ERICI RATION

Full text

(1)

• F· & & Dissertatio philosophiga DE

PRINCIPiO

RATION IS

SUFFIC1ENT.IS,

quam,

Cum

fitffragio

Ampliff

Senat.

PbiL

Incl. Lycei Upfalienfis,

Sub MODERAMINE Achn Rever. atq;

Celeberrimi

VIRI*

Mag.

ERICI

ALSTRIN,

Log & Metaph. Prof. Reg.

&

Ord»

Spe&abilis h. t. D ΕC A ΝI,

PRO GR ADU, Publice venülaridam

fiflit

samuel

klintin,

SMOLANDUS.

In Audir. Guft. Maj. d. xx. Febr»

A. O. R. MDCCXXXI. Tioris ante meriåiem confvetié.

(2)

S:m

R:M M:TIS

MAGNiE FIDEI

VIRO,

Patri

ac

Domino,

dn-

gustavo

iDOLPHO

hl/mhi.e»

S* S.

Theologie

DOCTORi

Cdeberrimo,

Indita? Dioscefeos WexionenfiS

EPISCOPO

Et Sacri

Synedrii

PR^ESUU

Graviflimo,

Gyrrm, & Scholar, per

Dioecefii

EPHORO

Adcuratiffimo ,

(3)

Jl

Atrocinium. Pariter. Ac, Spjendorcm»

Diflertationi. Mete. Tenui,

De.

Principio. Rationis. Suäiciei^is»

A, Reverendiffimo. Nomine, Tuo,

Matenas. Optime,

Quod. Aufus, Fuerim» Cönciliarc,

Non, Sine,

Sufficienti, Ratione. Faßum. EiTc.

Confido.

Celebratiflimi. Etetiim. Nominis. Tui. Faata, Ut, Et.

Singularis, Illa, Gratia.

Qua.

Omnes. Imprimis. In. Apollinis,

Gaftris. Militantes, Ampleßeris,

Non, Sinunt,

Te.

In» Gravtfiitno, Licet. Munere,

Qccupatiifimnm, Delicias. Mufarum, Faftidirc.

Gratiofa, Itaque, Manu. Sufcipe,

Munus, Dignitate. Argument«. Unice, AEftimandum.

Quod.

Ad. Favoris, Tui, Aram. DeponOi, Jubeat. Summum. Ntimen, Te. ReverendiiTimc,

ppmine.Epiicope.In. Patria:.Eccleiiae,Nobiliflunaecp.

Familia; Nec. Non. Clientum. Commijdttm

Et,Patrocinium,Quarn,diutinime, Vivere,AciFlorere»

REVERENDISSIMI NOMI¬

NIS TUI

Cultor icvotifßmusr SAMUEL KLINTS

(4)

Maie* ReP. aty AwpVißmo DOMINO} *

Mag.

OLAO OSANDRO,

]

Dicecefeos Wexinneniis ARCHlP. & Tempil Cath.

ARTIST»

laudatisfimo, " Nec non Ven. Coniiftorii

ADSESSORI PRIM A RIO)

PATRONO- ÉxoptatiiTimo.

Admod. Revef. atque Pr<ecUri]fimü Domiriis MAGISTRES* "1

Reg. Gymn. wexinneniis

Theolcg»

I

& Phil. LECTORIBllS

J

dexterrimis»

Ven. Conf. ADSESSORIB.itquiilimiS) Promotoribus xtatem colcndis» v

Serena.. Ut. Soletis. Fronte» t

PATRONE c

Accipite. Hoc. Pii. *

_ Et. Grati. Animi. Pignüi·

Quod.

2

Vobis. Sacrum» EiTe. Voluit» t

Max. Rev, atque

Praeclarifl»

s

Nominum Veftrorum j

c

>*. <

Obfervantiffmus eulttf

(5)

Clarifjimo

Philofephia

Candidato,

λ Dn. SAMUELI

KLINTIN,

De st

Principio

Sujficientis

egregie

difpuranti.

legi

jliTertationem

Tuam

eru-Ji—*

ditam de

Principio

Ra*

nii,

tionü

Suffictentii,

dum

publice

• venulandam

fiftis,

illas

par¬

tes mihi tantum

reliftas

eile

duxi,

ut

publica

congratula-tione meum

qualemcunque

addamadρ

1

au

iii

m, atquc quaη·tum ex tuis

iucceifibus

capi-f. am

gaudium,iignificem.

