarticulatas protulerint voces: ne qua fiiboriatur

confufio,

de

(32)

24 ig*

bus heic agendum putavimus; de

poflerioribus deinde

iniequentibus

a&uri. Quod itacj; attinet ad

iér-pentem

ejusque

loquelam, quam-. Sacrarum literarum au&oritate

af-fertam fupra

vidimus,

miffis variis

hac de re fententiis, easque intens

illorum, qui cum Jofepho folum-»

ferpentem, cum Cajetano folum-»

Diabolum; cum Cyrillo fpe&rum quoddam , Diabolum nempe

fub

formaferpentis

aiTumpta

apparen-tem, cum PhiJone allegoricé

volu-ptatem carnalem ;

quodcß

impium eft & blafphemum cum Ophitis

ipfam DEI fapientiam, Chriftumcjj ipfum incelligunt; å litera non elTe recedendum cenfentes, ferpentem

verum quidem & naturalem, at_j

ενεργζμενονίive å Diabolo obieiTum,

non per τΐξ.οσωτοτοΐίαν, fed veré vo¬

ce articulatå locutum fuiife

ilatui-mus. vid.Aug. Pfeiff. inDubiis

Ve-xatis de Serpeiite Sedu&ore p. m.

22. Praeterea pro

aditruenda

illo¬ rum

(33)

*§f it Se¬

rum fententia, qui ferpentem

aliacj

animalia bruta facultate loquendi,

qua poil lapfum iunt deftituta, irLj

Paradifo velint füiiTe inilru£ta,cum

nulla nobis idonea füppetant argu¬

menta; quippe quod

ejusmodi

lo-quelanon tunc minus, quam nunc,

cogitationemponeretrationemque, quam tarnen Ulis utpote meré

cor-poreis omni tempore denegamus: cuilibet facile erit colle$u,

loque-lam hane non

proprié

lerpenti,

Ted

peregrino cuidam principio,

fcili-cet Diabolo imprimis ,

eile

adfcri-bendam, qui iuo inftin&u ferpen-temimplevit, eocg ceu initrumen*

to ufuseil, ut faciiius poiTet

homi-nem circumvenire; feminamenim

aggreiliis Ii

detegeret

fefe, potius

å fe audiendo deterrmiTet,quamm

fcelus fuum pellexiiTet. Mofes

ve-rohoc ipfum defcribensrem folum

fpeélabilem , (ut Evas eile

videba-tur) nominat, fub ea tarnen

intel-ligendoDiabolumin iérpente laten¬

(34)

•Belöps#·

tem & cum Eva colloquentercu.

Atque ita hoc in negotio

Diabolus

egitprincipaliter

& ferpens

inilru-mentaliter. vid.Pruckn:Vind.Bibi.

ad cap.III, Gen. V. 1.&4. ρ. m. 28.

& 29.

§.

IL-Ad alterum exemplum

é Scri*

ptura

Sacra

defumtum

quod fpe*

&at, quo legitur

loquela aiin<e

Bi-leami tributa, ejus rationem

haud

diffieulter deprehenfuri fumus,

fi

modo ipfum infpexerimus textum, ubi habentur verba: m ΠΓΡ nnöl

ρηκπ ^5 Φ332

locutionem illam

di-vinå difpofitione

fa&am

fatis

claré

exprimunt.

Alius

locus

huicNum.

c. 22. v. 28. & 30. parallelus

legi¬

tur 2.Pet. 2. v. 16. έλεγαν

ås

εσγβν

ϋϊαςπαρανομίας'

ύποζνγιον

αφωνον, εν

άν^ξΰπό φωνή

φ&εγζάμενον,

έζώλνσε

TYjVτ£ προφητχπαραφξονίαν.

Ubi

ne¬

mo veram iingat contradißionem,

quod

Allna

Bileami

animal

mutum humana voce locuta dicaturj prius

(35)

*s§t

*7IfÜ*

_

emrn rejfticit naturam

afime, poflerius

verb miraculum inea ä DEG editum;

quod divind

potentid

fafium

fuerit,

ut

animal loquendi

faciiltate

per naturam

deflitutum, vocemhumana:(milern

edi-derit. Sic placuifc Creatori

forma-tis in ore aiinino verbis a?qué ac

per angelum Bileamo loqui.

vid.

Pruck. ad iocum 2. Pet.2. v. 16.

$· ni.

