Vyšetřování ztráty třídní knihy

In document Příloha A - Pracovní listy k hodinám mluvnice (Page 15-0)

2 Zdeněk Svěrák - osobnost

2.4 Herec a ,,Cimrmanolog“

2.4.2 Vyšetřování ztráty třídní knihy

Postmodernistyczne myślenie doprowadziło do zmiany postrzegania rodziny, której główną funkcją nie jest już prokreacja. Stała się ona kwestią indywidualną, również związki uległy przeobrażeniu, a dziecko stanowi wybór jednostek. Bezdzietność z wy-boru w społeczeństwach zachodnich postrzegana jest jako pozytywny aspekt życiowy i staje się zjawiskiem powszechnym w skali globalnej. Zmieniły się również motywacje do posiadania dzieci. Typowe dla drugiego przejścia demograficznego skłonności do zmniejszenia dzietności miały wydźwięk altruistyczny, ponieważ mniejsza liczba po-tomstwa pozwalała na zgromadzenie nakładów podnoszących jakość wychowania i wykształcenia dzieci w stosunku do czasów poprzednich. Obecnie uwidacznia się indywidualizm w podejściu do posiadania dzieci, ponieważ nie są już inwestycją, która może się instrumentalnie zwrócić. Rosnąca świadomość nakładów finansowych, psy-chicznych i czasowych, jakie należy poświęcić dziecku, sprawiła, że stało się ono niemal dobrem luksusowym, na które nie każdego stać. Wiek starania się o dziecko w społe-czeństwach zachodnich ulega podniesieniu, ponieważ zdobycie wykształcenia, dobrze płatnej pracy i mieszkania pozwalającego na zapewnianie dziecku bezpieczeństwa wymaga wielu lat. Dziecko traktuje się jako projekt, który świadczy o statusie ro-dziców, dlatego w grę wchodzi również znamienna dla czasów obecnych kalkulacja zysków i strat. Niska dzietność związana jest z możliwością kontrolowanej prokreacji w przypadku, gdy posiadanie dziecka przynosi mniej zysków niż wymaga kosztów. Na szczycie hierarchii wartości współczesnych ludzi stoi samorozwój, dążność do realizacji własnych celów i wielość wyboru ścieżek życiowych. Charakterystyczna dla ponowo-czesności dynamika wiąże się z tempem zmian, których nigdy wcześniej na tak ogromną skalę nie doświadczał człowiek na przestrzeni jednego pokolenia. Dziecko wyklucza rodziców, a szczególnie kobietę, z rynku pracy na pewien czas, co przy ciągłej potrzebie dokształcania w obrębie zmieniającej się technologii i trendów spo-łecznych sprawia, że nie może być ona na bieżąco. Również potrzeba samostanowienia oraz kreowania własnej tożsamości i reguł postępowania wymagają ogromnego nakładu czasu. Relacje w związkach nastawione są na romantyczność oraz indywidualizację, dziecko natomiast zmienia priorytety. Kolejnym ważnym aspektem bezdzietności

Stereotyp matki Polki w dyskursie medialnym w kontekście bezdzietności intencjonalnej

intencjonalnej jest dbanie o planetę i wzrost świadomości ekologicznej człowie-czeństwa, kryzys klimatyczny czy przeludnienie. Zmniejszające się zasoby naturalne budzą trwogę o przyszłość pokoleń. Uwidacznia się nastawienie na dobro globalne, a nie własne11.

5. Podsumowanie

Kontrowersyjne i emocjonalne reakcje wokół podejmowanej głośno tematyki bez-dzietności intencjonalnej tudzież żałowania macierzyństwa wskazują, że jest to sprawa nieobojętna społeczeństwu. Dotychczas powyższe kwestie stanowiły medialny temat tabu, jednak przemiany sposobu myślenia o dzieciach, które uwidaczniają się w skali globalnej, dotknęły także Polskę, a polityczne decyzje dotyczące praw kobiet przyspie-szyły proces publicznego mówienia o problemie. Wydaje się, że stereotyp matki Polki wpływa na kobiety destrukcyjnie, ponieważ tworzy pewien kanon zachowań i norm, który nie pokrywa się z pragnieniami współczesnych Polek i nie przystaje do trybu życia.

