Exercitium academicum de discrimine ciborum in vet. testamento, quod, consensu ampliss. facult. philosoph. in reg. acad. Upsaliensi, sub præsidio ... Andreæ Boberg ... publice examinandam sistit stipendiarius Stieglerianus, Michaël Ström, Petri fil. Anger

44  Download (0)

Full text

(1)

£.

F.

F.

g.

s. EXERCITIUM ACADEMICUM DE

DISCRIMINE

CIBORUM

IN

VET.TEST

AMENTO,

gnoD,

Cor?fen

fit

AwphfJ.

Facult.

Pbilofophe

in Reg. AcacL Upfalienß,

Sub

PRJESIDIO

VIRI CELEBER ,

Dn.

Α Ν

DR

EJE

I

BOBERG,

! LL. OO. PROFESS»

Reg. & Ord. Publice examinandum ßftit Stipendiarius

Stieglerianus,

MICHAEL

Petri Fil. angermannus, Ad d. III.

Decembr.A.MDCCXXXVlI.

r in Audit. Guftav. Maj.

Hor is ante meridiem

folitis. livsAU/E,

(2)

S:/e

Ri/E

M:tis

MAXIM® FIDEI

VIRO,

Reverendisßmo

PATRI ac DOMINO,

dn.

i

o

a

ν

ν

i

STEUCHIO,

S.S. Theol. DOCTORI

longeCe-leberrimo, Regni Sveciac

ARCHI-E-PISCOPO Eminentiifimo,

Acadcmiac

Upfaliejifis

PRO-CANCELLARIO»

& Ven. Confiftorii Eccleiiaftici PRiESIDI Graviifimo,

MAECENATl ΜΑΧΙΜΟ. T^ldvoremillutn inßgnem acgrntiAm,

cu-jus documentxA

Te,Reverendi(Éme

PATERy expertutfumplurima

&

finguU-ridf Animo bumillimo venerorfemper At*

$uevenerabor. Ne autem Agreferasf

fufm

plex oro, quodgrata

venerAbunda

mens

inträtAcitipettoris cancellos fe ultra

deti-nerino» pdßa, adlimindTuz

celftoranune

froeedere Audeat. Terree

equidem

illar»

(3)

S:/£

R.vf

M:tis

MAGN/E F1DE1 VIRO,

Beverendisfimo

PATRl ac DOMINO,

Dn.NICOLAO

STF.RNEL,

s. s. Theol.

DOCTORI

Celeber-rimo, per

Norlandiam

Occidentalem

SUPERINTENDENTI

GraviiTimo,

Confiftorii Hernofandenfis

PR/ESIDI,

Reg.

ibid-

Gymnaf.Scholarumque

EPHOROAdcuratiffimo,

M.ECENATl MAGNO.

Olent clientum munera, ut ut leviora,

practpue ubi conftiteritpiant ils

adfu-iffc mentem, grata nihilominus &accepta effe Patronis, quos virtut fortuna

in

altioridigmtatis & honorisfafiigio coUo-eavit. Hoc ipfum efl, quod fpemmihi

fa-f/V,Reverendiifime PHT£R,Te non

indi-gne excepturum pagellas hafee, leves

ad-modum, utpote rudioris Minervafettum,

(4)

tuunerisful leviorisyquam ut

m*Eminen-ti FlRO offeratur

y levitas ; aß erigit

alii-citque eay qua me femper excepiftif faci*

litas: impellunt vero maxima (fi baudvul-ρaria Tua,Reverendiflime PATERyinme

beneficia, qua maxime ingrati me

accu-faretttanimi, tiifi? quantum pettes

mefue-rit, h<ec agnafeerem colerem. Tu(K-nim, poft Dcum? moderamitte, cum

pro-cellis novercantis fortuna cymbula meaA*

gitata ttefciret quorfum tetiderct curfutn,

portum tarnen naEla efi tranquilltor em.

Ignofcas igitur ,RevérendifiiniePATER,

innoxio buic conatui 1$infiituto

, fi forte

audacius vifum fuerit. Afitice,

bumilli-mus oro, offerentis inTe pietatem (S

ve-nerationem, mitique Tuaac placida

cen-fura hos qualescunque , in rimanda Vet.

Teft. LegeClbaria, conatus excipe. Me-um efi eritque

femper dum vivam, ex in¬

tim is cordis receffbus

q, roperenniac

omni-genaTua,

Nobilillima?que

TU2Familiae felicitate &fiere, votafundere indefejja.

Reverendiifimi

Nominis Tui

eultorac cliensdevotitfimus

(5)

ät tefiesmea pictatis genuinos

y qvum illat·

Arλ TuiE admovere

fuftineo* Etenimfa~

vor ilieTvitis »ullo non

tempore, λ prim» momento, quoTibi, nefcio quo dextrofi» dere, innotui, prorfus fingularis erga

me

declara ttis

, diu vacillantem & dubium>

fubfiftcndumne anprogrediendum ejfet,

r-rexit, propiusque accedere jujfit.Ne autem

fordeant Tibi,ReverendiiTimePATER ,

naufeamque rnovcant hi fortis menfaque

villorisCibi,quomodocunque

appofiti>pre»

cor bumillime: excipias

, quafoy fronte

ferena qualemcunque bancfupeütttilem (f

apparatum mcum y atque mihi, ut

ccepi-fti, in pofterum benigne faveas. Jubeat

jEternum Numen Te, Reverendiflime PATER, inmultam adbuc annorum

fe-riem, omni profperitate beatum, in Ec-cleiiae Chrifti emolumentum certißimum

y

Familiaeque

Tuae Nobiliilimae fulcrum firmißimum, femper vigere acflorere.

Reverendiffimi

NominisTui

cultor devotiflimu*

(6)

Canfultijjimo

Awplisfmoque

V1R0*

Dn.ERlCO0O£>$l/

Curiae Holmenf.SENATORI

^EquiiTi-rno,

LaudatiiTimo,PATRUO

fuoindul-gentiilimo, aetatem

colendo.

CV»^«/^rmTuum,Patrue

indulgentis-^ fimc,

erga me favorem,

beneficia

ma*

ximat fummamque femper

de

me

meaque

fortuna

promovcnda

curam

&

folie

it

udi-nem, quoties mecum

perpendo

altius

(per-pendo autem quam

fapijfime)

toties

quo-queme tantum

Tibi debere

fentiOf ut

cum

gratias referre ρares non

valeam,

nequt

dignasagere unquam me

pojfe,

facile

in'

telligam. Ne vero , quam

präfiare

pot·

fem) pratermijfa a me

videretur

g

rat

iß'

tnianimideclaratio, nonpotui non

incor/u

tas bas Tibi,PatrueCariflime,

dicarepa-gellas. Equidem

leve

eft

munut,

fateorj

Attamen illud qualecunque , non

propter

dignitatemfuam, fedρium

offerendi

αηιΛ

tnum, Tc benignefore exccpturum

jjtcro,

De cetero vivas. ooto .