Quse ha&enus de ferpente

iv-εργζμένω afmacß Bileami

di&a

Tunt,

fatis fuperque explicare videntur,

quid de aliorumprodigiofa loquen¬

di ratione tenendum fit> adeö uti_,

minus neceffarium fuerit, huic rei deducenda? diutius inharere, In¬

terim tamen ut fidem datam pras*

itemus, paueiffimis hoc

defunge-mur officio. Quod itaque attinet

ad bovem Livii & canemPlinii, a-liaque id genus animaiitia plura_> ,

quae in priicorum prodigiis locuta commemorantur, cum non omnia

fiåaac falfa dicere liceat, non in

aliud

(36)

aliud quam vel

divinam

virtutem vel Diabolicam

operandi

opem

il-lorumloquelamreferimus.

Pofle-rius tarnen apud gentiles ut

pluri-mum fa&um fuiiTe, hoc potius

ad

credendum inducimur,quo

magis

illi å vera via falutis remoti, atque

in mentis fuse vanitate ambulantes

ad ludibria Satana? attenderunt_.,

qui, inter alias illuiiones , ut res

inanimata? incedere more

homi-num, ut arbores, animalia bruta

& fimilia videantur loqui, facere-»

poteft.

vid. Alft. EncycL

lib.

xu.

c. 9, p. m. 656. Quid ?

quod

in-fuper apud Ethnicos

crebrum

<fcr

ve¬

rum ; Dämmes, ut Mos deciperent,

l

ftatuis

loquebantur,

ex

lapidibus

ora-cula fundebant: Dämon Me

Dodomus

ex quercu,&

ulmus apud

Pkiloßratwn

Apollonium Thyanmm

alloqiiitur;

&

apud Porphyriwn

fluvius

Pythagoram

falutat. vid. Pruck.

ad.

v. 1. cap,

(37)

19

Caput

Quintum.

/. Svd ddtur ctiam nxturalU brutorunf loquela5 qu* rationibus

II. Excmflis probatur.

$. I.

POftquam

ds > quas

de

prodigiofé

animantibus

,

&

bru¬

ex

alieno prorfus

agendi.

princi-pio, locuta fuere, egimus,

poftu-lat infuper ordo, ut in

originem^

quoque inquirämus

loquelae

illo-rum , qua? inter capitis

fuperioris

initia diximus magis per fe &

pro-priå quaii vi voces

protuliiTe

arti-culatas. Verum enim vero, cum

loquendi facultas

dicendorum

vi-deaturiupponere fcientiam, atque ha?c requirat raticnem, quam

bru-tis in antecedentibuspenitus

dene-gavimus: Videmur

haud

immeri-tö audire qua?rentem ,

quomodo

hoc ipfum

fieri

poiTit

, qua?que_>

ejusmodi haud ignobilis

effe&us

producens fitcaufa?

Refpondemus

(38)

ani-animantia bruta, frequenti atque_>

aillduå antegreiTå inftitutione, ad hunc qualemcunque loquendi ha-bitumfuiiTe

perdu&a.

Etrii enitiu cun&a animalia bruta, ad qua? na¬

tura illa finxit, coeco quodam

im-petu fine ulla cognitione feruntur, iibique reli&a ipeciem iiiam

exa&é

referunt: Illorum tamennon

pau-ca, alieno atque externo

interveni-ente principio, ad a&iones varias>

etjam iiia? fpeciei haud raro con¬

trarias, diiponi poiTunt. Revera,

inquit Thomas Willis, multa aäio-nes,qua in brutisfatis admiranda

ap-parent,primo caju quodam ab iis

per-agebantur, qua deinceps crebrd cxpe-rientiärepetita in habitus, qui

pluri-mumfollertia &fagacitatisreferre

vi-dentur, tranfeunt. vid. cap. VI.

de_>

Scientia brutorum, Si jam anima fenfitiva ( ut loquitur ille) cuilibet

inftituto facile adfvefcit, ipfiusque

aéliones, ex accidenti incepta?

fe-piusque repetita?,inmgrem & con-

(39)

fvetu-AS?!! t1

fvetudinem abeunt:

quid

tum

fre-quens ufus ac

debita

exercitatio efficere valeat, neminem fugere^.