Często osoby bezdzietne obwinia się o niski przyrost demograficzny, oskarża o egoizm i nastawienie na zysk materialny, więc bezdzietni intencjonalnie pozostający w stałym związku i biologicznie zdolni do prokreacji są negatywnie odbierani przez otoczenie.

Praca opiekuńcza, która stanowi głównie domenę kobiet, obciąża je emocjonalnie i fizycznie. Oczekiwanie, że będą się zajmować schorowanymi rodzicami, młodszym rodzeństwem lub niedojrzałym partnerem sprawia, że kobieta musi pogodzić rolę opiekunki i pracownicy, rezygnując ze swoich zainteresowań i samorealizacji. Media odgrywają znaczącą rolę w kreowaniu indywidualistycznego podejścia do życia, które ma być nastawione na karierę i sukces oraz nieustanne dokształcanie się w każdej ze sfer życia. Rodzicielstwo i nastawienie na sprawy domowe nie stanowi nośnika tak ro-zumianego sukcesu. Wymaga także stabilnej sytuacji finansowej, mieszkaniowej oraz związku partnerskiego opartego na romantycznej relacji, co stanowi problem, zważy-wszy na wzrost liczby rozwodów oraz matek samotnie wychowujących dzieci. Decyzję o urodzeniu pierwszego dziecka odkłada się na później, ponieważ wymaga zdobycia wykształcenia oraz wystarczającego zaplecza materialnego, a zbyt dojrzały wiek matki dla kobiety wiąże się z komplikacjami zdrowotnymi oraz zmniejsza możliwość uro-dzenia kolejnych dzieci.

Znamienne wydaje się to, że głównie kobiety wyrażają swoje niezadowolenie z powodu sposobu wychowania, ilości potomstwa oraz decyzji życiowych innych kobiet.

Według Barbary Dolińskiej negatywne postrzeganie bezdzietności to głównie domena mężczyzn, osób religijnych, ludzi starszych, słabo wykształconych oraz reprezentujących poglądy konserwatywno-prawicowe12. Bezdzietność intencjonalna w perspektywie badań nad kobietami wykazuje, że cechuje ona osoby samoświadome, wykształcone, posia-dające dużo empatii, znające realia rynku pracy oraz mające wiedzę na temat złego funkcjo-nowania systemu instytucjonalnego własnego państwa. Przekonania na temat bezdziet-nych kształtowane są w toku socjalizacji, dlatego ważne jest, by podejmować publicznie sprawy związane z tym, że nie ma przymusu rodzenia dzieci, jest to tylko jedna z ról, którą może pełnić człowiek i bezdzietność nie oznacza niedojrzałości czy braku przydatności dla społeczeństwa.

11 Ruszkiewicz D., Kobieta-matka vs. kobieta nie-matka, https://doi.org/10.25167/FF/1940 [dostęp:

22.12.2021].

12 Dolińska B., Bezdzietność. Perspektywa społeczno-kulturowa, Smak Słowa, Sopot 2014, s. 25.

Barbara Dzida

Literatura

Bartmiński J., Polski stereotyp matki,

https://journals.us.edu.pl/index.php/PPol/article/view/11184/8737 [dostęp: 22.12.2021].

Dolińska B., Bezdzietność. Perspektywa społeczno-kulturowa, Smak Słowa, Sopot 2014.

https://player.pl/playerplus/programy-online/miasto-kobiet-odcinki,33004/odcinek-3,S01E03,217114 [dostęp: 22.12.2021].

https://www.instagram.com/p/CRZDgyTsijm/ [dostęp: 22.12.2021].

https://www.vogue.pl/a/felieton-malgorzaty-halber-bezdzietnica [dostęp: 22.12.2021].