Patrueindul2cn'l

AMPLISSIMI ΝOMINIS

Till

humillimus

cultor

MICH,

(7)

VIROAdmoä. Rev.atque

Pr<eclar'i(Jtmo>

Dn.PETRQe$9t£}m,

f* PASTORI

in

Sftobra

/

<5fog

/

&

^5iartråt>

meritiffimo,ParentiOptimo*

Garifiimo.

fluidemfcio,Parens

Optime, animum

J-* Tuum planepaternum omη em

in

me dicendi copiamfuperare; ut

frufira

e(femy

fianguflo hocfermone putarem, me

illuru

, rite

pojfe

completti

ac

celebrare,

quem ne

cogitatione quidem fatis

ajfequi

pojfum·

Praftabit igitur, tacitafemperpietate eum

fuficere ac venerari. Hocunum

dicere

li-cebity plus quampaterna

fuijje

Tua,

Pa¬

terCariifitne,/» me beneficia,

&

fupra facultates munificentiam tuam. Accipe

ve-rofacilis, utfoles, hasftudiorum meorum

primitias, quas, ut tot

impenfarum

tua-rum frublus, /» mentis gratijfima fignum Tibifacras ejfevolui. Votum meum hoc erit fempercalidijfmum, veUt Benigniff*

mum Humen, omnts boni fons

&

ft

aturi-jo,Te,Paterindulgentiifime, valetudU nemque tuam, /» annos usque Neforess fufientare; ut'fic tui omnes, quorum id

maxime intereft, fub paterna Tua umbra

curaquedelitefcentes, diutijfimeU*

ti refocillemur4

ΡARENTIS OPTJMl

(8)

IN

EruditAmCfperelegantem Dißutationem Ornatiifimi JUVENIS

Pn. MICH.

Pet. Confangvinei dulciflimi, De DISCRIMINECYBORVM In Ver. Teftament. ι

STROEMlllS

unde

cibos probibet gußare

prebatos ?

Unde vetatfdpidas

totque vorajj'edaρes? Habienus en licuitfumßße cibaria quavity

Et licuit ventri duleia fercla dare:

frandia at haud poß hac celebrarelicebit opimaf

STROEMlllS bas epulas namque comeße

vetat.

dflfaüor,tenet bac jUDdEOS regula

ßri-clos,

Tu venia STROEMlfercula

gratafdpt» Vefcere β fatiant ventrem,

fapiuntquepA-lato) \

ßtque ede quodplaceat, quodque

falu-bre jutas. dppete quod patiuntur opes,patiturquef%*

pellex y

Sic capies quosvis hat

fine lege cibo*< Adplaudens pofui

(9)

<ΑΛ"

-&$$#$&#&&&&##&&&&&##&&

rÄÄ Ά &*Ϊ&£*3Ι0 Ζίaß* L Ν· D.

5.

ι.

Oc efle homini

jus

in resterrenas

con-ceflum, ut eas, vo-lente Summo

uni-verii orbisModera¬

tore , in ufum

fu-um adhibeat, non ex Sacra

Scriptu-ra folum , verum & fana ratione,

res eft certifiima. Prxterquam enim

quod vi quadam naturae indita eoten· d^re haec omnia videantur,utaliquam

homini afFerant utilitatem , eoquc

cornprobent, ejus caufla fe eil* g-me· rata; ex ipfa quoque natura &

con-ditione hominis idem tuto colligitur.

Nimirum homine nihil praeftantius,

nihil nobilius in terrenis his ante

o-culos noftros obverfatur: unde

(10)

% HJ ö Ρ

queillius cömmodam confervatioflefli

intendefe praecipuc creditur is *

qui

eum adeo excellentem condidit; &

cum vitam ei dederir^ quift

iimul

res* vitsfuftentationinecefTarias,largama¬

nu fit conccflurus, nemo dubitaverif«

Hoc vero absqüe rerum creatarum u·*

iu pofle obtineri^ quis facile

dixerit?

quumpariter homo ita

comparatusfit*

nt fine rebus extrinfecus fumtis vivere

häüdqüaqüampoilit. Neque idfoium

ob*

tinet circa vegetabilia

, qua citri

fenfum corrumpttnturj fcd t$ innoxii

ani*

malia ,· qua utut cum dolore morianturi

titrapeccatum tarnen abbomine tibi c

auf*

f*. occiduntur (£

confutnuntur

a)-

Ni*

hil autcm in his omnibus vetituiit

aut immundum, natura duce,

intel-ligimus, niii quac nobis

prsefentiiTimc

noxia, quaeque humana & natura

&

confvetudocum faftidio avcrfatur.Ve-rum enimvcro , utut hoc evidens

eft

accertum; cum tarnen in Vct·

Teil:«

populum Judaicum Deus fuum vn-primis efle voluerit peculium}

abh*C

gente viciflim inter tot alias externo

cultu iingulari pariter ac interno co¬

(11)

i?tculiiiriaigiturpraeceptadc-01 O É* i

dit-, ftoh äras

foIurn,fcd

& focos hu-jus gentisab aliis diftingventi jquurri

Varia ciborum genera>quorum&

mul-tavidentur ad corporis nutrimentum apta j atque apud alios in deliciis ha«*

bita erantj utimmunda

abominandaqj

ci vetuit.Et hoc quidem eft argumen¬

tum , quod* pro modulo ingenii, in

diftertationehacdelineareconftitui.Te

itaque Led. B; oro & obteftor ,velis ib

laj inquibus heic tuo deiideriominus

fatisfecerim , ingenii mei imbecillitati

imputare , Tuaque iblita

benevolen-tia fupplere.

a) Pufend. de Ö. H. té C. Lib. /. capi

XI/, §.

§. ii.

Late admodum difcrimeh cibo«

rum iii V. T.Te extendifte, ex amplo

iilo vetitorum numero , quem

me-morat S. Scriptura f cuivis innotuitw

Ita varia animalia edereprohibuit

De-us* munda ab immundis diftingvens, vel communi munditieifigno

adfigna-to , ut in quadrupedibus & pifcibusj

vel fpeciebus immundis enumeratis,ut

in avibus a), Inter hsec veronobis prae eeteris refpiciendu.s eft porcusjcui

(12)

4 «§ O g»

Judaci non fimplicem

quandam

&cum

aliis animantibuscommunem tribuunt

immunditiem 5 fed adco deteftantur,

utillum ncfuo quidemnomine

appci-lare dignati, pro eo dicant ")ΠΝ "DT

tem aliam b), velut Grsce

commo-dius reddi putat Cunaeus c )

πξαγμΛ

άλλο'κοτορ-,ac fi porci nomen intcrres monftrofas & mali ominis effet. Hinc

inJudasishoc

obfervans

Porphyrius

d)

deillis dicit:Αιεπλχρτο?λανμενΛττεχψί*

ροιIvant \&ως ds i'rt και νυν tuv

χοιξίων

>

multis animalibus fernher

abftinueruntß

fpeciatim etiamnum porcü,

Sc

Juvena-iis Sat. 14«

Nec dißareputanthumdndcArne

fuiUAnt.

In hujus rei

cauiTas accuratius

inqui-rere, jam non licet5

qui

vcro

easvi-dere defiderant, Bochartum

^,Spen-cerumf) aliosque adire

poiTunt.

Nos

id tantum obfervamus, ex verbis

Efa-jx fatis patere, quantum

Sc

ipfe Deus

animal hoc prae ceteris

deteftatus

fit*

cum ad depingenda Judaeorum

gra-vifiima in legem Dei

commilTa

fcelera*

hoc etiam adducatur, quod

eflent

ΤΪΠΠ "W3 0*?3ΚΓΪ ycomeäentescarnem

fuiüamg)· Prsettrea

interdi&i

Judaeis

(13)

HÜ O g* S erant-cibi quocunque modo

polluti

>

eoruniquc varia genera £);nec non

a-Jiai), acqucacfacra: quaedevorare, men-fx Dei tuiiTec fuffurari k). Bis etiam

accetfit illud ter

repetitum,

totquc

fententiarum divortiis notabile

inter-diftumyde b<edo in latte matris

noncoquen-do, nec edendol), Anervo

quoqueace-tabuli wj, non ex abominatione

qua-dam & deteftatione abftinebant

Ju-dari, fed honoris caufia & fingularis

reverentiae: quia gerebat montanen*

tum impofiti primum

nominis

lfraelis,

prout de eo judicat

Lightfootus

»). a) Lev. XL b) Bocbart. de anim.