exiftimamus* Plane ftupemü Juni

hahitus, inquitWillis 1. c. quos

equi,

canes & aves

dijciplina

ab

hominibus

fedulo inßruäi ajjequuntur. Iüa

do-eetur volucris volucrem venari,

canis literas aliasque res

reddere,

ad macellum Ire,pecuniamferre,

car-nemque rejerre ; ita canes cühtores, vulgo chtens couchans, quibus innatum efl in vifas perdices impetum facere,

arteedocentur, ut adearum conjpedum

immoticonfißant, & nonnifi datojigno

aßurgant &moveantur. Ut

tacea-mus innumeras alias artes, qua-rum addifcendarum canes eiTe

ca-paces, experientia quotidiana fatis

fuperque teftatur. Sic Arrianus

a-pud Cardanum elephantem Je vidijje

narrat, qui cum in attribus bina ha-heret cymbala ,promufcide alternatim ea tangebat, ad

rhythmum, fahabat

q;

pro rlyythmi ratione, ceteris cum

(40)

tanti-tantibus choreamque ducentibus* Ant

Le Grand inDiiT p.m. 123. & 124.

Sic quoque camelos (altare doceri

aiTerit idem LeGrand in Hift. Nat.

art.vi i. de animantium aélionibus

p.m. 384· Equis, inquit Piinius,

docilitas tanta eft, ut univerjus

Syba-.

77/#;?/ exerchus equitatus ad Sympho¬ nie cantumfaltatione quadam moveri

folitusinveniatur. lib.VIII.c. xlii. §. IL

Hxc de quarundam beiliarum inftru&ionis capacitate breviteii.' di&a videntur in materia fubilrata

lucem nobisfoeneratura, exiftiman-tibus eandem brutorum animan¬

tium loqueLe eile rationem;

illam-que utantea diximus non niii fre-quenti atque idoneå accedente

in-ftitutione poiTe obtineri.

Qpod

ipfum nonnuliorum audloritate-» probabimus. Audiamus

Macro-Diumanteå nobiscitatum lib.2,

Sa-turnal. cap. 1v. p. m. 282. hunc in

modurn loquentem: Sublimis

(41)

1§»

Med viäöriå (feil. Caefar

Auguftus)

revertebatur ·, occurrit ti inter gra-iulantes corvum tenens, quem

itiftitue-rat hac dicere: Have. C.esar. Vi¬

ctor. Imperator. Miratus

C#far

oßciojam

avem viginti miUibus nun:*

morum emil. Socius opificis> ad quem

nihilexilla liber

dlitateperven

erat,

af-firmavit Gé/arihabere illum & aliunt

corvum; quemutajferre cogeretur

ro-gavit. Allatus verbaquss didicerat ex-prejßt:Have. Victor.Imperator* Antoni. Nihilexajptratus fatisdiixit

jubereillum dividere donativucum con*

tubernali. SalutatusfimiUter å

pßtta~

coemitum

jußt.

Idem miratus inpica

hane quoqueredemit. ExemplüJutorem

pauperemfolieitavit,utcorvum

infirut-ret adparemjalutatiönem;

qui impen-dio

cxhauftufjkpe

adavem non refpon-dentem dicerejolebat: Opera & im-penfa periit. aliquandotamen corvuS ccepit dicere diäatam Jalutatiönem^,

Hdc auditå dum tranjit Auguftus re-Jpondit; Satis domi ialutatorum

(42)

lium habeo.

Superfuit

Corvo memo¬

ria, ut & illa, quibus

dominum

que-rmlem

filebat audire,

fubtexeret:

0-pera&

impenfa periit.

Ad

quod

Ca-Jär

rißt, emique

avem

ju/fit,

quanti

ml·

lamadhuc emerat. Idem tenendum

de pfittaco , qui

é palatio

Anglias

Regis, in profluentem

fluvium

de-lapfus

cymbam evocavit;

quia

du-bium non ed, inquit Le

Grand

. quin iUas voces

prommciare

antect

di-dicerh. vid. ejus DiiT. pag. m. 132.

Ad hane lententiam accedit

quoqj

De la Forge, beftiarum

plurirnas

omnis generis lingvas

adhibitå

ad-fvefa£tioiie admodum facile

pro-nunciare aiTerens, in Tra&atu

de

Meηte humana p.m. 177.

Confir-mat infuper hoc ipfum

Joh. Con¬

rad. Amman, audlmus,

inquit,pßt-tacos,picas, corvos

&

id

genus

a-ves quotidie

hominum

artificio

loquen-tes. vide ejus DiiTertationem

de

lo-quela c. τ.