Am-pliffimus

quidem mihi

jam

aperitur

campus

in

tuas

ex-currendi

laudes,

atque tuas

(6)

virtutes

praédicandi,

ied

tUä,

Ϊ

quae

qmnibus

innotuit mode·

ftia,

plane

Angularis,inlaudum

^

tuarum

praeconia adicendere

vetat. Ex animo

tibi

gratulor

eruditionem,

vitas

morumque

fvavitatem,

fimulquefeliciter

k

exantlatos

labores

Academi·

Γ

cos. Voveo

infuper

, ut pr#<

c

miis ftudiis

tuis

digniflimis,

te,

Clarisfime

Domine

Gam

u

didate,

brevi

exornatum

vi'

deam.

c

animo proliktori quattl

*

calamo

grtitulatur

^

ERIC GEORG.ROSENHOiU\ h

(7)

ere

lor

Confpeftus

Traåationis.

lue $. 1.CertitudinemPrincipiorumThi*

ter

iojophijt

jiftit,atque contrarias

qttorun-rundam opiniones leviter

perflringit♦

Qu^nam

fint pbilofopbia

Prin·

.

cipia complexa, tndicat.

1S'

§. III. Principium

Rationisfitfficien·

ini i# explicat.

vi· (v IV.Hißoriam&

occafionem

prin«

exhibeis

§. V. ^ axiomate Auguflirit: ag

eftjwe

cau[fa , tlluddifferre oftendit.

§. VI. Fatalem nece(fitatem ex hoc

prmcipio non rede deduci monflrat.

^

§. VII. /# qmbtis veritatibus locum

habeat,

§. VIII, Z)<?

adplicatione

principii

loquitur.

IX.

fuificiens

ratio omni#

«w rmwobtineri qveat, disqmrih

(8)

Ρ ° S# 1.

Ν.J.

ρ $. I.

ίί

c Ommunieorum Ii

fuffragio, qui ve*

ti

nerandam fapien·

i}

tiam

profitentur,

v

comprobatumeft,

e

talemefTePhilofo· e

phiam,

qualia

ejus

funt

principia,

η

Hisetenim, utpote

generaliffimis

η

conceptibus, fi incerti

quid

velob·

c

fcuri infit,

philofophiam univer-

ρ

(am malum illud

pervadet.

Prin*

&

cipia igitur,

quibus inter

propoil·

ο

tiones, qua? in

philofophia

triplicis

i'

generis dantur,

ratione

modi

illa· Ρ

rum veritatem

cognofcendi,

prin·

f<

ceps locus adfignari

iolet,

ceu

per

®

fe veris, ea gaudere

debent

certi·

«

tudine, ut mens humana, dumea

e

attente confiderat, de illorum ve·

Ρ

ritate dubitare nequeat;

Sc

ut

ali-

v

jarum

etjam

rerum

cognitio

ab

hi*

t!

(9)

-φ§ o }

5ta

dependeat,

utcognofci quidetn

principia

poflint,

tion cognitis Iiis, fed res non viciflim absque illis.

Certitudo autem principiorum fe-m licius aditrui nequic, quam Π na·

/e* tiva eile ftatuanfur , non quod ab

;η· ipfoortu caiia fimul adilnt;fed quod

□r, vi ac potentia inftru&a fit mens,

;ft, ea absque alicujus informationen fo- eliciendi , cognito tantum

termi->ia« norum valore. Hinc etjam notio-iis nes adpellantur communes; quiau

ib· communiter, id eft plerumqueiC

per fe nota? funt omnibus , 3Utcc

in» faltern facile poiTunt cognofei abu

jfi. omnibus fana mente pra?ditis, &<c

cis infuper attendentibus; licet forte" [a. préjudiciis occupati, aut non at-u

n. tenti, eas ignorare poifint, autf£ ,er etjam negare a). Hisce vero licet

tj. firmiflimepofitis, plurirni tarnen.#

ea exilitere, qui evidentifiima princi¬

pe. pia non tantum in dubium vocare,

Ii- verum etjam omnem rerum certi-tudinem prorfus tollere conati iunt

(10)