Sa-eris p. 702.c)de Rep. plebr. L. II.

cap.zq.-p.346. d) de abfiin. Lib. IF. §. II. e)

l. c, ρ. γοο,fe/3, f) de Leg.Ritual, lib.I.

CAp, V. Sett, 4.p.pz. feq. g) Ef LXV.4. b) Lev. XI. 32. feqq. Exod. XXXIF. tj. i) Exod. XXI.2$.XXII.31. k) Exod. XXIII.

iß. Lev. FIL 23.26. XXilI. 14. 1) Exod»

XXIII. iß. XXXIF. 26. Deut. XIF. 21. m)

Gen. XXXII. 32. n) ObJ. in Gen.XXXIl.

opp. T. I.pag. IJS.

§. III.

Cuinam haec eibos diftingvendi ra¬ tio fuos debeat natales, & an manda¬

(14)

6 4i Ö ga»

to Divmo primum obtiriuerit,

erudb

tos inter non adeo convenit. Ut e*

nimomnifme aevonon defu:runt,qui

facros Juiaeorum ritus, in genére

o-mnes, ab ^Egyptiorum , aliarumquc

gentium moribus luperftitioiis deriva«

re annifi funt; ita & circa huncidem

tentantes, eum ab ^gyptiis ufit. turn^ occafionem Deo talis ferendac legis

TubminiftraiTea multi putarunt. Ita

fane Theodoretum, cum quo S.

Bali-Iii Seleuciae Epifcopi a) Origenisque b) fententias hac in re videntur

cön-fpirare, exiiiimafle credunr,quumhaec

ifbripiit:

Non ignoramus JEgyptios

muU

animalia pro Bits coluijfe

: fed ex biff. qua pro diis colebant , manfvetiora ß~

crificiis& menfisaddixitDeus; reitqua,dp' PfIlavit immunda: ut hac quidem exfe*

cratiy tmquaYn impura, in Beorum nu+

mer ο non ponerent, illa vero

y ut qu*

ipfi facrifi arent} pro Bits non haberenh

fedEum folum adorarent, cu'thac offerrt

convenit c). ExprefFc

vero Johannes

Spencerus adftruerenon dubitat, De*

um legem. de ciborum äifcrimine tuliße

te*-Jpetlu aliquo habito adgentium antiqul*

(15)

m o w f twfirmatam. Hinc, poftquam

conveni-vh entiam quandam inter

Judsos j£gy*

ptiosque,

teftimoniis

Porphyrii &,Ana*

xandridis innixus , oftendit, moxhaec

adjicit: Cum itaque Judai & Aigyptii ab

animalibus quibusdam , ob rationcs von

multum diffimiles abßinereut; veroßmile ρ/?, dEgyptiosanimaiiurn diftinttionem, dia

ante legem datam obfervafje ,

£5*

eorutu

confvetudintm occaftonem aliquam buitin*

ftituto pfudaicoprabuißed),

a) örat. Sext. b)Libr. 4. cont. Ctlfm

\ r) in Lev. ΐ'ξωτ. I. d) Ve leg. Rit, V, l,

tag» Ρ, SeLi· ζ, ρ* Sß* §. IV.

Ceterumquamquam

hos

aliosque,

multz eruditionis & famae viros, haec fententia habet patronosj neutiquam

tamen mirabitur quisquam >

ii

hujus

difcriminis originem foli Deo vin* dicaturi , ab iis difeedere cogamur. Qvum enim Paulus hoc de cibis pra:*

ceptum inter ea referat, qua: funt

<r>tiAτων [ze?kcvTW, το

Je

σω/ζΑ

τ£

Xg/Tkt

λ ), quid föret abfurdius

, quam ex

fpurciilimo

illo fönte , fuperftitioiis

gentilium moribus, ritumhunc facra*

tiiiimumveUe haurire ? Itane exhis,

(16)

8 *1 o Ü»

omnis fapientiae fons & auftor Deus faperct, ut fanctiorem & aptioremri«

tum, abaliis gentibusnon commacu-latum, expromerenon

potuiiTet?

Cer-te Deum, qui adeo fevere& freqven ter Ifraélitas adhortabatur

, ne ullc modo ritus & fuperftitiones aliaruir

gentium, praefertim yEgyptiorum, fe<

querentur, ea, quae in hisadeoaver·

Γ batur, in fui cultum initituta volu*

iife , absque fumma ejus blasphemu

vixdixeris. Idveroquamvis efletcon·

ce.dendum> ante Molis tempora fa

gyptios animalia quaedam cibosque

di*

ftinxifte; inde tarnen favorem tanturn fententis fuse conciliare haud valent,

ut ad eam ampledendam adducamur.

Namque adhuc id remanet non facile

probandum, ante legem Mofaicam , animalium hane in munda & imm'un-da diftindionem Judaeos

penitus

igno-raiTe $ credere potius convenit»

il"

lam ab his ad ^gyptios per

κα,κο^λίΛν

translatam fuiflej atque,

ut vetus

il-lud, fu que veritate nunquam

defrau-dandum habet proverbium, Dei

fimi-am egiflfe Diabolum. Certe

eam

(17)

nonfuis-<§ ° B» 9

fe ignotam, teftatur hiftorh <3iluvii:

nec eccleiiae primacvae haec notitia erit

deneganda, qvum illi minime omnia

promifcue animalia, etiam immunda, adfacrificiaadhiberelicitumfuiife, me-rito putemus. Etenim his, arque ac temporibus pofterioribus, unicum

fa-crificium illud olim offerendum,

jam-que oblatum , Chriftus , fuit

adum-trandum. Hinc a Noacho nulla alia animalia in facrificium legimus obla-ta, quam quae munda erant b). Non

itaque eft, quod velcumTheodoreto,

ob idololatriae remedium , vel curri

Spencero , ob quandam cumjEgyptiis

convenientiam, ab illis difcrimen hoc

animalium & ciborum ad facrificia & menfas lfraélitarum dcfluxifie ,

arbi-tremur. Potiuscum Leidekkero

fta-tuendumcfajpracipuamdiftinftionem Ani-malis mundi &immundiadefum, ortamejfe

ex facrificits,

a quibus hec remotn funt,

non tUa;eamquerepetendamejfe

aprimava antiquitate,· quippe quajam ante

diluvi-um obtinuerit, &

pofi κατ^κλυσμον per»

inanferit c). His rite obfervatis, fua fponte conciduntiftae in fuperionbus, virorum

alioquin

dodiiiimorum allatae

(18)

ίο H β pi

fententia?; & facillime patet, cuinatn

ciborum haec & animalium diftindio

fuarn debeat originem, Utenim,

o-mni procul

dubio,

primismunditen>

poribus

ufus

facrificiorum

Dei

manda*

to invtluit3 ica ejusdem quoqueerat, facrificanda animalia, fcilicet munda,

detinire. Neque id r

tionis

res erat, quodpiam

animal

a

Deo

conditum,

irornimdumdeclarare,quin

illi

potius,

tit fanae, videtur repugnare ,

ii

dice*

res, in hotr.inis

peccatoris

arbitrio&

poteihte

(iturn

,

immunditiem

illis

adjungere, qua: pura

&

optima

condi*

dit olim Deus. Quid itaque

aliud

re* ifht, quam ut

hoc

conftitutioni

Divi»

nx acceptum

referarnus,

ob

rationes

maxime ceremoniales, Sc

ab

arbitrio

fupremi

Legislatoris

dependentes

?

a) Colojf. II. /7. I) Gen* 8:z&.

c)

Df

Rep.Heb. L. u,Cap, 7. §» v.

Rationes autem has fubhmes aa·

modum eiTe & reconditas ,

facile

de*

prehendimusj

hinc

diverfa,

immo

di-Yerfiffima , hic habent

Interpretes:

quorum

nonnulla prius

confiderabi-inus, quam id quod

vefifimiiius

vide*

(19)

o si π

turadgrediamur. Quidarnadcommune

Judaeis effatum: nWVVÖ "I1? pH wyn |iiyo «%ρ3ΐκ πη rw

tm eß

■poena, o Ifrael, /« quanon efi unciatratts»

greffionu vifuli a), hane,

iimilesquele-ges ceremoniales naturae ignotas, ob

onerofam illam, quae ipiis videbatur* obfervationem, velut onus quoddam & jugum poenale, ob comrmiTam po-?

puli Ifraelitici(ΑοσχολατξΗ&ν, putarufit

impofitas. Hane opimonem a JudsQ quodam non folum Alcorano illatam efife, verum & Chriftianos infeciife, docet Leidekkerus b). Ita etiam audlor

»iWoAογος Apoftolicarum

Conftitutio-num apud eundem dicit , Deum aure\

vituli fcelereprovocatum , cum plane in»,

gratos iß beneßeiorum immemores vieleret■\

tum demum eosconßrinxiffe vineulis info»

lubilibus, IS opprejfione oneris, (S aßeri¬

tztejugi: jufjijje ut ara fieret, (S

facrifi-ciaquotidieoß'errentur:eiborum

generadit

ßinxijfe 6cc. Verum enimvero fenteiv

tiam illam ne minimam quidem veri

fpeciem, etiam hac in parte, habere,

oftenduntea,quaedelegeCeremoniali

in genere adduxit idem Leidekkerus.

Scilicet> quura, ante

μινχβΚ&τφΜ

(20)

com-** m ° s*

commiflam, Deus

Moiitypumarcx&

tabernaculi oftenderit ; Sacerdotem L

fummum Aaroncm ejusque filios,

fa-cerdotes gradu inferiores

inftitueritj

veftes & ornamenta, ut & initiationis

modumpraefcripferit,

&

facrificia

quo-tidiana vefperi & manc

offerenda,

a-liasqueceremonias aeque

onerofas jus»

ferit r), quar propter

hane

eulparn

nondum contradam minime

praecipi

potuerunt 3 inde

etiam

nulla

vide¬

tur ratio , cur , tacente feriptura, vel hane legem eibariampropterea

I-

ip

fraSlitis credamus injundam,utut

de-inceps promulgaretur.

Taceo

qusdara

praecepta huc

fpedantiain

anteceden-tibus quoquc reperirij utpote

decar-ne bovis lapidati d), de

difcerpto

e)y

atque de haedo inlade

matris f; non

edendis. AIiis, intcrquos

Tertullia-nus g) aeque ac Novatianus

b),

cum

obfoniorum multitudo & appetitus

multum ad luxuriem &

ingluviein,

toties in fcripturis damnatam , con»

ferre videretur ; putarunt

illi

huic

praecipue vitio ciborum

difcrimine

fuis-fe profpiciendum. Ceterum

neque

j s

hane opinionem probandam

putarnus,

(21)

«β Ο §*· «J

qvum, fi talis in

hac

lege

ferenda

Sum-mi Numinis fuiflet intentio, lautiora

potius, quamquae

lautus

quisque

fpon-te quafi abominatur ,

prqfcripiifiet.

Ipfa vero teftatur

experientia,

ut

ani-malia efu olim licita reliquis fere funt manfvetiora, itapalatoplerumque

gra-tiora deprehendi; &, cum

fuilla

vilio-ris fortis homines fint contenti,

rari-us, praeter leporinam, in delicatio·

rum meniis animalia quaedam

immun-da inveniri. Confirmathoc etiamCy¬

rillus i), quem tarnen non diffitcor generaliusaliquanto viderihaec dixilTe:

Legemlaudamus,quodcum Ifraclitisea, qu* advittum peculiarem attinent, accurate

pr^feriberet, ubßinere juffit üb iis, qua nemo non repudiarit ; immo vero , qu<e

lauto cuivis homini adeo exofafunt, utfi

veltuntum apponantur, ea tunquamfeeda,

odiofa & rejettaneu vehementer

abomine-tur. Hinc nullum video obftaculum

tali conftitutione intemperantiae

pofi-tumfuifte$ quin potius, tot lautieiis concefiis, ad eam lata admodum

ad-huc dareturvia. Maimonides k)

alii-que Hebrieorum Dolores apud Hot¬

tingerum i), heic de cauifis phyficis cogitant:

(22)

*4 ö

eögitanti vel quod cibi

interdi$l

fa*

nitati corporis officiant; vel quod a-jiimas etiatnpolluantj quatenus fucco

cra(To& faeculento> corporis argritu-dines & vitia procrearent. Etfieniwj

ajunt, corpus&änifna rationalis multur» diffcråiit, tit anima a corporis morbis & yyialis nihileXtimefcendum videaturi inte* ron nV vtk tyjn zry

utbb

riöw

uiö

p tantenpropter zoivaHctv anima cum

cor-pvre,hoc acciderepojfem). ExtitiiTe CtiaiTl

intér Judaios, faitem PharifiEOSj

qui

eibos vetitos animas hominum imme* diäte5 & non ex inftituto folum, con* tarninare opinati fint* probat Spence·»

rus tt) tum aliisteftimohiis> tum

Sal-vatorisnoftricumiiscolloquio>

Matth*

XVt u*ut& verbis Jofephi*

Phari-fatorum dogmatis, ut ille docet» ad*

dicfciflimi :&τδημχ κτιςης*

tupth

otxetcé»

Btjo-optevct rjjxcov τάις

ψν%οίις

ετίτζεψεν

t?

β&ίειν, τα dl Ιναντιωσ-όριενα ίκωλνσζ σαξΜ'

dj)aytiv. Conditor legisy qua profuturΛ

erant anintis noftris, ea edere permißt}

tarnesautem, quanocitura erant, vetuit

tdere o). Hane vero rationem* Jm

dafis maxime gratam, quod circa mo-ralitatem huius legis, quam

pr^frade

deferf»

(23)

4 O 15»

defettdunti argumentumfatiscoltlmo* dum praebere videatur, fpuriam eile

nulli dubitamus. Unde enim fingulig

animalium & ciborum immundorum

ac pollutorum fpeciebus , ejusmodi

Vim, animae & corpori noxiam# in-elfe, evincent illorurriMagiftri? Quirl etiam, It hoc poiTent; unde tandem

eam> ut finem a Deo ifitentuni, eflfé

acceptandam conftabit? Certe tum#

in novo hoc fcedere^ cibisquibuslibet

vefci non liceret; fed duraturum es

fet interdiftum> quamdiu ejus durat

cauifa*

A) apttd Leidek. 1. t. Lib, IV,Cdp. X.p,

iz6. b) Λ ci cαρ.IX. ρ. zz o. c) Exod.XXV9 dä XXXII. Å)Exod.XXI. 2$.c) tkod.XXII.

j/. f)ibid, cdp. XXIII.ip. g) L. II. contt,

Mdrcion. Cdp. i$. h) decibis Jttddic.cdp.

ή., i) iofit. JUlidnum L· IX. k) More ΜΛ

Ρ. III. cdp. 48. I) Jur. Hebr. L CLIX,

tn) Hotting. /. c. L. CLU.conf. L. LXXlX,

fis /. c C/to. V. Seil·. I pap. j6. o) Libr.

αυτοχξΛΤΟςύς λο^ίτμΐί^ag.ιο8γ, §. \ ι.

His 5ut prxcipiiis, de fine

difcri-minis hujus opinionibus examinatir*

jam videamus# quid tandem heic no-bis

(24)

I<5 «§ ο $t

bis fit {latuendum. EquidemPatresic Doftores ecclefiae Chriilianae ad

cauf-fas pierumque parabolicas & typicas, qu2e mores fpeclant , heic folent

in-clinare: quam eorum fententiam gr>

viter licet perftrinxerit Spencerusλ)) illam tarnen non poilumus non hic

venerari. Cum enim tota fere

oeco-nomia V. T. typis & emblematibus fit referta , & res ipfa , a?que ac in

fcriptura S. ixpius occurrentes

para-bolae teilentu r, in animalibus

maxi-me impuris quacdam vitiorum

fimula-cra, in mundis vero & manfvetis

vir-tutum deprehendi j inde etjam non

adeo abfurde diceretur , Deum >

tali

conftitutione non folum

populumfu-um, quemexternadecebat mundities,

de interna eo magis fe&anda

ad'

monere voluifle , quod etiam faepius

nominato Spencero placet £), verum

etiam fub quorundam animalium

efu

abominando, tanquam fymboIo,eum

å vitiis quibusdam revocare. Iniignis hic eil locus Eufebii: Mofes, inquit,

fub hocde efculentis anigmate poputum /·

fraélitictiMy dur# cervicis& effreneMyeA

(25)

pietA-«f o tü 17 itmpertinerent.Afawanimalia tfvolucresy raptu tfi merticinio viventes, non aliono¬

mine edere vetuit, quam quod hujus

legte

jjmbolo eos afpoliis&cade deterreret, Su+

illa vero carne vefciprohibuity

quo "Judaos admonuit^cum fusfit amica luto,&locis uli-ginofis, inquibus fe volutat,& obteflat,ut

eaqua externe corpus

, intusvero animam

Coinquinarent,fedulo caverent, fobriey

non ut fues in crapula &

fiagina

vive-rent c). His accedit etiam B.

Chemni-tius, qui inter rationes veriores

fe-cundam hanc adfert , quod difcrimine illo ciborum, mundorum (f imrnundorum,

Deut padagogicas quasdam

fignificationes ,

five commonefaftiones de cavenda immun-ditie IS abominationepeccati, acfeclanda

vita fanctimoniAi populo F.

Teft. propo»

nere voluit d),

a) loc. cit.pag. 78. conf. Seft.llT.pJ/, &) l. c>p. SS* c)Prap.

Evangel. Lib. VllL. cap. III. d) Exam. Conc. Irident. I-.IF,

pag. zu.

$. VII.

Ceterum praeter finem

illurr,quem

in piragr.

antec. commemoravimus,

i cenfent alii

perplurimi haud infim«

notae

Scriptöres,

Deum,

ciborumhac

(26)

I8 Ii O Hl

diftindiqnedifcrimcn inter Judacos

& gentes fymbolice adumbrare

volu-iflfe, eosque ab his fejungere. Voluit Deus,i\t BrentlUS, hocciborum

difcrimi-iic populum fuum infignire , & abaliis

gentibus , qua indifcriminatim quibusli*

bet, etiam abominabilibus vefcebantur, fejungere , ut hoc , ceu facramento,

Ad*

monerentur, feejfe populumDetfanftunty

gentes autem ejfe profanas & aDeo abje-£fas a). Eadem fere deprehendes

apud

Davenant b) y & Lightfootum ,

nifi

quod hic etiam addit , difcrimen

ci¬

borum ipia circumciiione

fpecialiirs

Judacosa gentibus

difcriminaiTer>Prae-cipue vero hane fententiam

illuftrare

cönatus eft Henr. Lud. Munfterusd),

ut & ipfe Spencerusj cujustarnen

fuf-fragio , faepius fufpedo , non

facile

niteremur , niii viri fummae

crijditio-nis Leidekkerus e) atque Adam.

Re?

ehenbergius/) nos ad illum

ablegaf-fent. Horum itaque audoritate, pa-riterac iis quaedeincepsdicemus,

per-moti, non dubitamus fateri ?

nihil

heic adparere nobisveriiimilius.

Non

enim Judaeorum & reliquarum gen¬ tium fub feedere yeteri, ac

fubno-

«ΙΛ

(27)

-«ι » le» *9

v», candem fuiiTc rationem; &

gen-.tibus in V. T. non adeo largiter

fpe-y cialis gratiae

Divinae fontcm

tluxifleac

Judads ) & utrisque in Novo, nemi¬ nem puto negaturutru Elegerat fibi

Deus profapiam Ifraeliticam , å quå

ritu

peculiari

religiofe voluit coli; cui inde credita fuerunt tä λόγια, τ*

l eeä; quam etiamregimftiefpeciali gu-bernaviti ac legibus & inftitutis fan-(ftiifimis inftruxit; ut & innumerisat-que

inauditis

beneiiciis fibi obftrinxit:

j

. unde hxc gens prae cutf&is nationibus

Π1ΓΡ TO31 [3 iilitu & primogenitus Bei D'Dyn taö

n^JD

ptculium prs

o-tnnibuspopuiis b), aliisque

praeclaris

epi-thetis condecoratur. Haec autembo¬

na& beneficia cum aliis gentibus non

aeque contigifient; neque ipfis ad my-fteria facra> & bcneficia ecclefiae

pro*

pria aditus pateret* antequam percir-cumcifionem divino fcederi eflent in-fertae> & per profelytismum quafi ift

Judaeorum familiam adopiatac > hinc

^ non

folumab

ecclefiaftica communio· ne,

priusquam

id

fieret,

erant

fepa-ratae* verum Sca politiaJudaica cxclu*

fe, & pro iminundis

hibit«,

qmbui

(28)

to o s*

ut alien ironis

σνγχξηι&Μ

i)

σ-υμφα-ywΑ)χ$7λα$·&ι

ηντξοσ-ίξχ&β'αι

ί)non

de-ceret Judaeos j quod ex plurimis Ν.

Teftamenti locis patet. Difcrimine i-taque ciborurrr, utfymboio, hujus

rei

haud incongrue putaveris admonitos fuifle Juda-os, Unde etiam conftat,

pro graviffima femper pcena eos

ha-buifle, inamundopane apudgentilesvefciy

quafi manifeftum hoc eflfet indicium,

cos fua jura & privilegia tum

amiiii-fe tn).

a) Comw. in Lev. XI. conf. ejus

Hontil.

< XLVII. in Att. X* b) In Ep. adColi. II» 17. c) In Ali. X. g. 833. & 83a. d) I»

"Dijfert. de anim.efuinterdict. in Tbeftur*

Philol. P. 11. p. vi. e) l. c.L.XH.Cap.

VII.p. 676. f) Hieralex. Reaf. udvoc.

eibus. g) Exod. IV. 22. k) Exod.XIX·

/. i) Job.IV. 9. k) Ali. XL3♦

X. 28' *#) Ezech. IV. u. 13.Hos.IX.3·

§. VIII.

Ut fententias noftrar, in §. ante-ced.addqifoe, co majorem

conciliemus

fidem, paucis declarandum cft,

qui'

'bus potiflimum nitatur argumenta cx

ipfa Sacra Scriptura depromtis.

Inter

h*c haud leve diccndum,

quod

(29)

«· O g» 11:

lnitur ex viiione Petri, Αθ:. X.

defcri-pta.

Heic

qvum S. Apoftolus intel-iexiiTet, difcrirneninterJudaeos&gen¬ tes, dequo paullo ante locuti fumus,

i^m fublatum effe eo ipfo, quod

Spi-riius San&us diicrimen ciborum

abro-gatum oftenderet5 de hac re jam

cer-tus, ftatim hsec loquicur: Éjaoi o ©«oc

firjiva, αοινον η λίγε»

Ζ,ν3·ξα7τοίΐ a). Illud vero baud tacile

deprehendiffet, niii jam fuiffet evi-dens, inter animalium mundorum &

immunderum , atque Judaeorum &

gentium difcrirnen, tanquaminter

fi-gnum & iignatum, ar&iorem

quen-dam fuifle nexum & relationem ,

ta-lem quidem, ut hoc fub illius cortice

& umbra latitaflet. Unde hare

perfpici-ei sconfidenterplane

hc loquiturBud-dtus: Ego nvllusäubito

5 hasce leges (ci*

barias) Ifraelitu iåeo pracipue datas

5

ut hac quoque ratione a

gentibusaliis

dis-cernerentur ; idque luculenter ex Aci. X

verfé 14. //.probaripejfe exijiimo b), Nec minus idem patet ex verbis Lev. XX.^

VerΠ 14. 2j. Ego [um Jebov

a Dens ve-r ßer t C1UI feparavi v os agentibus* Vos

9taqut difccrnetis interbejiiammundam &

(30)

Il ^ O

„immunddm, &c« Ubi fåne inter ante*

jjccdens & confequens multo ar&ior

jjeftnexus, ii relationcm Symbolicam

a/epiratianisanimalium immundorum

,,ad feparationem gentilium admittas,

j,quam fi in nuda

illa

beneficii a Deo

„praeftiti, ad officium ab hominibus

„praeilandum cr%é<rei acquiefcas,

utob-fervat Munfterus r). Hinc & jo* Ctericus in comment. ad Levit.XI. i.·

lacum illum Cap. XX, in

probando*

fine hujus difcriminis, infignem

appei-lat; quem etiam ita explicat in fuapa*

raphrafi: Ne iu (populis)

mifeeri

poi" fes, difcrimen inter animatia munda &

immun da cenftitui,

qua illicenfundert

fo*

lent', itaque eorum cenvivUs ne adefto%

»eve ulla ratiene carnem immundam de

guftato* Addit quoquehaec in

notisai

verf, Zf. Hinc colligere efi, difcrimenΛ'

»imaIium eo potißimum finβ infiitutumj Mt Ifraélit4

feorfim ab aliü gcntibut

agi"

tarent. id utique conveniens;erat

San*

ßitati, qujcutfinishujus

prarcepti Lev*

XL 44. Cap. XX. 2(5. iniinuatur: cui

fane Judaei eo melius ftudere

potue-runt» quo longius inde,

fublata

hoc

modecoramunionecum

gentibus,

.ait

(31)

impie-m o ü tf

impietatum occafione &

illecebris

ab-eflent. Eandem rationem

deprehen-dimus in interdi&o conjugiorum cum·

gentibus, cujus

caufiam hane

Déui expreftam dedit Exod. XXXIV. ij. 16,

Nefoeduspangascumincola terrae5 neqvunk

fcortabitur feftando Deos fuos, &

facrifi-cabit Diis Juls, invitet te , & comedas

de facrificiis ejus. Et accipias de filiabus ejus pro tuisfiliis; fcortantesque filise ejus

feftando Deos fuos, eßeiant, ut[cor

ten-turfilii tuifectando Deos ipfarum.

Ete-nim folent homines eorumplerumqué

mores fequi , quorum confvetudute utunturj &quam pronum (it iter per

convivia ad libidines } per libidines

deineeps ad idololatriam, trifte

illud

exemplum populi Ifraelitici,

corrüpti

a Moabitis, docet d). Huc deniqUé

accedit, quod non folum ethnici, ve¬

rum & eorum infantes immundi ha·

berentur ej'y ut & futura gentilium

cum Judaeis communio fub N. T.

a-nimalium mundorum & immundorurfi

tropis defcripta reperiatur /).

Con-fentientem nie praeter alios habemus

Wilh. Mommam, cujus haec funt

ver-ba: Fuit extlußo tot animalium, &

(32)

*4 <Ü Φ |H

/«/ deleΗus eiI/orum , figura adumbrsu

tio exclufarum olim gentium λgloriis /·

frael. Ut enim attingere non debebat I*

frael animalia illa impura} nec edereffie

nec ad communioncm admittere gentes}

nec habere illas

pro concivihus fando

rum &domefticisDei,Ephef. II. ip.g)»

a) Aä· X; ig. b) Hiß.EccL V. T. Part. //.feä. t. p. m.jgd. c) l. c. p. qrj. d) Lium XXV. ι. ζ. ÖV, e) i. Cor. VII. 14·

& Lightf00t.in h. L f) Efai.XL v. 6.t$

feq. g) Oeconomia Patriarchat. Hb. U*

f. XI. §. 7j,

§, IX.

Sunt hxc ipfa, quarimprimis

ad-du&um finem difcriminis riborum pro¬ bare videnturj quac tarnen nihil

quid*

quam Patrum quorundam

opinioni;

quam fupra commemoravimus,

detra-here arbitramur, Etenim conftat, in

immundis animalibus feros

gentiüum

mores aptiilime d pingi a)5

adeo

ut

hac medxtationead principalem

diitin-ilioniscauflam facillimededucamur^.

Praeter hacc autem multa etiam alia,

quac hac de re conjiciunt viri

eruditi»

hic adduci pofifent; ceterum ea bre-vitatis itudiojam relinquenda

funt.Cui

yciQ

(33)

Isi O %f

vero haec non fufficiimt, is

perpen-dat, velini, nihil ferc certum ac

evi-dens hic fperari poife; & quascunque

demum adtuleris rationes, eas tantum

fore

probabiles,

qvum

longe

alias,

forte fublimiores nobisque incogni-tas, habere potuerit Summus illeLe¬ gislator, Proinde credere convenit,

& dixiffe fufficiat? hane legem ut re-liquas fapienter admodum & utiiiter

latam fuiiTe$ quiaDeum omnis

iapien-tix fontem fuum agnofcit auftorem. Hane modeftiam in ratione legis

in-quirenda, nos homines decere cum ipiimet Rabbini deprehenderint, in

plurimis alioquin fcioli nimis & falfa

iua fapientia tumidij quanto id magis

nos Chriftianos decet, in cauflis

di-vinae legis curiohus indagandis, tan¬

dem voluntate fummi legislatoris

ac-quiefcere, nec

νττίξ

o yiyqy.7rxa\

<Ρξ§~

vuv. Planeegregiafunt verba Taimu-diftarum in Joma fol, 67. p. 6. SuffU

cit pro omnibus b<ec ratio: Ego[um Jebo"

va,EgoJebova pracepi iUud: nec tuum

fciola curiofitAteincaujfasejus inquirere.

a) Jerem. XUX. 22. Deut.XXVHI.49.

Jerem. V.6* b) v% Leidek. i.c, Cαρ. VlU

(34)

(

<g§ o p §. Χ.

Ipfum difcrimen ciboram, inquan- *r

tum illud a Deo Judaeis in V. T. erat injun&um, haftenus pro virili fuimus

rimati; reftat ut paucis tantum ad

i-pfam quoque gentem Judasorum noi convertamus, vifuri quid hac in par¬

te prasftiterint, quid potiffimum in

il-

;

Iis laude, quid vituperio fit dignum.

Equidcm veteres conftanti adrnodum réligione legis hujus inftituta

obfer-vaiTe deprehendimus, cum legimus»

Eleazarum a), illiusquevirtutis

a:mu-los feptem fratres, una cum matre b)

extrema

quarvispotiusperpeifos,

quam

ut ora cibo immundopolluerent.

Pari

modo etiamS. Propheta Daniel

animo

intrepido una cum fociis, neque iiht extimefcendo vita? periculo,cibos

re-gios u: impuros & immundos

rejecit

Oj & quae funt alia his iimilia. Ho*

rum omnium laudabile

prorfus

infti-tutum fuiffe, in prscepto legis

arfti-mando, uti nemofacilenegaveritj

ita

nihilominus forte quserere

poites

t

quod fpeciatini de Daniele qua:rit

Cal¬

vinUS d)% Utrumneb<£c eorum abftinen» ^ ,

ti# [uperJiithfAputius ftterit 6fuerilié,

(35)

4tf O

0

éx tndifcreto zelo\ortd, quam

leghlatoris

fini conveniens. Conftat certe

ipfurtl

Salvatorem cafum necefiitatis in

tali-bus cxcipere

efa&umque

Davidis

cxcufarc, qui, urgente fame,

de

pa-nibus propoiitionist non

manducan-dis niii a facerdotibus, cornedit.

Ad-mittunt etiam HebraeorumMagiftri

ex-ceptionem necefiitatis , v. c.

ii

quis

in deferto conftitutus, prakter cibum Vetitum non habeat unde vivatj vel

ii gravida appetierit;

aliosque multos

cafus, quos apudMaimonidem

recen-fitos deprehendes f). Unde quoque his eandern veniam»in vitae pericuio,

dari potuifie videretur.

Proinde

,

fi

fola vis externa & profanorum homi-num iftorum facvitia mortem princi¬ paliter

intendiiTet fame

inferre, nihil

ni contra ri* äiåvoutv legis cibariae,ut

lit contra τ o

^tcV,

egifient,

vitae

ja-fturam manducationi cibi vetiti

ante-ferendo, Enimvero alias etiam his

fuperacceflifie rationes non

du^itan-dum. De Maecabaeis hoc praecipue attendendum, fuifie Antiochum ipiius

Dei legumque divinarum

infeniifii-ffium hoftemj cui Ußice erat

(36)

ι% 49 O #►

tum, verum Dei cultum apud Juda?os fubvertere,

ethnicismumque

induce- τ

re; unde & illi, transgreßionem le¬

gis hujus & contemtum primario in¬

tendent], fine fumrra legislatoris

fu-premiignominiaobtemperare

non

po-tuerunt g}. JVui enim,

ut Reveren-difiimus ait Rydelius, Dei contemtum

j

int endenti obtemperat, is

quoquecontem¬

tum äuget &confirmat b):

quo in caiU

mori, quam vivcrepraeftitifie,

corda-tus quisque largietur.

I

fl)z. Maccab. VI. b) 2, Macc. VII. c)

I. $.9. &feq. d) Comment. in Dun.

US. e) Matth. XII. 3. f) Tratt.deCD

bis Vetit. Cap. XIV. §.

13. 14. &ftf· S)

liuckfi. Colleg, Tiefend, p. 260. h) Cell« priv. in Jur.prud. Nat.

§. XL

Quod autem fpeciatim ad Danie-lem attinet, primo ex phraii iha, G£!ll Ώ5? & pojuit fuper cor fuum

, notat

Gejerus a) eum non inconfulto aut temerehoc iibiconhlii

fumfiile5 quum (

^adem verba non niii de feria rei

åenfione

Tai. XLII.

ufurpari

ij. LVIL

deprehenderit

1. 11. XLVII·

in

^ Jer. XII. 1I.Mal. II,l*Proindepcutall**

poner·

(37)

«81 o gg» 19

poncre cor ad aliquem , efi ejtts

cu.-tam ger er e

, infigniter illius caujfa aßet

2. Sam. XVIII. 33 ita ponere aliquid

fupcr cor, fit iUudjugiter infiar oneris

eordi impofitifentire , indefinenter iUud

eontemplari, perpcndere>folicitum effe ÖV. Plures deinde recenfet rationes , qux Danielem ad hane abftinentiam

per-inovcrint , quarum & haec haud

lnft-ma videretur, ne fcandalum apud

infir-mioresIfraelitas erlretur ^fi juvener regit

religionerη patriam moresque Mofaices jAm

abjurajfent:

Pneterquam quod

tålts-de liciai eumad mollitiem & luxuricm

ex-ßimulaßent. Addit Polus ex Calvin® b) , Ne bit illecebris inefcaretur & a pt-etate defeeret: videbat enim quid

capta-vet Rex , & infidiasfibi tendi : quas

in-firmitatis fua covfcius vitavit, voluitque

ita in Cbaldaa vivere , ut rectrdaretur

genris [ua , fequeeffe exulem &

Jfraeli-tam, Hasc utcunque fe habuerint,

fal-tem id conftat, ejus faftum a divina

voluntatenon fuiife alienum: teftatur

hoc peculiaris gratia

, qua Deus illi

adfuit in conciliando illi Afpenae

fa-vore5ut & fuftentatio illius

miraculo-fa ex folis leguminibus. Qupd fi

prae-tereafcandali vel idololatriascvitatio

(38)

nem-& .* ο Ρ

ncm, vel peculiarem inftinftum divi¬

num , vel alias aliquas cauflfas

addide-ris; facileprseceptum illud ceremoni- '·*

ale in niorale quafi transformatur,&

inde difpenfabilitatem fuam amittit.

4) in Dan. /. 8. b)Critic.Sacr.DanJ.S. §. XII.

Quemadmodum autem hi aliiquc

legis hujus rigidi obfervatores laudan-

j

di fumopere iunt 5 ita apud

populura

hunc nimiam quandam legis

ακξίβ(*

luv, quae tandem in fuperftitionem

c-rupit, notarunt viri eruditi. Sero t.

Mim tempore

, ut teftatur Leidekkerus;

Magißri Hebraorum evafere prin·

tipespopuli 9 quem contemfere tandem

uti

pNH C3J?

populum terraz,mpofiH

eervieibus gravi jugo f qvum traditionen

jattitarent, & fibi poteftatem arrogarent

novas ferendi leget eo

pratextu , ut fo-rent ΓΠ1ΓΙΠ JTD fepimentum legis, ho»

minemque longius a peccatis arcerentf

neque is Adeo faceret, quod ΓΠ1Π TD^

lege prohibitum

eifet

a). Nos unum

tantum

alterumqj

hujus rei documen» tum dabimus, ut conftet,quanta

et-iam gentishujus circa legem

eibariam

(39)

im-49 ·ο Ρ ?ι mundorunv folum efum prohibuerit

Deus, non intra hos can-cellos

fub-v

ftitcrunt canonum artifices; Ted

ulte-rius progreffi docuerunt, non

folum

efum, verum & ufum quorundam

illi-citum eile : quod verba legis

Levit.

XL I I. U'pWn

cip&m)

& cadaver

α eomm deteftabimim , involvere

puta-: bant. Immo etiam quasdam animali-Bm immundorum fpecies, utpotepor« cum & canem catena non ligatum?

peculiari conftitutione,&quidem fub

anathemate alere prohibueruntb)% In-terdido divino de baido in lafte coU9

<·), oranem conjundionem ladis cum

carne prohiberi exiftimarunt, undeu

adeo funt fuperftitiofi, ut non mo'(<

do non eadem vicecafeum & lac im-<c

ponant menfae, qua adeftearo, fedu & adutriusque efum diverfis utantur4«

cochlearibus,cultris ,vafis & mappis,"

& ut dignofei queant,mappae angü-4«

lo,qua

ad ladicinia utuntur, inferi-«*

bant 3^n lac ; illam vero 'quam

ad<c

carnes ufurpant,voce nttfa caro no* ft

tent d ) y & quae alia circa hoc funt

fuperftitionum genera e). Hoc loco # ^eque practereunda eft fuperftitiofa

(40)

o |3>

nia&atio> de qua apud fui feculi

Ju-dasos ita Agobardus : Judaorum ufus efi , inquit, ut quandß quodlibet pecus

Ad efum maftant, fi fubaftum iUud tribm

incifionibtu non fueri; jugulatum , βa*

pertis interaneis jecur Ufum apparuerit

(5c, f}£c tanquam ttnmunda a Judais

re-pudtAta Chrifiianis venduntur 5 & iη

ful·

tdtorio vocabuloChriftiana pecoraappel· lanturf). Quantum etiamin minutiis Λκ^ιβολο^σαντις fuerint,

notabilifane

teifimonio eit, quod culices, quas

co-lo feparabantur, vetuerint j cum ta¬

rnen licuerit vinumetiam non

perco-Jatum bibere ; neque culices alixquc

beftiolae ibi manentesreatum aliquem

affricarent g). Hoc traditionis

Judai-C2t dogma

refpexiiTej

videtur

Salvatqr

nofter Matth. ΧΧΠΙ. 14. Pharifaeos

iic

defcribens: ό)

^ιυλίζονηί

τϊν xuvair*)

7η* Je κάροηλον ΚΑταπινον-ης, Hane enun

fuperftitionem a JudaAs ,

majoris

fan-fåitatis oftentanda; gratia,

obfervatam

fuifle, conftare poteft ex

Maimonide

b), Ceterum hifce commenris eousqj progreiii funt, utipfa etiam

caritatis

praecepta fpuriis fuis

traditionibus

ab-plerent: uftde Salvator

Phariftos

(41)

«&§ o §j» a .©«dem Matr. Vll.^g» ita

objufgät:

<t-φρτις τ»*»' Ιντζλην τα ®ea κξατεπιτήν

7tu-fa^oaiv των άν3ρωπωνt βαπτκτμ,ας Ρε<των

'

. / 4 > i. W Ν

i(ßtyτοίηξίων (c a/Aa7r%pcptoict Tsiavntτπ/Αλ

trabπ.Etinfuper v,11. τ/^εκ λεγετι·

luv

ειπν,

αν&ξωζτος

τω 7ίατξΐγ, τυ, ρνητςί' Κ,οξβαν

(&1επ,

^ώ'ξον)

ο lav ijr εμ,α

ωφελ^3γ,ς,

Nos

didi hujus proüxiori explicationere·· liira, quam praeftiterunt PfeifFerus*)

Seldenus k) aliique, id tan tum quod ad noftrum propoiitum pertinerc

vi-detur,ex Jofepho obfervamus,

Ρξβαν

formulam finde> qua iigmficabatur

Dei dor.um>five res Deo confecrata/,), de qua ita Maimonides m) ΊΟΙ^Π \b ronji i?ni tsnpn

y^y

Ή33

wanb

Ήη# aoiriw? nyü η rorib bapon

lhy. ni^DW fnun Si quisproximum

fuum ita alloquitur: panis mens eßo tibi

res fantta , &poßea dat ei

etim fanem> Qu i aeeepit donum5 iüe cemmißt

pecca-tum Meila, quawprimumpanemabßulit$

danti autem panis ille vetitus rton eftOfct

Hinc itaque Faftum eft* utnonfolum

alii cuilibet , verum & Patri fuo ef

rnatri fua , ultra non permiferint eu?n

quiequam faiere, refeindentesverbumDei

(42)

34- <H o g»

pertraditionem ftiam ,

tradiderant.

Et quamquam prarclara eorum erat

do&rina tum de fcOlO timore ti reve*

rentia parentum, tumde "TD3 honore,

quem ita explicant» ut viftum

&

ami*

dum illis fubminiftrare deberent»)}

tarnen panem fuum ,

inftar rei

facrac

& vetitac,illis, etiaminterdum

cxin-dignatione<?;, prohibuerunt.

Prcindc

etiam de Judaeis fuo tempore

con-querebatur B. Lutherus,

quod

potiuf

pacem caritatemque

dcrelinquercnt,

quam ut cum Chriftianis

cibum

vel

potum caperent/»). Cetera

fuperfti-tiofatgentis hujus delirianunc praeter-Infus; quippe quibus

Judaeorum

pan-de&as funt refertiilimac j quac

ornnia

colligere &recenfere, non

eft

hujui

loci, cum peculiarem

defideret

operam.

a)DeRep. Heb. L. IV.Cap.IX.p.

zziJ)

vid. Munfi. I. c. Cap. II. §. IV. V.

ti

loc.

ibi cit. c) Exod. XXIIl. >?. d) M.

Wbf*

dike in not, dd Tract. M. Maimon,de

Cib*

Vet. Cap. IX. §.ni. conf. Buxt. Synag·

Jud. Cap. 33. t) Bochart. de anitn.Sacr.

(43)

•β Ο 1* if

-t lene. JW, Cap. II. p. 39. g) M. Maimon,

l. c,Cap. //. §. XVI. (ffeq, b) /. f. i)

Dubiavexata in h. 1. k) DeJur. Åfof.ö"

Gent. L. VII. Cap. II. I) eontr. Apion. L. II. rn) in Meila Cap. IV. apud M.

Woidik. I. c.Cap. XIV. §. XVIII, n) Sel*

den. I. c.p. m. $33. o) Pfeif. 1.e. f) in

Prafat. adV. T.

s.

a

(44)

Q'

DiJJertat'wnis hujus

AUCTORJ,

Amico PopulärihonorAtiffmo.

^Uod de vera amicitia fcribitur,

il*

lam eiTe ejus vim, ut

partemvel

magnam rerutu

alterius

profperarum

flbi vindicet amicorum alter ; ii e o

fäepius furn expertus:·

Equidem

,

qui

dé Tuorum iti literis-ad has Camenas

Upfalienfes,

fdici

ftudiorum

fucceiiu>

iingularem

perccpi voluptatem

,

ma-gnopere jatn

gaudeo

,

cuni-Te,

Ami-ciifimeD:ne , eorundem etjam

primi-tias publici juris propediem

facfturum

fentiOjde VifcrimineCtborumin

Vet.Teß.

Eftprofetfto

fpecimen,

quodäbundede-clarat,nonignaviaTetempus&

oleum

confumiifte$ fed in adytis facri

prom-tuarii fudafie, illumque hincciborum adparatum

depromfiile,

quem

omnibus

Terum praeclararum

amatoribus

gra

tu

foreauguror.Has Tibi

ingeniiTui

in-iignes delicias,hosque in

ftudiis,etjam

fanclioribusprogreftijs ,

Tibi

provin-ciam olim adminiftratutoiacram,val¬

deproficuosex animo

gratulor.

Made!

erit,utjugumPindi

emenfus>virtutis

la-borumque,quemTibi adprecor

vove-eque>proventum fis

reportaturuslar*

giifimum.

gratulatur

JOH.

LOCHN>£US

Figure

Updating...

References

Related subjects :