Pluribus

circa

hane

rem

recenfendis

fuperfedemus,

cum,

(43)

quem-quemadmoduin aves Canarias

ali-asque ofcines inarticulatå--voce hu¬

manes imitaricanfrus quotidie feré

deprehendimus.; olim etiamunam ultra decem cantiones varii gene¬ ris hymnosque Facros' artHiciofiffi-mé fonare audivimus ;

id<$

unicé

«χ naturae fu^e docilitate & affiduå

hominum iriftitutione:

ita,

fi vel

mille alia brutorum artieulaté

lo-quentium exempla adduci poifent,

credibile omnino eft , imo

invi-&um, ex eodem fonte loquelairu.

ejufeemodi profluere.

Caput

Sextum.

§.I. Huc conferunt naturalis quadamor¬

ganorum conßitutio.

§.II. ALtas conveniensfe. juvenilis.

§·.III. Jjfiduouf(t formatacerpbridiffofitio*

§. IV. Hujus uberior explicatio.

§.V. Et quidem, (fecialiter per

connexio-nsm audittts & loqueU.

§.VI. ModusffccialiorformandiloqutUm.

(44)

«gf

3όϋ»

§. I.

SUperiori capite

lam animantium

diximus

brutQrunL.

loque-per ufum atque

exercitiunu

frequens

efTe

obtinendam

; nemo

tarnen inde putet ea

cundla

ac

fin-gula,

accedente licet

afliduå

infli-tutione, eo ufque poiTe

perduci.

Ut enim fubje&um non per mo-dum imprimentis,

fed

fuse

recepti-vitatis recipit : ita etiam

hic

loci

loquelajuftam

requirit

corporis

dif-pofitionem, qua

deficiente

omnis,

qui huic rei

impenditur,

labor

irri¬

trus manet. Requirimus itaque

in

animantibus illis, quibus

aliqualis

loquela fit

adquirenda, prascipua-.

locutionis Organa, qux ilatuuntur duplicia:

alia

remota

&

commu-nia; alia propinqua &

propria-».

Illa, teile Sennerto in Phy£

lib.

c. 2, ad finem, refpirationis

funt

in-ilrumenta pulmo &

thorax;

haec

verb afpera arteria , larynx,

mu-fculi,nervi, lingula,lingva.

(45)

5/

ximé autem larynx,

ejus<que

pars

quas glottis dicitur proximum

&

ada?quatum

vocis

eft

Organum, ut

loquitur Barth, in

Inftit.

Anat.

lib.

2.cap.xi.pag.m. 192.

Cum

vero

locutio voces ut materiale omninb

Tupponat: fequitur, quas

illarum

edendarum deftituantur facultate,

etiam loquelas

eiTe

incapacia ; ut_»

eorum, quibus defunt pulmones,

rationem deprehendimus. Neque

tarnen omnia vocem emittentia ad

loquelam habilia dicimus; rad'

h->

αίμα κ) ζωοτόκα των τεΊραπόδων,

βξα-χεϊαν της φωνής εχει

ΰιάξ^ξωσιν,

σκλη-ξάν τε γάξ ύκ άπολελυμενην εγχσι,

κ) παχεΐαν την

ψλωπίαν,

ut

teftatur_,

Ariftot. lib, 11. de part. anim. cap XVn. Hinc patet

quod

iingula-,

modo enumerata loquelae organa_,

debeant reite eiTe difpoiita ; nam ,

ut idem ille Ariftoteles eodern lo¬

quitur loco : Έξος την των

γραμμά¬

των Μξ^ρωσιν, κ)προς τον

λόγον

ομα¬

λή καϊ πλάΐεΐα χρήσιμος.

σν<ςέλλ£ΐν

(46)

/ ι

γάξκΐ προβάλλει πανίοοαπά,

τοιαύτη

§σα «} άτολελυμάνη, μάλιςα αν

ύύναι-70'. Avium denique non paueasin

antecedentibus locuüas audivimus» qua de re Ariftoteies: το is

τωνορ-νίΒων γένος άφίησι φωνήν μάλιςά

'έχει

$ιάλε/~ον, οτοις ύπάρχει με]ρίως η

γλωτϊα πλαΐεΐα , ^ οσοι εχβσι

λεπίήν

τηνγλωήαν αύτοον. lib. ιν·c. 9.

Hift.

Ariim. Si confaiamus Plinium de

picis loquitur ita: addifcere

fciliceC

fermonem humanuni alias foffene-gant, quamqu<e exgenere earum

fint,

qu<e

glanäe

vefcuntur:

ér

inteteas

fa-dikts-, quibus quini fint digitiin

pedi-hus, Hift. Nat. lib. vi 11. cap.xLii.