4 ? o

&). Seddudum

eruditis

meritasde*

derunt pcenas. Nec

aliud

quid·

quam

obtinebunt

rationem

corru·

ptam

eiTeobjiciendo,

quam

omni·

um rerum veritatem adäquate

ha¬

bennon

poiTe, quod ambabus

ipfis

"largimur.Quemadmodum

etenim

"velpertilionum

oculi caliganc

ad

"lucem diei sficmens animi noftri

"fepenumero

caligat ad

ea, qua

"efle debent manifeftifBmac). Ex*

inde tame-η non exfulat omnis fpes

veritatis obtinendae. ConceiTaeil

homini facultas percipiendi,

judi·

candi & ratiocinandi , una cum

vehementi fciendiadpetitu. Fruftra ha?c a Summo Numine data notij funt. Si vero obtrudere velint,

mortales per lapfum omnem

ratio

nem , ejusque in

naturalibus

icien

tiis ufumre&um amififTe;hoc

quid

aliud föret, quam proprio

confci·

entia? & quotidiana?

experientia

contradicere ? Quid quod

Apofto·

(11)

•m o s:

jje.

in

ipfis gentilibus adferat:

τογνω-id* φανεξον εςιν ενIάύ]οΐς. ru.

O γάξ

θεός άν)οϊς

έφανέξωσε. 'Om· nj.

ενδέιαννν]αι

το

έξγον

τ£ νομζ γ^α-ka.

7ΐ]ον

εν τοις χ,αξδίαις αυτών, συμμα^-3fis ανιών

τής

συνειδήσεως , ^ με-^

7^2^

αλλήλων

των λογισμών χαΐηγο-a(j

f£j/7wi>,

$

κ)

απολογημένων

d). In lau-Qrj

dem

ifaque

&

defenfionem

omnis

a verse

philofophia?

,

ejusque

princi-7X<

piorum

, qua? natura nota funt,

^eS hoc

di&um

viri

Οεοπνεϋςχ

verget.

eil «) ut

loquitur

Plenderusinphojpho·

idi' ?°philofophico , p. m. not. c. b) Lon·

um Kum corum catalogum exbibet Cel.

Hu-ßr2 et tus in

Demonflrat.Evang.

p. %.pr£~

iILj fau c) verba funtphilofophi l. Metaph,

nt) c. \.

d)

Rom.i. i9 2o. if. r.2.15,

ί

.

5-

ui(j

Non

major

incer

Achillem

&

fcj,

Ag3memnonem,magnosiIlosGr^-|tj^ corum

duces

,

quondam diffenius

fto· ' quam inter

diverfas

philofo-phorum feßas, de prlncipiisphilo

(12)

6 O

Tophis complexis fententiarum di- 1

vortia. Hinc etjam in omnibus I fcienriis tot excitatae funt lites, ut 1

iis conciliandis, ne condliumqul· I

dem philofophorum cecumcnicum

(

fufficeret. Quanta vero incommoda 1

veritas inde

pafta

fit, qui rem ae<

1

qua penficaverir lance, facile per-

i

fpicere poteft. Nobis jam noneft

É

ptopofitum, decertantes inter fe->

(

philofophos conciliare , neque

id

(

noftrarum eiTe virium cenfemus. * In genere autem obiervare ibfficit,

y{

bafin omnium veritatum , erjam

ί

inter prifcos philofophos, fuißej

j

principium illud architeäonicum, quod novo nomine contrad'täionti

!

adpelktur. Omnia etenim reliqua

3

eorum axiomata ad hoc revocari {

poßunt. Hoc etjam. principium

1

merito retinemus, quum iflo ca-

j

rere prorfus

nequeamuspraefer-tim cum omnes veritates neceßa-rix ex hoc, tanquam genuinoSc

immobili fundamento,* demonftra* *

(13)

•φ* ο l·®· 7 dj. ri

poffint. Si enim

oftendero,rem,"

)us propofitionem

&c.

eile

ejusmodi,"

ut ut aliter

conftituta,

aut

conce-"

uj, pra

involvat

contradi&ionenr.ne-"

Jrn

ceflitatem illius

evicero;

neque"

)Cja ukerius quisquam a me

poftula*"

χ4 verite).