Imbierowicz A., Matka Polka w defensywie? Przemiany mitu i jego wpływ na macierzyństwo polskich kobiet,

https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Ogrody_Nauk_i_Sztuk/Ogrody_Nauk_i_Sztuk-r2012-t2/Ogrody_Nauk_i_Sztuk-r2012-t2-s430-442/Ogrody_Nauk_i_Sztuk-r2012-t2-s430-442.pdf [dostęp: 22.12.2021].

Mickiewicz A., Do Matki Polki, https://literat.ug.edu.pl/amwiersz/0055.htm [dostęp: 22.12.2021].

Ruszkiewicz D., Kobieta-matka vs. kobieta nie-matka, https://doi.org/10.25167/FF/1940 [dostęp:

22.12.2021].

Szwed A., Ta druga. Obraz kobiety w nauczaniu Kościoła rzymskokatolickiego i w świadomości księży, Nomos, Kraków 2015.

Stereotyp matki Polki w dyskursie medialnym w kontekście bezdzietności intencjonalnej

Streszczenie

W językowym obrazie świata matka zajmuje znaczącą pozycję aksjologiczną, w skład której wchodzą:

tradycja narodowa, rodzinna oraz religijna. Matka Polka odzwierciedla specyfikę polskiej tożsamości naro-dowej. Jest to ściśle związane ze stereotypem, który oddziałuje na społeczne postrzeganie kobiet poprzez pryzmat powinności stanowiących klucz do uzyskania przez nie szczęścia i spełnienia w macierzyństwie – jako jedynej drogi do uzyskania pełni kobiecości. Mit matki Polki to również ideał kobiecości, łączący figurę Matki Boskiej, patriotyzm, martyrologię i oczekiwania wobec kobiet. Mają one być matkami i żonami strzegącymi domowego ogniska i przygotowującymi kolejne pokolenia do walki o wolność i niepodległość oraz stanowić nośnik wartości narodowych niezbędny dla ogółu społeczeństwa. Wielość obowiązków, z którymi musiały mierzyć się kobiety na kartach historii ma swoje odzwierciedlenie w obecnej mentalności polskich kobiet, zmuszonych do pracy zawodowej i wyrzeczeń na rzecz rodziny, ponieważ udział w sferze prywatnej i publicznej okupiony był brakiem czasu wolnego. Bezdzietność intencjonalna jest coraz częstszym zjawiskiem wynikającym ze stylu życia, ale także sposobem na uzyskanie podmiotowości przez kobiety.

W Polsce dotychczas rzadko podnoszono ten temat publicznie, jednak zmienia się to za sprawą kontrowersyj-nych decyzji polityczkontrowersyj-nych dotyczących ograniczenia praw reprodukcyjkontrowersyj-nych. Analiza dyskursu medialnego wykazuje, że znane kobiety, które wprost przyznają się do świadomej rezygnacji z posiadania dzieci lub cieszące się z macierzyństwa, jednak gdyby mogły cofnąć czas, nie podjęłyby ponownie decyzji o rodzi-cielstwie, spotykają się z hejtem i wykluczeniem, ale też wyrazami wdzięczności ze strony innych kobiet, które boją się przyznać, że macierzyństwo nie jest tym, co dało im spełnienie. Celem wystąpienia jest ukazanie, w jaki sposób ewolucja stereotypu matki Polki oddziałuje na społeczne postrzeganie macierzyń-stwa i braku macierzyńmacierzyń-stwa przez kobiety w Polsce.

Słowa kluczowe: bezdzietność, macierzyństwo, matka Polka, stereotyp, dyskurs medialny

Aleksandra Urbaniak1

Vituperatio vetulae. Kobieca starość jako przedmiot

In document Příloha A - Pracovní listy k hodinám mluvnice (Page 15-0)