Infuper quod non omnia animan-tia bruta (de

perfe&Wibus,

uc

&

antea monuimus, ioquimur)

,^qué

j

doeilia fint, atque

ad

loquelam

pa-riter apta, å diveria cerebri

humo-rum fpirituumque animalium ra- j

tione profkifci exiftimat Ant. Le^

Grand in.fua D.iiT.. p. m. 124. Un-de beftiarumnonnullai,

quibus

con-■

(47)

tinne craflior fang vis ,

cerebrumcß

minusdiaphanum

exfiftunt,

quem-admodum inaliis paucos

chara&e-res admittunt; ita vix ac ne vix

quidem , ut loqui

difcant,

adduci

poiTunt.

§. Π.

Hsec porro

inilitutio

ut non_»

ex xquo omnibus

convenit:

necomnitempore fufceptaoptatum

confequitur finem. Ad quem

ob-tinendum non alii quam primi

an-ni aptiores funt j nam, ut canunt Poetie:

In teneris confvefcere

muhum

efl.

Virg. Georg, lib. 2.V.272. Atqué Horatiuslib.I. epift.2.

feré

adfinem:

Fingit equum

tenerd docilem

cervice

Magifter

Ire viam. item,

Quojemel

efl

imbuta

recens

ferväbk

odorem

Tefta diu.

Contra fecundum adagium i

Pfitta~

1

uis ienex nedmt ferulam , dttflitct

(48)

*§|4ο%*

φαρα<5Φ iccnt ntct)t Γρκφηί.

Pul-lus emm adjvefaäusujque ad duos

<sta-tisJm annos dijcit. Ceterum fenex ca¬ stusmdocilisefl &

obliviofus.

vid.Lex.

Sor.ad vocab. piittacus p, m 1838·

Huic rei Plinius adilipulatur

locoå

nobis fupra citato, picas non nifi

primisduobus vitae annisloqueiam

-addifcere. Non tarnen ilatirn at<$

exiiftunt, hane inftitutionem aeque

feliciter fufcipi poiTe, verum

lati-tudinem quandam efTe conceden-dam putamus ; quemadmodum

e-nim (vid. Le Grand in Inflit. Phi-lof.Part.vih.c. 22, p. m.675.) in_j

puerisrecens natis cerebrumnimis

jnolle, humidum atque aquofunu»

nullarum impreffionum eil

reti-nens: ita pleraque animalia recens

edita ob eandem rationem fa£tas impreffionis minus videntur tena-cia. Ompropter hoc tempore

ßnßbi-lium idus minus alte inflixi denuo

fia-tim obüterantur ; & poil pauca_j :

ψαφfrimum verb

hrutis

(49)

•«si

41

hus cerebrwn clarefeit,

JJirituum

a-mmalium fyftafts fatis

lucida

&

dej*-cataevadit,

objeåa

exteriöra

jenfuum

, organis illata imprefpones

faciunt,

lo-quitur Willis c. vi. 1. c.

§. III.

Hoc ipfum

quomodo

fiat,

bru-tiscg animantibus

aliqualis

obtingat

loquela, é re eil uiterius

utinqui-ramus, quantaque poffimus

perfpi-cuitate explicemus. Audiamu.s

Plinium de piktaco italoquentem: capiti ejus duritia eadem qu<e roßro. hoc cum ioqui dijcit ferreo verberatur

radio, nonditerJentit icius. & pau-lo poft de lufciniis &c. docentur, in-quitpfecretb

ubi

milla alia vox mi-fceatur, ajpdente qui crebro dicat ta,

qiii£ copdita

velit,

accibis bonis

blan-dtente, Hifh Nat. lib. vni. c. 42. Videamus quoqpe Franzium , qui

feré eadem habet verba & ut vi-dentur é Plinio defumpta:

loquiau-tem difcunt furni,ficut etiam

alt*

a-•

ves, inquit, quando

fecreto

&

feorjtm

(50)

inftru-4*

inflrmntur in conclavi, ubi miüa alm

vox auditur, érpr<eceptorfemper

ajfi-det, ér crebro inculcat ea , qu<e

vuk

addifci

ab

ipßs,

cibis boms

blandi-tur, Tunc enim aves vocisjpbritumUlis

magiflris concionantibus

&

formanti-busfequacem &

amulum

prxbent,

&

velcantiunculds, velverßculos velvo-cabida variarum lingvarum addijcunt. Hift: Anim.Part.II.c. 20. de fturno

p. m. 523.