Sed

quoniam

in

philoio-er.

phia,

praeter

vericates

neceiTarias^

etjam contingentes

dari

omnes ^

concedunt

,

qui

non cum

fataliftis

j(j omnerr.

contingentiam

tollunt;

pa#

JS# tet

alio principio

opus

efle,

in

quo

.jf veritates

contingentes

fundari

pof-irIJ

funt. Veritates

namque

de

exl·*

gj

ftentia

rerum

finitarum omnium"

m

funt

ejusmodi,

ut

oftendi notu·"

rJ

poflit, (i

quis

aliter illas concipiat,"

ua

impingere

ilium in

prinpipiutiL/*

irl

contradiäionis.

Aliud itaque«»"

m

principium

quaeri

oportet,

a

quo*

a„

pendeat exiftentiae

certitudo.Sci·"

r,

licet id

oftendi poteftj ii

rem

all·"

-a. ter

conftitutam

iupponas,

eile all·"

&

quid

ii

ne

ratione

iufficiente

/),"

2{

Hinc

*e<ftiffime

arecentioribus

(14)

8 -Φ5 ο S-Φ·

lofophis,

principio veterum con· tradi&ionis: impojjibile

etiidemjimul

ejfe ér non

ejje,

adje&um eft prin*

cipiutn, quod rationis

fafficientk

vo<

catur, An autem in philofophia

non pluribus quam hisce duobus

principiis opus iit, de eo

jam

dis-quirere non lubet. Qui autem

ad

binarium hunc numerum omnia-i

principia reducunt, hoc nituntut-j

fundamento:

quamdiu veritates,

qux in philofophia occurrunt^,

duplicis effe generis , neceflarias

videlicet & contingentes ilatuitur, ^tque has illis contrarie oppoiitas

eile conftat, ex eodem principio

easdem , qua tales, derivari non

pofle, luce meridiana clarius erit.

Utrumque hoc principium in

de·

rrionftrandis utriusque generis ve* ritatibus locum obtinere

concedi-tur ; diverio tamen modo & t&'·

fpe&u. Nobis jam animus

eft»

Divina adfulgente gratia,

nonnullä

(15)

o >$*· 9

Dn· geni! exercitandi

cauffa

,

publica?

yjjul iubjicere cenfurae. Te itaque, eru-in* dite Le&or, ut conatnini noftro

yo- Xavere digneris, officioferogamus.

hia e) vid. CehHulffing. cap. %. de prin·

>us cip. contradifi. &rat.

fufficlentis.§.

67*

Iis- j) conj,

idem

§. 68, ad

a_. .

§·

"Ι.

\Zj Nihil eil (ine ratiomßfficiente, cur

es, potius Jit\ quam nonJtt Ita ie ha·*

bet principium noftrum. Singulae

jas jam evolvendae erunt notiones, ut ur, ab ajquivocationibus liberatse, no¬

tas ftro propofito evadattt aptae, Ra·

)io tionk vocabulum in genere, philo*

on (ophis nobiüffimam anima? facuU •jt, tatem, qua homines a ceteris ani·

je- mantibus diilinguuntur, denotat«

re· Apud Rhetores probatiuncularnu

di< propofitioni iubje&atn fignificat.

re« Piures hujus vocis fignificatuseffe

ft, non ignoramus, Ted hi (knt

pocio-illa res. Nobis heic ratioeft id,unde

in* intelligitur, finon afinito* (altem

(16)

Ιο o

Infinito intelle&u , cur aliquid fit.

Scilicet ii aliquid efle ponitur, po-tiendum etjam eil aliquid ,

unde

intelligitur , cur

idem

potius

fit,

quam non fit. Aut enim

nihil

eft

fme ratione fufficiente, cur potius fit, quam non fit; aut

aliquid

eile

poteft

absque

ratione

fufficiente,

cur fit potius , quam non fit.

Po-namus eiTe A fine ratione fuffici¬ ente, cur potius fit, quam

noniitv

Ergo nihil ponendum eft ,

unde

intelligatur, cur A fit.Admittitur

adeo A efle, propterea quod

nihil

eile fumitur: quod cum fit abfur-dum , absque ratione

fufficiente

nihil eft, feu fi quidefle ponitun^, admittendum etjam eft aliquid, unde intelligatur, cur fit^).

Pari

modofufficientisnotionem

explicare

juvabic. Sufficiens id dicitur ,

ad

quod, utaliquid

prüftet,

nihiiam-plius requiritur. Sic, propofitio

iufficienter dicitur probata ,

quan-do conveniei\tiam

fubjedli

& pne-dicati

(17)

€ O ti

dicati ratiocinando deducere potes. Pecunias ad arcem fplendide

ex-ftruendam dicuntur fufficientes ,

quando ad id non pluresrequirun-tur. Terminus nihil idem valet,

ac nulla res, nullum ens.

Parti-culafine rerr.otivum o.btinet

figni-ficatnm, & cum priore conjun&a

pofitioni aequipollet. Explicatis hac

ratione terminis noftrii principii5 fenfus ejus talis eft: Omne

ens,o-mnis fubftantia, omnis modus,aut

per fe, aut per aliud habet,ex quo

inteiligi poteft , cur fit hoc 8c

non aliud ens, cur res hoc modo

& non alio fit determinata.

g) Wolfius philofoph. prim. §. 70.

δ· iv.

Non heri aut nudius tertins pri*

mum philoiophix hoc principium

excogitatum invenimus , Ted ipfa

iua canitie venerabile eft. Ufür-pavit enim hoc Confucius, &

can-quam univerfaliterverum agnovit*

(18)

exten-ν O

dit,

annotante Cel. Wolfio,in no·

tis ad orationem de Sinarum

phi-lofophia pra&ica. Imprimis vero

Syracufarum iliud decus

Archime-des , qui Geometrica, ac

Machi-riali, iideralique icientia celeber«

ritnusfuit, olim hoc principio

fus eft. AfTeruit videlicetin a?qub

ponderantibus fuis,fi libram utrin·

que oneraveris asqualiter, nullum

fequi praEpondium ; non enim^ adefle ratfonem, quarein hanepo· tius partem inclinaret, quam in

alteram, fiquidem eodemponaere

impellatur utrinque. Hoc

princi-pium,quod per tot fecula, qua-i a&um fignatum fepultum quafi

ja-cuit, licet qua a&um exercitum

philofophis ignotum non fuerit,

orbi erudito redivivum exhibuit

yir ingeniofiiiimus Illuftris

Leib-nitius. Hic enim generaliter illud

pronuntiare caspie principiurrL·,

quod

Archimedes

ipecialiter uiur-,

$avit,

Vidit etenim (ut erathomo

(19)

meta-•ΊΗ ö

ij

metaphyficus,

hoceft, qui

argu¬

menta diftin&e folebat evolvere)

quemadmodum de eo Joquitun,

Bülfingerusjd undeargurrenti vis

pendebat , noji feqqi praecife ex

natura librae, fed in ratiocinio

Ar-ehimedisevoluto contineriquidem hanc majorem : ubi nulla eft ratio

pra?pondii|,

ibi

nullum

eftprsepon-dium ; hanc vero propofitionem

iupponerepriorem& generaliorem

alreram , ubi nulla eft ratio alicujus

effe&us, ibi nec effe&us eft.

§. V.

Axioma Auguftini : Nihil fit

fine caußh) quo etjam uii funt

Scho«

laftici, cum principio hoc

Leibni-tiano non prorfus coiticidere,

be-ne monuit Wolfius. IFlud enini-* ad cauiTam efficientem plerumque

reftringitur; hoc aütem ad omne Fere cauflfarum genus extenditur. Illud docet, nifi caufla adlit

efE-ciens,a&ionem non poile produci.

Hoc demonftrat, nihil eile velfi-eri,

(20)

ι4 o

eri, ηίίι ratio adilt fuificiens, five

illa ratio efficiens ilt , five finalis,

iive formalis, feu movens iolum

& impeliens, verba funt Celeber-rimi Rydelii.

§. VI.

Jatn videamus, anpericulofum

illud, de fatali rerum neceffitate,

confe&arium, ex hoc principio

neceiTario fiuat, ceu plurimi com

tendunt, eam imprimis ab

caus-fam , quod determinantis rationis

principium aliquando adpelletur.

Hinc etjam Cel. Langnanien in-»

Apologia diflertationis de abioluta

omnium qua? exiftunt neceflitate,

in Theodieea Leibnitii aflerta,ita verba facit: πρώτον ψεΰίσς fy (te-matis Leibnitiani iollicite

indaga-v* , illudque principium eile ra¬

tionis determinantis, alias prin¬ cipium rationis fufficientis diétum

ailerui, quod fatalem &

abfolu-tam neceffitatem introducit. E· andern fententiam fovet Cel.