Quemadmodum

enim

canes , equi alia?ve beftias

juiTa_»

faciunt, variasqueinde peragunt_.

artes, quod corpora ipforum

mul-to labore repetitisque

inftru&ioni-bus eam na&a fint difpofitionem-M

ut, quamprimum tale Ulis

fit

ίϊ-gnum, fpiritus animales flatim.-devehantur in nervös & mufculos,

qui ad hoc vel illud

agendum

im-pellunt: fic quoque fe

habet

loque-la anirrtantiumbrutorum; per

afli-duamnamque inftitutionem,

ver-boruinque repeticionem

creberri-mam, fpecies eorum cercbris

(51)

primun-primuntur, quibus fpiritils & or*

gana ad iimiles fonos edendos de-terminantur.

IV.

Totum vero negotium, ut

no-bis videtur, abfolvit

adquifttaqua&-,

dam

cerebri ceteriquecorporis

dif-pofitio, qua?

potiffimum confiftit^,

in veftigiisfeu viis ac femitis, quas pro varia obje&orum

impreiiione_>

varias effeeeruntfpiritus animales,

infle&endo, deprimendo atqueiti_j

hane pel illarn formam ordinando

exigua ilexibiliaque capillamenta,

quorumcongerie cerebrum

confta-re exiftimamus. Has vias ut refie

cwcipiamus, inquit Lud. de la

For-gt., cogitandtim

efl,

qnoddifferentia9

qtue datur hiter illam

Jylvam,

per quam praeter ventum nihil unquam

tranfiit,

atqueijlam,in quam

animalia

ingredi-entiadiverfasfecerunt vias,fit eadem, qu<e reperitur inter

cerebrum

recens atque taleyin qtiale fpiritus

vel objetfa

• ·

ahquam fecerunt

imprejfionem,

vid.

(52)

^44f§*

Not. inRenati des CartesTradhde

Hominep.m.170.

Ejusmodivero

objedfcorum impreiiio

dum fit,

ner-vorum, fine quib'us nullas fpecies imprimi

poiTe

putamus,

fiiamenta

moventur, quas mota partes cere-bri trahunt , porosque

aperiendo

,

efficiunt, ut fpiritus animales

fta*

timinmufculos,ad hoc aut illud

a-gendumidoneos,influant,

remiffius

aut impetuoiius,pro ratione motus

atque

jmprefiionis

insequalitate_j.

Qua

faspenumerb fa&å habitudines,

utitadicam, corporalesexfiftunt,a -deo ut deinceps pori facili negotio aperiantur, etiam fine

objeiHprae-fentia, fpirituscg animales vias ante tritas facillimé remeent. Huic

por-ro adquiiita? difpoiitioni

adfcriben-dum, quod videamus duas

ideas,

naturaliterjundias, faciendo plane

contrarius perlongum tempus &

vices frequentes non folum

fepa-rari, Ted alias imo diverias,

(53)

nullam habest convenientiam, ex*

ercitatione affiduå intercedente_*

pofTeuniri.

Dum

fciliceü

fpirituum

animaliumcurfusper

objeåi

ideam

excitatus,cum alio

quodam

eorum

curfu , per

ideam

motus

membri

cujusdam

produ&o,

conjungitur

; ita ut non nifi unus evadat. Sic e.

g.fimihi animus

eßet

docendi

canem

Jaltare in

honorem

Regis

Gaüiarum,

egoprimum

iüi

exhiberem

fruftum

p(t-Iiis & dicerem:falta in

honorem

Re¬

gisGaüiarum. Quo

fiet

ut

idea

ißius

foni

deferat

Jpiritus ad

eundem

locum,

quo

idea

faltus

c

anis

monßratusque ei

ä mepanis

ipfos

deducent,

eo

quod

in-venturi

ßnt plus

facilitatis

jungendi

fe

quam

ulteriuspenetrandiadalium

quen-dam cerebri locum. Ceterum aaione

hac frequenter

repetitä, ißa via

red-detur adeo irita, utdeinceps

folafacili-tasfaciat, ut

idea

foni

Jolaßne

altera

panis ad

faltandum ßt

iUum

inflimula-tura. Verba funt de la Forge iti^.

Figure

Updating...

References

Related subjects :