(21)

•Φϊ ο

ach. Langius, ut ceteros

tacea-mus. Verum fontem fatalis

ne-cefliratis in fyftemate Leibniciano Sc Wolfiano neutiquam eile

prin-cipium rationis fufficientis , ied

mechanifmum univerialem, quem Wolfius in mundum introducit, demonftrat Strshlerus. Sed de hoc mechanifmo nos jam non fu-mus folliciti. Id tantum

quaeri-mus, an necefiltare Sc

determi-nare unum & idem femper

figni-ficent, & eodem modo

ufurpen-tur, quod negarnus.

Determina-re eft terminos conilituere : vel

terminis &velut limitibus quibus-dam aliquiddefignare. Verbo: de-terminare tantundem eft, ac illam facere differentiam> quam aliquid ab alio habere poteft , vel etjatiL. habet. Neceifitare dupliciter apud

metaphyficos imprimis fiimi,

ab-folute & hypothetice , notius eft quam quod norifiimum. Scilicet

fieceifture per fe, fine addito

(22)

*6 -Φ? ο

|φ-tum, valet abiolute neceflitareu

Et in hoc fignificatu ii fumuntne· ceilitare 5 qui principium

rationis

determinantis pro fönte abfolutas neceflitatis habent, quiqoe putant,

quod

id,quod determinat, etjam

ne-ceffttet.Hypothecicaaliqua

neceill·

tas principio

noftro tribui

quidem

poteft. Itaut cum

Straehlero

dicere

liceat: quidquid determinat,

illud

erjam necefiitat;

fed

non

abiolute,

Sicuti verum eft: quidquid

necefii·

tat, illud femper determinat;

ied

non ftatim intrinfece ; & quidem cum repugnantia

ad

Ίο non &

ali*

ter , quam fic determinare , qua?

determinatio unicitatem involvens

neceflicatem abfolutam conftituit.

Ceterum datur etjam determina* tio libera, qua? ab inclinatione ac*

curate eft diftinguenda : fine qua

diftin&ione , ut dicit Cel.RydeliuSj

difficillimurn eritverammentis hu¬

manas libertatem tuen. Plurafunt

confe&aria, qua? ex principio

hoc

(23)

elici-«Φ? Ο t?

eliciuntut4, utpote de natura

COfρό-)rü & eorurr» motu, de monadibuS

feu indivifibibus mundi elerrtentis; üt 5c de principio

indiscretionis

» fed brevitati litäntes * iila omitti*

tnus. Confulat erjam de his>cui

Volupe fuerit,

Celeberrimum

Ry*

delium in diifertatione de Novis a*

iiquot axiomatibus*

§.

VlL

Verbö (ignificavimus in

§♦*»

principium

hoc

in

utriusque

ge*

nerisveritatibus locum habere* ne-ceÜariis videlicet 8c

contingentibus.

Quare

etjam

Biilfingerus Leibniti*

anürti hoc principium in principe bm contradi&ionisre&e potuit re· iolvere 8c ex illo deducere; non_* tarnen funt confundenda ; neque-*

Contingentiam

exinde

tolli 8c

ne*

ceffita'tem rerum introduci ftatuen-dum eft. Hoc iraquemodo

diftinxic.

Principium

rationis

fufficientis

in.

äftu fignato refolvicur in

principio

i hm contradiåionis* fed nonin

aåu

(24)

ι8 -Φ5 o i»

exercito. Sic, necefTariurn omnino

eft, ut ad a&ionem aliquam

iufci-pietidam adfit

fufficiens

aliqua

ratio,

fed illa ratio eapropter non

eft^ne·

ceflitansada&ionem, Quare

etjam

voluntasnunquam libera fua

deter«

minatione privaripoteft,quin

pofi·

tis omnibus adagendum requiiitis, agere tamen & non agere queat,

agere hoc vel illud.

$. VIII.

Expofitis pro

inftituti

rationc breviter iis, quae ad principium-»

rite inteiligendum faciunt, de

ad·

plicatione &

ufu

ejus nonnulla

di-cenda erunt. Iliada nuci conare·

mur includere, fi omnem ufurxi»

quem hoc principium

producit_i>

intra paucas hafce paginas com·

prehendere vellemus.

Extendunt

etenim fefe ejus pomoeria per u· niverfum campum

philofophicum.

Quodcunque igitur ens tibi ex·

plicandum fumieris, iive fuerit

Logicum,

metaphyficum,

(25)

cum vel morale, ex hoc

princi-pio deducere poteris. Sollicite et> jam diftinguendum effe inter ra-tionem intrmfecam & extriniecam vult Straehlerus , quum ex

negle-öu hujus rei, Wolfium & Leib· nidum, hinc inde in adplicadone

axiomatis hujus, erraffe oftendar. Intrinfeca rado illi eft, qua? rei, de qua qua?ftio inftituitur, ineft.

Ex-trinfecam vocat eam, qua? extra rempofita eU.Non

igiturargumen-tandüeffe docet: eft aliquid fine ra-tione extrinfeca, ergo prorfus fi¬

ne ratione fufficiente, vel, eft fine

ratione intrinfeca, ergo fine omni

ratione» Quum etjam omnia

vi-tia, qua? paralogifmum

conftitu-nnt, circa principii adplicationem committi queant, quomodo illa-» vitanda fint, confulendi funt

Dia-le<ftici. De cetero , obfervari me·

retur monitum illud generale cel·

[eri,

quod

legi poteft in-*

(26)

ΙΌ 4Φ3 Ο

cap. 3·

§·

LXXX.

de

principio

contradiåionis & racionis iuffici«

enus,

$. IX

ytövm

η

πώΊ<%

htéwt)

nihil dulcius eft , quam omniaj

fcire, vere ornnmo &

eleganter,)

Plato pranuntiavit.

Hinc

etjamu

homini a natura iciendi igniculiin«

fxri lunt, Qnare nullum non

lapi«

dem quoque movet, ut

ad

eximi·

,am rerum cun&arum Cognitionen!

pervenire quear,

Illam

cametl per*

feåion^m heic obtineri pofle, uC

ornnium rerum ratio fufRoiensha·

bpri poflit ,

millus

dixerit.

Etj

quamvis

nihil fit

aut

fiät

fine

rati·

one iufficiente; illam tarnen in hoc

11itu, nudamrationem

confulendo,

Ii quis fernper eruere

fe

poffe,

Tibi

perfvaferit,videat numne

rationetti

humanam nimium quantum eX|

tollat. Quod fi

perpendereiit

Inani

fejgeEft'u

turgidf, qui

fe

interdum

i

fcire putanc ea , quorum

nulla^

(27)

•φ* ο 11 )iö obtineri poteftfcientia,

praecipwtia,'

ci< in qua? ruunt,

facile

evitarent.

Si

etenim in vafto philoiophiae ocea*

no paulifper oberrare velimus,tot

χι, myfteriorum, tot natura?

miracu-Xj lorum voragines occurrent,

utvel

ζ, iagaciflimus obmutefcat, inque^

iu eorum indagatione fatifcat.

Tan-in« tum igicur abeft , ut

(ufficienterri

pi·

rationem

in

omnibus

obtineri

ροίϊβ

ni· ftatuamus, ut eam potius in

plu-?m riniis latere nobis perfvafum

fit.

er* Sed heic

pedem figimus,

fide

viva

ut tenentes, nos longe perfe&iorem

ia· cognitionem , in illa demum

Aca-,Cj demiaconfecuturos eiTe, ubiquem

tri· ίϊ

όσότΓ,ξϋ

ξν

άύίγμαη

jam

conrera-toc plamur,

πρόσωπον

προς

πρόσω*

do, ττον viiuri fumus.

(28)

■ ■ : . . w . ,f ■ · ■ ·· -·;ι'ι *-j - " 'V 'Λ.ίίνί !i;i .* ':r, /*(; 8 fi.v -κ'mwi= j V ·· ' C ■· : "·.·" 1;· ". ·- Ί. ·'· ■ ■ 'trfti

iihuLv<il

? " " ' : '£&-U# ~i « '·- ■ ' - ; · ■ - · fl.'i* . ;;,1 •rifcT i£J:*5 ;· g: g Jfcii ρ i ■(·.■ ■ ·.: ·; r... r: ΓΪ to ■■ £'viv ! . c: ßiigfl :

Wj

; > l

|

?' V;, v'-tf

•t·Dil· -:u aiuh <;Ui . nt&nvnl %

' ■ I ; rj ■■ ;r iv **·· v "l* " :v: .' ' , Uit ' « \ ■

rl^Cy"'

J

'

I •Wi;:- * .i . «J!L " i ; igt>i"·· Γ-1

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :