De conservatione sui exercitatio academica, quam cum consensu ampliss. facult. philosophicæ in regia academia Upsaliensi sub præsidio ... Joannis Bilberg ... publicæ disquisitioni exponit Petrus Elis Jer. fil Gestricius in audit. Gust. maj. ad d. [23 Nov.

Full text

(1)

SUI

Exercitatio

Academica,

Quam

Cum

confenfu

AmplijJ,

Facult.

PhilofophicA

In Regia

Academix

Up/alienfi

SUB PR ASI DIO riRX C L A R I S S 1 Μ Ϊ

dn.

joannis

gftföeg

Mathem,

Prof, Ord,

Tublia

dtßjuißtioni

exponit

PETRUS <E g

3 ©

Jer. Fil.

Geftrkius

In Audit. Guft. Maj. ad d. 23

A'«'·.

Anm Μ DC Lxxxvire

U Ρ S A L 1 Λ '

Excudit HENRICUS

£et)fet/ S.R.M,

(2)

$.*

R.'

Μ.'*

MAGNA FIDE I

V I R O

lUußrißinto

&

Gener

oßßimo

DOMINO Occidentalium Norlandiarum GUBERNATORI

D.LEONHARDO

Libero

Baroni

Et domino De

©imtttcrtfa

/

Glätta

&c.

(3)

lllußrißime

at%

Gcneroß$~

Jimt DQ^Miüä

On habet

hanefrontem,

nee tantam fibi iumit audaciam

hoc,

quodiub

Tuis,

llluftriflime

Dominc, aufpieiis

prodire

ccrnit

opufculum,ut

dignitate iua

fccom·

xnendatum car,

yel

Nomen

Tuuin

Illuftriflimum ex merito

prarfigi,

fibi auiit

pollicert,

Abfit hoej

adeo enim crivium

eft,

&

quod

aeternis condi Tenebris

dignum fic

potius,

quam

tales indutum vultut

lucem

alpicere.

Sed

impulit

me devo*.

(4)

devota,

qua

Tuatn

Excellentiam

colofincere,

reverentia; Sed in-duxit Favor iiie

Generofus,

quo

Mularum

Cultores,

&

in

primis

na-tionis

noftra?,

proiequeris,

ut

å

tnefed

timido,

hos fpiritus,

impc-trare

potuerim,

Sufcipe

igitur

Moe-cenas

Summe,

ferena

frontetenues

hosce

manipulos,

&

pauca

hxc

far*

ra,qu^, cum tura

defint,

venera" bunda manus ad illuftria iubfellia

Tua fubmifle

deponit.

Ego

vero

quöd

poflu,precibusNumenSupre

compelio

ardentiifimis,velitT

e

Illüitriifime

Domine»

in Patria?

to-tius,

domusqj

Tua;

illuflriffimas

fülcrum & emolumentum

certiffi-nium,

quam

diutiilitne fqperfti.

temfervare! ita exanimo voveo

lllußrißimλ

Tua

Exccllentiuo

Cultor Humilimue tETRUS

(5)

FAtna

Vulgavit manibus

v

olat,

fandoque

litterafcnpta

measpervemt

tuis;

ad

Amts

Jngemi foetura tutprodibitab umbrisj Sed mihi matenes cognita nullafuit.

Quoplaufu, quali teßer meagaudia voto,

Cum memorandaTibi cunctafilereplacet* Terfitan eftmelius; nefe meacarmina prodant%

Abüitafit fctibas, qua mea M.ufafugit.

Torfetan & numerosfuperarentgrandianefiresj Torselegis levibas non fatis apta form,

$ed tarnen immoto mihiflatfententia taki

i{fe polita fatis, qua tuafcrtpta docent,

Teu juyat immenfos oculispereuvere

campos,

Ätheriasquedomos, afira facefque Poli. $eugradiaris humi, vtridi fpatiatus in herba,

JTquorafeu celert Carula puppe feces,

$eu volucris per inAne voles, globulofquerepeltae%

Abfirahat aut teclos mens tua pand<t modes, Tente fefiinas felix cunctatio prudens

s

Culpatur tardus, fed properare nocet,

Spes, labor atquefides,pietasque filentia candoTt

Tepede tnoffenfo lata per arvaferenu

Sicpppularis fuiac amici veteris Diflcrtationi, eo, quo fibi ho«

ipfum fignificare voluir^diejintc*

occupationcs multai,fcflinan*

accinuit 9cval, dieIt.Junii 1617,

(6)

Vomine Γ. Ζ l St

QUi

-um

maturaeeilimatione

Commoda perpcndcrc

ftudiaaceo·

vcli^fa»

tebitur

fanenoneflcingeniidcbilLs

ca.mc»

riris cfferrpTaudibus, cum nil prseftabi-lius inveniatur, quo mortalcs evadcrc qucantclariorcs,quam dumanimumdu·

Ärina, quafumma claritudopiratur,cx-colunt. Qnot cnim quxfonati obfcurit parcntibus ad iummum fiftigium

bcne-ficio literarum cvc&i funr5qtiot nobiii·

tatif immenfaecfletorationis/i

reccnfcn-éo fingulos profequcrcr,qucs atfernaob

culrum ftudiorummanct memoria.Hoc

quoq; Tu Amice optimc, ic&ari vi-dcris,dum tothoras,labores,totdcniquc

fumtushisimpendifti,utegregiuro ingenii

Tuifoetumiamproduccre fuftincas, Gra·

tuloritaqjtibi hoc tuum propofitum, cx

cordc Vovens, ut ad ultimum ulq; vitx fpiritum, placidilTirnumfiLidiorum

Tuo-rum Curfum

!amisvircnfq;quamlongis·

fimc extcndas,& floridam amoenamq; illamaetatem qua nunc frucrisfic exigas, utlaetamaliquando Mc/fem laborisTui feras. Vale & brevitari literarum mcä· fümignofcc,quas amicitiaenonncgligen·

tiienomine T i bivoluicommcndatas

fjljrrkbjr»{"fa die loh. ▼.

(7)

Ad

Bcnevolum

Le&orem

NVIla

tumfubdtdtt;

mihi fcripturiendi

η

ull

a tngenii,

prurigo

fcioquano

conu-femte (jr

anguflum, hane,

quAlemcunfa

heic cerms dme

fufeeptarn

operam,

excufftt

Jiducu. Sic evsimvelimexißimes, Bone

Le-tios, procul illorum me

abejfe

mori

bus,

qui

quanquam tncortice adhuc

harent,

guttat§

vix

prtmoribus labiu

nuclco,tuntumturne»

txcddtofui

indulgere

fußinersturnori,ut pro

muturis

mttibuseffruélibus,

crudu uc

pu-frtdu

pomu oßentAre,

haß

λ

ff

fubjiccre

non

vereantur, gratisut

mihi

videt

ur,

(jr

igno-biliZelo agre

fererstes, quod

citius quts

in

futoria fartoriuve urte

opißcem

tndußriu

dr Ubore aquiparare

pofßt,

quam in

Ute-rar tu pulußru laurum

cenfequarur.

Sed

na

ißt homineslaurecUm, ne

quid

dieum

mi¬

nus, inmußaceo quurunt, dum non

memi-nerunt, acre ingenium)

vaßumfa

rerum

iognitionem

reqttirere

feriptu,

qua

orbis

li¬

terattcenfurarn

fubire audebunt.

Ut

mi-rartconvenia/t curtempus

expeftare

»olint9

quoilltsjudicium firmari aeerudttio

foltdtor

reddiqueat♦ Quam hac mihimerito

obji-ti

poßint

? dum

tntelligo.

Sed

ut

longe

**>

hus Ulisumrnuseß, quiex receptu ud

Aca*

demim tonfuetudtne, viresJuxe vel

feriptt?

(8)

dliquo

vet

quovis alioinnoxio peric

tit

Attdt

fludio experiri cupiunt; itamittus

longe

ae

benigniuf

Judiciumfequi fölet, & debet.

Sluts enim iniliis, refte rnodeftiam doBus,

tamefi

immodicus fuiaftimator, utlandern

tx tantilla refoltdam mereri

fe

arbitre·

tur, inqua

excufationem

inveniremagnu m

quodda

eß&eximiumfEtverofortisno

fr

A

illum oportet

ejfe

immemorem,qui

inhis ta-hbus tyrocinii rudimentiseruditionem

aliqua,

mAgnam

magnopere

flagitaverit.

finaego

fpe

venia fretut, inarenamdefcendi,novus

quidemfed

non integer

Athlet

a, nevotisAl

defideriisillorum,quorum

mihi

voluntdfpre

tatione

fufficits

penitus videar

defuijfe,

FAteor MAteriam

ejfe,

qua commentatoretn

requirat nulltquam

mihißrnilem

minus.Sed nimirumitafe

reshAbet, ut quiin

fcriptionis

elegant

ia

nullamfibtfpem

laudis

Jenttunt

re*

pofitam, ab

argumenti

praßantia

commenda-tionem, faltem excufationem, quarant.

Sluodcumegounice refycxerim,eatantummi

hiex

folito

bonorumomnium

favöre

fumout

fperareaudeamyelomnesjpel minimumillos,qutbusnon omnia in primishujufcemodi ata*isconatibusminus

fub-däa,atromgvenotare cordieft,propofitumboc meunon

finiftreitit"rpretaturos, id quod Ab omnibus &dngulis

quampojfum^maximecontendo.Erroresmihifiquid

bo-wpeojdomne& illis,quorum informationiadebeth

(9)

'φφφφφΦΦΛΛ ΨΛΛφφφφφφΦ*

eis"J&(^si\sti«j(!>!s^ÄsÄg ®*s>t»^Ä5®teÄ9?sB^9ÄS(i^C!*S

®Φ®®@®φφ® ® ®Φφ®®

<»«vi»; U^i· ί 6ίίά».ν»κβν« (»V. C» .... G·'»,. fe>G; Sjv«»..G· «,»>

φ νΨννννννν

Ominem

a-niiiial eile fai confervandi Γ udi-ofiffimum,utalios

taceam,decretum ;fuiiTe Ariftotelis,

lTt^_ r ^,.

teftantur

optimus

ejus interprcs

Aphrodifienfis

(&)

atq,

S^o·*

baens,

φ)

cujus hxc funt

verba:

^

πςω]*ρ

'ϋξ&&α<ι (

av&fujrov

) r% <xvcu>

φνσεί

&x,p

^ühmS'cu ττξος ectvjov, tho tyy

^tietj^ovjag

h~

σμενιζεν julv

cvτοις kcC[&

Qucnv

Jv%e£ßuvew

Je

er) τοις 'Gr^y,

φύ<ηή

την re &χξ

iyntcw

Tre*»

e/7roiéi$Ou 0Γ7Γχ£άζειν, HsH

$

η^νης ττάΖ'ο*

*%etv>K&l ro Tjp kvctTroi&t^coi» Quin &com»

muni tneliorisnotse Philofophorum

cal-A culo

(10)

45 fz) g»

culo reccpta

femper

manfit fententiä Cå->

tonis (y) pro Philofophia Stoicadifie-rcntis:

Smulat^

natum

flit

animal

ipflum

fl

bi

cenciliari, & commendari adfle con<

Jervandum,&

adfuumfl

atum, & adeaqua

eonjervantiaJunt ejusflatus,

diligenda:

a-Itertari autem ab intentu,

iiflque

rebus, qua

inttritum videantur

ajferre.

Hoc fcilicet

illud principium erat, a

quo, utpote na¬

turanotiifimo, (dicitur alias

ττςωτον οι*

KHOV, οξεκ)ον, item TU ττςωζι aoCju

(pvaiv

a-pud Geliium)

(f)

ad reliquam totanl PhilofophiaeMoralis feu officiorum tra·

daticné progredi

amabantprifcarfapien-tiae au&ores. Sicut

nobiliflimarumprae

caeteris fuo tempore

Se&arumexindede-du&am

Philofophiam

in illis

libris, de

quibus unum modo allegavi, oftendit

fufe Cicero. Pertinentque adeo haec ad illas primas naturae

conciliationes,

quo*

cunque veniant nomine paifim

veteri-bus memoratas. QuaS licet

negare viX potuerint quotquot Philofophi faniores audirevolebant; circa ea tarnenquac ex

illis erant deducenda in

partes abiere

(11)

(j)S*

diverfas. Quiner, ubi rationes human®

ufum in iftis natur® inclinationibus ad

honeftatis priefcriptum

determinandis

confiderarunt, fa&um eft, uc neq; in

primo hoc quadUonis de coniervatione fui pun&o eadem eflfet omnium

opinio*

Si quis vero cum Pyrrhone

nihil

inter-effe inter vitam & mortem, nec uliam bis per fe inefte ceftimationem itatuerir,

fruftra in confervatione fui exponenda

dciudaverit. Vitam ejus doärin® fuiiie

confonam oftendi tLaertius.(e)

άχόλχ&(&>

εν ψ )\gj\ τω βίω /uydiv εκ^ειήμ,εν>(§^>

/αη^ί

φνλα,ίiouiv@»>' / kvrctvlci υφιςζίΐΛει1^,

>> \' λ / \ *' '^

ει τυχ,οι, ν,oj

κξήμ,νχς,ι^ xuvou;, rcy om,

τνιαυ-SjfMYj^évτοις

ctiS'Vj

αεσινετη^επων. Quam

igi-tur impia fit haec Pyrrhonis

do£trina,cu-ivisleviter & fine prsejudicio rem

arten-denti, hominem ut & änimaüa omnia

Dei providentis confilio confervationem fui appetere, compeitum erit,

Eft

enim infixum in ipfa natura,

comprehenditurfuis

cutquefenfihus,ftc ut contra fi

quis diccrc

ueht, non audiatur.

Αζ Ut

(12)

Μ <4) g*

Utåprimis initiis ordiamur.

Pri-mo hic exiftentia hominis fefe offert,

quam fundamenti loco

iubftruimus^eoe-nim ipfo qtiod de re aliqua difputamns

nosexiftere colligimus;non entisnullam

effe efficaciam docent Metaphyftci, ideo

quod non exiftit, difputare nequit. Hie

vero fciendum nos in hac propoiitione non ageredeveritate majore vel minore,

necdeeoquod prius vel poft cognofcitur$

fedfequimurordiné,quife rationi offert in

difquifitione caufarum.Hoc eumconfide*

remus,ipfå natura ducc acinterpreterem

effe bonam ftatim deprehendimus. ratio

cnim max iatelligit exiftere effe rembo¬

nam, non exifterevero effe rena non bo*

nam,· quando itaque dicimus το non ex¬

iftere effe rena non bonam, non ftatim rem effe rnalam judicamus, quod aliud eft quam res non bona. Bonum enim6c

naalum, nonita ftint oppofita , ut non

detur medium. To exiftere vero cum

di-camus effe rena bonam i fciendum nos

rem bonam intelligere non naodp meta-*

fkyßce,

quatenus omnis exiftentia per fe

bona eft, quiaom ne ens bonum eft per

(13)

*2 t$) Ζ*

fuam naturam,crgo&ejus

afie&io.

Sed

c*

tiarn moraliter. Si enim

metaphyficam

fairem bonitatcm intelligeremus, jam a

propofito

noftrodigrederemur,tn

morali·

busenimverfamur. Quando igitur

homo

intelligit fcefle,

intelligit

fimul

exiften-tiam fuam.efle bonumquid.

Sponteita-que propendimus in

id

qnod nobis

vide-tur bonum & declinamus contrarium ;

unde facile concludi potcll; bonum

illud

mcreri amabilitatem, bonum enim Sc amabile funt

permutabilia,

neque

dividi

poifunr, quando ergo

homo

concipit

ef-fentiam fuam efle bonam, colligitetiam

eam elfe rem amabilem , femper enim

homo quicquid bonum

efle

putat

appetitj

nemo enim malum etigit, quatcnm

malum

fed abduchts

ab

ea,qua

in

ipjoefl

voluptate.

(ζ)

Unde etiamverc

fefe

habet

tritumil-ludl Nemointendens ad

malum

operatur„

Amorefui ab exiftentia hominis

demonftrato, paucis jam

oftcnfuri,

a η

dentur homines,qui omni

penitus

carent

lege etiam naturalis Putant

aliqui

eam

efle hominis naturam, ut velit &

poflit

A s liber«

(14)

Ä) Ζ*

Jiberrime vivere, abfque ulla lege, hune ajunt efle verum ftatum omnium homU

num, qui fit ante omnes leges, & nullis

legibus fubje&us, leges autem efle

poft-tnodumortas.HaecHobbefiie(tfententia,

(>i) Quod vero eafpefrar, quse habet Ju-ftinus:

(3")

Ab

initiopopulu*

nullis

legibus

tenebatur, illa huc non perrinent; hifce

cnim verbis oftendit hiftoriarum condi*

tor nullis prifcis temporibus fuifle

leges

leriptas, fed imperia adminiftrata fuifle

arbitrio principum, quitum erant boni?

probi ac moderatione pr^diti. De legi¬

bus illis pofitivis, noftri jam non eft

in-ftituti agere. Idem etiam judiciumferen»

dum de iis, quse de prifcisRomanis tra» duntTacitus. (<) & Dionyfius Halicarn.

(*) tumetiä quae de Athenienfibushabet

Juftinus,

(Λ) quamvis hos ante Solonem

legibus aliisufoscredamus.Sed nos dici-mus, talem hominis ftatum, qui fit

pe-nitusexlcx, dari nonpofle. Ratio praeci*

pua eftj quiafihomoeflet ita formatus,

tum ad fui deftru&ionem, non confer»

vationem

iji) in

ίΐbris

de cive. (3)/. i.c. I. (<) AnmL

(15)

■es (7) ^

Vationem formatus eiler5 nam fcrc

prl-ma lex natur# eft, ut pars in homine principalis imperet,

obediat

minus

prin-cipalis: quam legem

fihomodeieruerit,

ieipfum evertit. Ubi ergo

dicimusho-ininem efle in aliquo ftatu, qui fit

finc

lege,

tum crit in tali ftatu, in quo fc

deftruere Volet* Hic Veroflatus noneric

Naturalis; nam ömnis

confervatioeftie-cundum naturam, deftrudio vero con¬ tra naturam. Sequitüt ergo, cum

homo

fine legibus, confifterenequeat;

figmen-tnm efle illud Hobbefii, de tali homi*

Uum ftatu: ac proinde diredionent

Iu*

tis Ν. ad vitam humanam efle pehitus

Ueceflariam*

Ut jam pergamus,

hic deinftindu

tnox Una cum nativitate, ut animanti-buscundis, ita &hominiad fetuendum

ac confervandum ingenito pauca

diceii-da* ille vero inftindus Acut å Deo

con-ditore rerum omnium optimo

fapienrif-fimoque

non fruftra mentibus noftris

inditus eft; ita nec parum facit ad de-clarandam ejusdem Supremi NuminiS

(16)

«3

'8) $>

Effe höminem, ut animalia

reliqtia,

å

naturaad fetuendumvitamq; fuam

con-lervandam inclinatum, audorum tefti-moniis ubique obviis nunc minüsad-ftruere habemus neceifum, quanto fen-timus in hoc negotio femper validiores

natura impctus, adeo ut & prafcriptos å reda ratione limites in eoplus ikpe tranfgrediamur. Sed ptimum pofitum

fit, nosmetipfos

commendatos

effe

nobisi

frimamfe ex natura

hanc habere

appetl·

tionem^utconfervemus

nofmetipfos* (ff)

In-ievit autem generi hutnano inclinatio-nem i dam fupremus univerfi conditor,

ut per eam ( utpote hac in re vel lege

pofitiva multo efficaciorem) homines

å

confcifcenda Tibiipiismorte

deterreren-tur.Si quis enim praefentis vitae miferias,

fortifque hum anse, nimium & quantnm verbis vix dici poteft calamitofx ac

ae-rumnis plenas, triftem fibi

faciema-liquis ob oculos poneret, fieri non

pof-fet, quin ad taedium virse mortisq; de-fiderium impelleretur, niii

obfta-ret naturalis ifta deteftatio mortis

ac confervandae vitxcupiditas, Nunc

ita

(17)

® (ρ) 0

ftä fe res habet, ut mors retüm omni* tim audiat terribiliiTima. Eundem i*

åum vitäe amoreni animantibus brutis co piotul dubio fineindidit Deus, ne lias nimis fe cito üfibus huntanis, qui* bus deiHnata erant, eriperent. Qu i

po-tcrit igitur alicui

credibile

fieri,eundeni

inftin&um hominibüså naturafruftra ef-le implantatum f ut non potius ex illo

liceat coliigere, efle eam creatoris

no-ftri voluntatem , per naturalem iftam

inclinationem patefa&amv, ut nos i-pfos confervemus vitamque noftram

tu-eamur. Quare etiam

infigne

boni·

tatis divinte argumentum eft , ex cu¬

jus confideratione gentiles in veriorem

Dei cognitionem pérvenire potuiflent,

quamex vatum & otaculorum fuorum

reiponfis & praeceptis.

Le&u

digna

eft

iententia Atriani, quam nobis. offert Stobaeus (v) τ o $ apfev, κ& τ°

θ^λί/,

tyij

βτζίβνμία η τχ&ς τψσυναοίΑν tyy

S6-*

v&fAigγ χξηπχητtigμοξ/tig χατζσχευασ-μενοις*

τoiuQ. εμφαίνει τον-τεχ,νπψ. Per το πξοιΗ

*νν, quod ftatim abinitio

indigitavimus#

Β habetur

(18)

<§ (ίο)

habetur reipe&us ad confequentia

maxi*

me rationem, debent enim hi inftin&us

in homine å ratione determinari. Qu«

ratio ab inftinäibus plurimum differr*

Caeterum quoniam & hi natur« impe-tus ab homine rationis partieipe inter-dum corrigi acinordinemagidebent,ne,

quodin proelivi

valde

eil, honeftiquoq; & sequilimites, ut faepe fit, transiliantj & vero in promptu quoque funt argu¬

menta, quae pro fententia noftra ipfa

ctiam refta ratioinclinationibus

iilisna-turalibus fuperaddit, quaeque exprse-feriptolegis naturalis validam in nobis

gignunt obligationem; idcirco ad illa

mox mihi fäciendumtranfitum exiftimo.

Triafuntj quibus univerla

Juris

Na*

turalis moles incümbit. Nimirum, ut

quis refpiciat, quid debeatDeo,quid Si-bi, quid etiamSocietati. Singula haec

juris Nat. fundamenta, totidem nobis argumenta iubminiftrant. Quando is quidem qui fe non confervat * quan¬

do confervare debet , peccat & in

Deum, & in feipfum & in focietatem*

irj Deumf quippe cui omnes hominesi

(19)

m

i*«;'*».

ptiam extra focietatis refpefrum, lege fe

quadam obftri&os fentiunt.

Legem

Na¬

turaloquor, Viderenaturam

rationalem

Deum efte aliquem, & ex

obviis ubiq;

gentilium teftimoniis & argumentis

aliis

in proclivi föret

adftruere,mii

fciremad

eos, qui nptiriam Dei

naturalem

fibi

probandam fumferutit, ifta omnia

per-tinere. Inter hane vcro notitiam Dei

eultumq; ipfi adeo

debitum

quamfitar-&a connexio, non erit tam ex rationi· bus aliis, quam exemplis

omnium

gen·

tinm probare

difficiie.

Quac

fingula

fi

nos nunc demonftranda fumeremus,

fa-tis video quapa nos longe rei-tam

am-plae a cdiffufse

confideratio

eifet

å

pro-pofito dedu&ura. Nunc cum

adeo

non

aliena & fupervacua

ample&enda,

ut etiam neceflaria plurima

omittenda eflc

fentiam, ifta omnia, ut ab aliis probata

pro certis fupponere

licet,

&

inftar

mihi

omnium fit unum itlud aureum

oracu-lum,quodex tripode

Pythagörx

profe&ü

allegat Cicero, (£) Vetatinquit

Pytha-B ζ vora*

(20)

(ii)

göras

inj

tu

fa

imperatoris i. e> Oei> defrλ* ftdio φ ftatione vita decedere♦ Quod &

ipfum pluribus oftendit Macrobius

(o)

Sicut enim non inutilis tantum miles cfict, fed & facio & vero magis exem-plo perniciofus,qui cummaximein hofté

eilet pugnandum, in fua vifcera fcrrum rnergeret χ ita pro transfuga eft quiH*

bct homo, qui quamcunq; ftationem.in

cjuaDeuscum collocaverit,injulTufummi

iftiuslmperatorisdeferit. (zr) Qu od v

er-bis alienis quam propriis exprimere

ma-lui. Nimirum docet hoc omnes, cu¬ jus demum cunq.; fint commatis, homi«

lies fanior paulo rarionis ufus, deberi il«

Ii qui ncs condidit ac etiamnum

iufien-tat. quam is diu in.his terris nos

fuper-ftircs voluent, cultum & obfequiuiru Quod cum ipfi deneget qui fe non vult

conicrvare, eo ipio adverfus illum o-jmnino gravitcr peccat< Ita

nempe eil,

tat apud Platonem in Phoedone dicit e-gregie Socrates: Sicut in hane vitam

Jponte noftrfi

non venimus, ita nec

rurfus

ex hoc domicilto

corporis, quod tuendum nohis

(β)

Comm, in Somn.

Scip,(

or)

Freinsh.

(21)

fi^) S»

»f/w

affignatum

a Deo efl, ejμ

dem

injw-fi

recendendum, /»

/'fr

corpus in-tAmdiu habitaturos> jubeat

e-mitti, Non difiimulo, ita progredi inhoc

ncgotio naturam, ut

å

nobis ipjfis i niti·

umfiar,quatenus& å cognitionc noftriin

nocitiam ( de acquifita loquor ) caufae

fupremse pervenitur, & prout ,

nifi

nos* metipfos confervaverimus«, non pofifu-mus Deo, quem ei in hac vita debemus

cultum exhibere; eil tamen is inconfer* vatione noftri tenendns modus, ne per

eam quicquam officiamus dile&ioni

quam Deo Crcatori noftro debemus

o-mniummaximie. Adeoquidem,ut etiam

urgente neceflitate, hsec illi prseferri

pof·

ftt, imo debeat. Sicutprastereamagnas laudes piis Martyrummanibusgrata cum

recordatione debemus. Sed non fruftra

dixi urgente

neceflitate.

Alias enim in vitse periculum non neceflarium fe vel

religionis gratia conjicere, cum citra

c-}us ja&uram falvum fe quis

prseftarepof-fit, haud tutum fuerit. Etenim, cum

nihil fit, quod vel dile&ionem tui

vcl

Pei prohibeat, quid opus fuerit

unius

viola«

(22)

« («4) δ»

Yiolationc älteri facere fatis, cumptriq}

poflisf Quin id potius ratio juber, ut

pna cum religionp fimul & nos

confet-vare ftudeamus, Qua in re fuga iuå nos

praeiveruntChriftus&

Apoftpli,

Sicparet,

bello quoq;, cum alias nonpotes, refte

religionemdefendi. Ut abundedocuit

hi-iloria belli non ita pridem per Germa-niam pro reformationp fuicepti. Urget etiam neceflltas, vel quando certum eft

per coniervationem noftri offici glorise

nominis divini, qua de renon poflumus.

nos melius quam ex revelatione Dei per

fcriprurasfa&å erudiri♦ velubi peculiarc

mandatum aut Angularis mftin&us divi» nus acceiferir, qui facit, ut non fit

liud peccatum, quod extra, peculiarem

iftam Dei voluntatem peccato

non

ca-reret. Quo etiam argumento

( ut mit» tam alia) Samfonem excufatum eunt,

quafi qui ie non tam ex vindi&ae cu» pidttate quam afflatu ipiritus fanfti una

cum hoftibus fuis interemerit.

Neq; ta¬ rnen fic iubfcripferim illorum fententiae»

qui Deum circa Jus Naturae primarium

uti difpeniatione proprie ita difta

(23)

^

05)

&

iiinr. Quando ex modo di&is

conftah

uc non efie hoc dc confervationc fui

na-»j:- tur« praeceptum adeo ftriäum,ut exce-os ptiones admittere queatnüllas, Exdi&is

-t, liquet, de illis quid fentiendum* qui

fe·

metipfos

apud

paganos Diis fuis

facrifi-candosobtulerunt. Hi,ut ab

έω)οχίΐζ/&^

a- cåqj hoc perjori, quod nonin veri Dei,

ret led ejus potius qui Dei hominumq;

ho-eft Äis eii:, gratiamfuerit inftituta*

liberari

ige

plane

nequeunt ita nec

å

crimine im-us munis cenferi poteftEremitä

ille,

quem »er pro devotloné in puteum fe

praecipitaf»

irc fein vitis Patrum legimus; Idem de

il-vi,

Iis

judicandum , qui inter Doiiatiftas*

a» Circumcelliones di&i* laudi duxerunt m fibi ipfis vitjc finem accelerare* ex

male

a- intelledö Dei praecepto, carnem nos

it, mortificare noftram jubente. PoiTent lt>

fingula

prolixioribus

difiertationibus

va*

;u,

ftum

aperire campum, nifi ea potius

il'

na

Iis»

ad quos talia propius fpe&ant,

ef»

;a-

fent

relinquenda^

x, Sed & juxa id quodDeo

ctiamSibi

ni

aliquid

debethomo:confervationem fei¬

te*

licet

tam refpettu animi quam

corporis*

^quorumconjun&ione vita

confiftit,

cor«

(24)

m oo &

pusnon modototum amamusfed iingti*

Jas ejusetiam partes» Nemo noflrum efi%

quin cum utrumvls liceat^ aptas malit,

&

integras smneis parteis.

corporis, quam

uftt

immimtas\ (ξ) Anteaoftendimus,quomo·

do fintomnia animantia, fimui ac

inlu-cem edita, fibi ipfis conciliata & ad fc

confervandum natura inclinata. Quod

ipfum inviventibus cun&is nullonegotio

dcprchenderc

licet» In hominem igitut

ctiam cadit, in quantum & is animalis

natur« eft particeps. Natura enim omni*

um rerum^ qua nos genuit , induit nos

tnolevitqve in ipfis ßatirn principiis

quibus

nati

fiumus , amorem noßri &

fharitatemjta prorfusy ut nihil quicquam

ejfiet charius penfiufy nobis,

quam nofmet,

ipfi.

(<r)

Haec autem inclinatio, in brutis

animantibus , ut &infantibus, ex cseco

quodamnaturaeimpctuprofe&a3inhomi*

ne, qui ja rationis ufu paulo defaecatiori

gaudct, praeterea jus quoddam conftitu*

it ♦ Non faltem fi id quod Deo &

Soci-ctati debemus ( quse tarnen minimc fe·

jungenda jrefpicias^fed &

quatenusqui-libef (ξ)

Cic.

defin♦

3. (<r) A-Gell,N.

(25)

(·7) U

libet hömo per legem natura,

eriamfinfi

teipedhi

focietatis,ad fui

perfe&ionem

eft

obligatus, ifta autcm

perfe&io

fine

virai

confervatione obtineri nequit. Sed vi'

vendtfinis cfi optimum,cum tntegra mentei

CAterisque

fe??fibw>r)

opus

ipfi

fuum eadem9

quacoagmentavit, natura

difjolvit. (τ)

Α·

deofumusadnosconfervandumnon tan· tum inclinati,fed&

obligati, Ac

proindc

qui iemetipfum vita

privat

ipfe

quoque Tibi infert injuriam, in quantum

id

fibi

auferc quod fibi

dcbebat*

Dcbebat

ftudium pcrfcdlionis

&

ob

hoc

conferva-tionem vitae, utmododiximus.

Clarum

extat Dei prceceptum,

idem

quoque na-· tura notum: non occides. Redde autem

AuguiHnus. (υ)

filuanto

propinquiorem

quisque

peremerit,

tanto

judicatur

inhuman

nior. Quis enim

ulli

quam

fibi

ipfi

pro-pinquior?

videbuntur

hsec

forte

nonne-mini

paradoxotera

fiquidem

vulgo

dici

iolet5 Volenti nonfieri

wjuriam„

Sedid

tale eft opinor, ut non cmnem

refpuat

exceptionem* fi

ad

Jus

etiam

Natur»

ex»

tendere velis, cum fint etiam

qui

ftatu«

ant, mulieri) qu» volens

tiupratur,

fieri

C itw

(26)

«g fl8)s*

injuriam,

& fatfturum quoque fuifle af-migerum Sauli injuriam, ii lllum, ita li¬

cet volentem atque

jubentem,iöteremii-fet. Ego di&um illud penes illos

obii-nere exiftimaverim, qui jus omne

refpe»

5iu focietatis, quo quis perfonis aliis eft

obligatus, incluiumvotunt. Atubirem

reöå putannus rarione, hane hominem

non modo focietati, fed 5c Dco 5c

ipfum

iibi obligare deprehendes. Quidentm ί

an igirur extra focietatem conftitutis

ii-cita

αυτοχQuid, Γι primus homo,

cum adhuc folus cxifterer,

feipfum

in-tercmifiet,2nnon pcccaffer, licet in fo¬

cietatem non peccaffcd

an igitur ante

condiram conjugem omni carebat lege? Et faneniίΐ

nobismetipfisquiddebeamus,

peribit penes Eremitas 5c iimiles magna

Juris Nat: pars, quse quemadmodum

nos erga nosmetipfos,

refpeäu tam

toti-tis quam

partium,gereredebeamuSjOften-dit prtecipitq,·, His 5c Sc« S*. addere

poffbmus auöoritatem, qux

fcortato-rem in proprium peccare

corpus aiferit. (φ) Difpiciant Dodiores, annon valere

hxc contra illorum poflint fententiani, qui

(27)

09) §*

ΐ* qui οωτοχείζβ>ς non

fibi,

fed

reipublicie

i- faltcm, injurios efie

contendunt, & iic

.(* ccrtiim id illis manere poftir, quod

vul-i- go dicirur,neminem

iibimet

injuriam

fa-e» cercpofie.Quamvis non

fim

neicius,

quot

ft & quanta ifti

opinicni

fubfcribant

lite¬

rn rari m lumina, Sed nec ego alterum

il-m lud plane

fincaudoritatibus

dico. Bices

m porro; efie

homini

jus

in

membra

fua

? ipiuniq; adeo corpus,

Eft

ftvne;

fed

i- quod ultra voluntatem

illius, qui

nobis

i, ejus

ufum,

non

item

abufum

conccflit,

i- extendi hand debet, U) Conferetiam. )- verba iupra ex Cicerone

å

me

allegata

e

(ψ),

Tales

(WTi<p0!/oi idiomate

fvericoap-? peilantur

0ie>ff*pilltnßar.

quorum

etiam

ofifa leges ηoftrte

tumulo

contegere

ve-a tant. &ttt fruå illa åib

6dra^/

at

nogbet

a SOTenrtffia pvgiår

ftg

fteiff bttvuiefcttf

Det

- bdöba fan:

Ctbå

ifal

tjm

til

β!ο<$

- fårag/

οφί^άάί fcränna&

vid.£i\q.m.

e $3- £. £. c. 4. Nec in eo

jus

propric

coniiftit, ut quis re bene

vel fecus

pro

voluntate utiliberequeat. Quin &

no-e Vimus leges civiles j'ubere

rede

vivere

C i

(28)

(to)

prohibere,

iterum ne fua re quis male

uratur, quatenus inde reipublica? aliquid

accedit detrimenri. Malunt autem nos

cuftodes quam dominos corporis noftri

diccre. Undefit, ut neq?* m embra fua,

vel commodi publici gratia, temere la'»

cerarelicitumexirtimenr. Quantumvis id inZopyro laudariamultisioieat. {ω} Cui exemplo fimilc ert, quod de Sexto

Tar-quiniiSuperbi filio ex hiftoria Romana

novimus. (tt) Tanto faciunt minus

re-£te fervi, qui vel in gtatiam

domino-rum, vel pro eorum falute depugnare

ac

fe ultro etiam morti offerre

coniveve-runt. Sicut id apud Romanos olim

fa-&um, fitq; etiamnum alibi. Quo per-tinentqui una cum mortuo fe cremare

domino folebant. DeGallis id

habe-mus ex Csefare.

(/3)

Plura de gentibus

aliis petat qui volet ex Kirchmanno.

(y) Neqj vero hic excufat vel maxime

data domino obligatio; cum nemo ad

id, quod in fua nonhabetpoteftate, fe

bligare vel pcftit vel debeat.

Poftre-(ω) Juftin. I. ro. 15-, (a) Liv. I 1. c. 53·

(ß)

B- G. L 6. c.19. (γ)

de

fun.er%

(29)

*gf2l)gfr

Poftremo de eo quod debemusSo-eietati pauca

dicam.

Vera omni

ftiit

tempore & fummo

maximorum

in

re

literaria virorum confeniu jam din re-ceptaSummi

Philofophi fententia

:

ejfe

bomtnem ad mutuam

focietatem

d

natura

factum. ('}) Id

quod

argument-is

jam

pri-dem probarunt

eruditi

evidentiflimis,

quas hic recudere operam

eilet perderc«

Non nobisfolum natt

fumus,

or

tuffe

r/oftri

partempatria

vin

die

at,partem

parentes,par-tem amtet, (s)Adeo

falfam exiftimamus

vocem quam

exangelo,

nefcio

quo, au»

divitArfcnius: Fuge

homines

(fa

falvabe-ris.(T) Eremitas& fimilesqui mihi obji-eiar, tantundem egcrir, ac

fi

quis

de

cl-borum fapore ex vitiato

palaro, &

opti»

mis quibufque pi&uris ex

oculo

lippien-te judicaie vcller. Fuit

enim

ifta

vetus

Doftorum regula:

ejfe

femper

ad id,

fen

od

in fpeciefanum

&

integrum

refpicien-dum. Sicut non folent in parte quam υ*

yieivijv inicribunt medici ad

quorundam

pravam conltitutionem &

perverf#

ho¬

mines diget# attendere, cum in

univer-fum (d) Arift: !♦

Pol.

c. 2.

A)

Cic.

dc

offic.

/.ι.

(ζ)

tficeph* /♦

2.·ί·

(30)

$3 (η) g*

fum generihumano quod fit condueibb ti

le pradcribere debent. Itanec Philofophi n( erir ex male af.ediseorum, qui reds ra* ic tionis ufum vel corrumpunt vel perver- le

terunt, cerebellis,de natura humanaten» ti

tentiam ferre. Jam fi verum eft, ut cft fe

omnino, natos efie nos ad congregation cm ρ

hominum^ & adfocietatemcommuntiatem» e

que generis humani. {tj) acidcircoefTeno» c

bis ånaturapraeceptum* ut copatnodaίο» d

cietatisomnes quantumpotépromovca» 2

mus,detrimenta avertamus, neminipro- q

fedo dubium eife poteft, graviter eum /

in

focietatem.peccare,

qui eandem pet

e

mortemvoluntariammembroiftopriva- 6 tumiverit.Quamob caufam οωτοχήρρςin·

(

juriamreipublics facere dixitAriftoteles» j

(B) Rede proindc ad illos applicaveris { quod Csefari, fatis fe fibi vixifife identi- c

clemdicerefolito,refpondctCicero: Cre- j

do quidem^fed tum id audirem, β tibi

Joii

(

vivcresy aut rf tibiettamfoiinatus

ejfes.

(0 j

Anautemifte reipublicse amor privato . fit anteferendus nunc porro fupereft vi- 1

^endum. Certe conjugali, qui in

priva-tis

(*l) Cic.

de

fin. /. 4, (Sr) £,thic.c.

I-(i)

Örat,pro M.

Mareel.

(31)

*S ii

3)

&

tis aliis eft facile primus, cum praepO»

hi tiendum .effe, atroci licet nimium ill

'a* lororem documento prodidit

celebris

il-t· le infigrii

de CuriatiisAlbattorum Vifto*

n' tia Horatius* (κ)Ac in genere

majoren!

*ft

focietati,quam

liberis, parentibus & pro·

'm pinquis quibusq; deberi

pieratem,auäot

cft loco non unOj ut älios taceam,

Ci-Ccro. (λ) Et quoq; cum

illius

commo-dis vita propria

pofthabcri

debet»

a*

2\ec magis

vituperandm eßproditor

patri£9

°*

quam communis

ut'tlitatis·,

autfalutie

de[er-nl

tor, propterfuam

utilitatem,

aut

falutem»

er ex

quofit, ut

laudandu*

fit

ts, qui mortem

l~

cppefat pro

republica, qui

doceat, cariorem

n'

tße patriam

tiobis,

quam

nesmetipfos. (p)

:s* Kimirum,ficut ad

totius corporis

parti-)s ümque principalium falutemopus

inter-■" dum eft mernbra refcindi minutiofa; ita

e\ in locietate, ad cujus voluntatem priva-^ tarn

quifque fuam videtur

fufpendiftc

,

0 fxpe fit, ut publicum

commodum

vitai

0

anteponi å privato

debeat. Qno

fpeftat

i" iimilitudo,

quam ex

navigantibus

fü-i- mit

is

ι> (κ) Liv. t. 1.c. 26t (λ)Somn:

Stip*

(32)

«δ

(Η)g»

mit auctor lib4 ad Herenniüm

(>).

fx

priori exemplo colligimus, haec ad fo*

eietatem non tåntum totam, Ted &

il-los> ex quibus ejus falus unice vel

ma-gnopere pender, pertinere* Id non ptse-tereundum, eile etiam h&c iila cum

cautioneaccipienda, quaminfuperiorib9

indigitavimusjutquemadmodumnonnifl

deficientibus proriusmediisaliis,icrotan¬

dem ad feäionem veninnt Medici: ira

nec nos, quam quidem diu ratio

iuper-eft alia, pro utilirate etiam publicacom

fervationem vitae noffraencgligamus,tan·

to minus in apertum nosofferamus vitas

diferimen. Quo referri pofliinr,quospro falurepatriae fefe devoviffe lcgimusw Ut

fadum conftat apud Grsecos å Codro Athenienfium Rege, de quo Vellejus

Paterc. φ aliiq;Berneggero in notisad

Juftinum(o)

nominati(in quibus tarnen

ab Augiftino & Servio Athenienfem

hunc Codrum cum paftore Virgiliano

confundinotat Boeclerus ) (V) & Rege Lacedaemoniorum Leonida, cum fociis

fuis 00 l-4» Φ l- I. c. 2* §. 2. 6. 19»

(33)

fuis, five illi

ίξακόο-ιοι fuerint, fecundum

Juftinum,

(ξ) five

τ^αχάπβ*,

iuxta

JE-lianum. (<r)

Ciccronem

(r)

aliosq;

Berneggero (υ)

reccnfitos

; in

Boeotia,

å

Methioca & Mcnippa Orionis filiabus* quarum mcminit Ovidius(<£) &ex Antv Liberaliinnotis Farnabius;ApudRoma¬

nos idem prxftiterunt

Decii,tefte Livio#

(χ) aliisq;& Marcus Curtius, ut

docct

iterumLivius(ψ)Valerius Max»(*>) &c.

Cui exemplofimiie eft, quod de Anchu*

roRegisMidaefilio habet

Plutarchus.

(λ)

Parem

apudCarthaginenfeserga

patriam

habuere animum Philacni, quorum inter

alios meminerunt Saluftius

(#)

& Vale·

rius Max. (y) horum tamen

excufabi-lius fadum. De nautis, qui conjedoin

pulverem tormentarium igne iefortiter

una cum hoftibus interimunt, quia non

fua (pontefed juflu duciscoadi id

facere

praefumuntur, mitius plerique judicant*

D Verum

{ξ) ι.ιι,ι^ (<r)

V.H.l'

3. c. 15.

(t)

de

fin* ι. 2. (υ)

inComm. ad ]ufiin.

3,11.

(<P) ΜetAm. L 13. 693·

(%) 1·. 8,

c, 9. (ψ) /. 7. f. 6. («.)/» 5. r. 6. 12.

(λ)

(34)

Μ g»

Verum cum ne fic quidem omnis forte fublatus fit ferupulus, iftam potius ego quseftionem, ut altiori judicio ac

exami-nedigna,nuncmeamfacere nolim.Exem-plaMofis

(J)

& Pauli,(ε)quiafalutemnoti civilem fed fpiritualena lpedant, proprie huc non faciunt. Fucrunt autem Omni¬ bus contrarii, qui vim natura facientes inverfo ordine commodumprivatumpu«

blico anteferrefuftinuerunt. De Epicuro fatis fit Ciceroncm confuluifle. Li¬

cet non diffimulem, deillo mitius

fenti-re multos, vel eo faltem, quia vita

ipfi-tis quamdodrinamulto fuit fanior» Va·

fquium, hoc potiiTimum argumentou-fum,quod non nifi fui quifquecaufa fal

-vam velitrempublicam,refellit Grotius,

(η) qui eandemjam ante fententiam in

Carneade quoque damnavit.

(&)

Cona-tus eft dodrinam illam denuo fub

ineu-dem revocare Sc orbi literato (an vero

faltem in hypothefi non judico ) obtru-dere Vir literarum farna non ignobilis Thomas HobbesAnglus. De quo tarnen quid

(J)Exsd.32.32.

(ε)

Rom.9. 3*

(ξ)

l. 2.de

(35)

<-S (*7) W

quid fit

fentiendum

aperto non

minus

fubaäo judicio prodiderunt

celeberrima

duo per

Germaniam

literarum

nomina,

Hermannus Conringius (<) &

Jo. Henri»

cus Bceclerus. (κ) Quibus

adde

Rober-tü Sharockium in librode officiisfecun*

dum jus natura! ipfius

dogmata

paflim

examinantem. Adeo non opus cft de

il-lo aliqua in pradens

å

me

dici, cui

cum

abfque cortice,

quod

ajunt,natare

peri-culo non careat, eruditorum niti judici· is longc eft fatius»

Eftillud inter omnes Moralis

Phi-lofophiae Dolores reccptum

magni ufus

mXυ&ξύ?λη]ον:

graviusfemperpeccare

il-los, qui confilio & ex

πξοαΑρέσζ(&>

quam

qui fecus peccant, cum

nimirum

fit ifta

voluntas principium

a&ionis

liberas,

ex quo hasc unice aeftimatione

fuam

capiat»

Valde ita^uedubito, an operas

fim fa¬

cturus

prctium,fi

pauca

faltem

dc iisad·

didero, qui contra hoc

noftrum

prasce-ptum peccant vel ex

confilio & animi

propofito, velimpetu,

vel

etjam

cafu.

Da De

(')/. de Civ

Prud.

c.

ult.

(κ)

Annot.adGrct4

(36)

Μ (18) g* De illis quse ad primam

atque poftrC' mam pertinent

clafiem quid fit fentien-dum, non erit alicui fecundum dataro

regulammoralem difficile decernere.Sat cnim ex variis eruditorum cenfuris

jam

conftat,quo in loco illud Stoicorum do* gma habendum fit, quo peccata omnia

efle paria di&itarunt. Certum

proinde

eft, fi mortem ex mero cafu(quem

nul-la praeceflit culpa)

quis fibi infert, non

poife alicui imputari ; cum ex advcrfo

qux confilio acceleratur nullam habeat

excufationis fpeciem. Major vero de eo

ii eximpetu id proveniat offert fefediflb

cultas, Quoniam in his breves fahem

rerum lineas ducere decrevimus

>etiam

hic diftin&ione rem

cxpediemus. Eft e«

nim impetus aliquis plane voluntati

no-ite non fubje&us ac rationi non

relin-quenseumquemrescxigit ufum; aliusex

advcrfo talis,quemre&a ratio continerc

ac coercere & poteft, dt debet» Ab hac

diftin&ione cum pendeat omne in hac

quseftione difticili adeo & intricata , Ju¬

dicium res poftulare videtur,

ut illius

u-fus in exemplo

unoaliquo alterovc

(37)

'

(29) &

Ex didis liquere arbitror, dc iilis

qui ex vitiataratiocinandi facultate infe mali quid admittunt,· non temere Judi¬ cium noftrum elfe praecipitandum. Huc

illos retulerim, quidelirio, mania,

phre-nitide, febri interdum ardente, & Γιquae funt alia ratiocinationis vitia, laborant»

Qiise omnia cum ex caufis oriantur vo»

luntati noftrse non fubjedis, vix aliquis

adiones indeprofedas ipfis agentibuire· deimputaverit. Sicutigiturvelie nequit

'mentisqui non eftcompos,ita nec

adio-nem ejus, quippeå voluntate non profe·

ftam, ut moralem aliquis jure

arftima-verit» Quamobrem fi eorüm aliquem ipfum Tibi mortem inferrecontingar( de illo loquor tempore quo ipfum fbrörifte corripit fi delirium non eft cöntinuum) non eft cur illi fadum

iftudadfcribime-rito queat, quem, fi mentis plenum

ha-buiftet ufum> aliud fuiffe fadurüm

cre-dibile videtur» Par eft ratio eorum, qui

nodu dormientesacfefacile in magn um

aliquod difcrimen nefcii praecipitare

lo-lent. Etenimadionesillas,qnseabaffedi»

bus in noftra poteftate pofitis örtum

(38)

W O; g*

ciint, voluntariis nemo refte oppofuerit. Qi qua quidem tenus in nobis fitum erat be

ev vit du ha pa cr V tic iubnafcenti malo obicem ponere & in·

tempefiivis iftis motibus non laxas dare

habenas» Alias eo res rediret, ut quse·

cunque actiones mals, ex habitu vitioio

profe&as, non voluntanse cenferentur. Quomam video argumenti neceiTi·

tatem longius quam vellcm me prove»

£turam, Γι fingula atcingerem, Unicum

faltem adiiciatn. Soletdemulieribus,qu£ let tuends gratia pudicitis femeripfas inter- fe«

ficiunt, nonnullis animum aliquis velli- pe

care fcrupulus. Inter iftascxemplumLu» (le

cretisjnprima fereaciecollocarifvevir, ai

quae idcirco dux pudicitis Romans,in» Si

figni fatis elogio, å fuis adpellataeft.(λ) vi

Hane fecutas eftealias exHiftoriis facilc us

compertumhabemus.Conftatenimexeo L

tempore,quocirca prima Ν. Teftamenti v,

incunabulavagislibidinibusimpias pan· rr

dereforescocpitdeteftandaNicolait/iruhs- p;

refis(quinomineNicolaife&å fua infigni- ft

regeftiebant)

varias fubinde in Ecclefi' a\

amirrepfifie

de

conjungio controverfias. μ

Quicquid

(39)

»rit, »rat in· lare ιχ· οίο

k

VC' am U2C er- Iii-Jl» ät, in» -λ) ile co iti η· Χ" ni-β* as. id m oo s*

Quicquid fit,nos

pudicitiam,uti

fieri

de#

bet,magni omnino facimus : eo ramen

evehendam utejus confervandse caufain

vitam noftram quid admitfamus vix

in-duci polTumus ut exiftimemus»

Poffent

haec late probari ;

Ted

nobis

fuffecerit

pauciflfima indigitafle. Ac

forte

redtius

omne hujus quadtionis examen

ad

eos , qui in hujus negotii iolitiori

confidera#

tione curas occupari fuas voluerunr,

ab-legaverimus.Quia

tarnen

ejus mentionem

feeimus, non erit nobis forte cam

ficco

penitus tranfire pede integrum. Supra

o-ftendimus : femper ex agentis animo

de

aftione morali ferendum eife judicium»

Sic non amittit illa pudorem, cui vis

in¬

vit# affertur, animo manehte nihilofeci.

usadhuc illibato. Reite hoc ipfa vidit Lucretia, cum diceret: corpus

efl

tantum

violatum, animus inJons. {(*>) Quem

ad#

modum & idem apud illam in

iolatii

partemafferunt, quifefe interimenci

prae-fto erant; avertendo noxnm d contia in

Anttorem delicti \ mentem dicentespeccart9 non

corpus :

& unde

confiltum

abfuerity

[pOLiv;/. i. c,

2.8.

(0

idem

loc. eih

(40)

<3 (μ) 'S»

4$^

culpam. (ν) PILi ra

quidefiderat,vi-dere poteil judicium hac dere

Ampliffi-miSchefferi, Regn. Rom»Exerc. y.§. 34,

Einem jam faciam, ubi tribus fal·

tem verbis addidero, quöd non tantum

iimpliciter ad ie confervandum inclinati

ac obligaci funt omnes ; Ted eciam lllud

natura eil infitum omni animantiumgo neri, ut ea qua: nocitura videantur,

eo·

rumque caufas , fugiant & averientur

( Epideti verbis utor (|) )vel ut habet Textus Graecus'.ττέφυκε r&Jowuv ζωοιι,

TU id/J φαινόμενα,, yfif

TU CtihcL <wjc*)V <piu^SlV W

ctf>t7reJd£,

Hinc fcilicet eil quod

, ut

ait

Phocyiides,eVAoj/

έκάς-ω ad fui

defen-iionem νάμε ©eoj Cuique etiamnaturλ* lia tclλ eile agnata dicit Ladantius,

ex*

ceptis ovibus, qu# ideopailoribus cgent.

Unde proverbium vr&ßajcüv %dev οψελ@>

édv 0mipYjv α·/?η. Primum cfi

officium

(

id

enim aρeilo καϊβ-^ν ) ut

fi confervct in

natura(lat«,inquit Cicero,

(0) quin &a·

lio inlocoeloquentia^Parensita loquitur!

(ff)

prinapiogenen animantiurn omni

cfii

naturt

(|)

Inchirid.c. 3$. (0) defin.

I.

3. (π)

dt

(41)

«8'to) &

natura tributum, utfe, τ//>47#,

corpufqué

tueatur,deelinetque, ca, qua

nocitura

vide-4*z/«r, omniaque quacunque

advivendum

fint

neceßaria, inquirat

&

paret,

Utibu-la, «//4ejus

dem

gener

is.

Hinc

ctiam

eft

ut cun&a animaliafalutaria

appetantfu-giantque

contraria.

Sicut

igitur

ho

mo non

lantum ad fefe tucndum,fed Sc ea qux

nocént avertenda,obligatur:ita nonmoi

do per

a&ionem,

fed &

omiflionem in

vitani noftram

peccarepofiumus.

Sic in·

quam

ctiam

contra

naturam

faciunt,qui

vel per

negle&um

earum

rerum,

quae

ad

fervandam vitam requiruntur,

vel

per

omiiTionem juft# defenfionis,

fibi

ipil

mortis caufa exiftunt: Quiautem

nende-fendit nec

obßßit,

β

poteß

injuria,

tam

in vitio, quam

βρ

ar

enteis

,aut

patriam

aut

foctos

deferat.

(ξ) Veniunt

inter

hos,uta-lios tacearh, qui per

inediam

obitum

ftmm tiiatiirate folent. Id

quod

veteri-busprsecipue,etiamex

medio

Sapientum

choro, plurimis,in

morbis

maximegra-•vioribus, ufu valde fuifle reeeptum,

Sc

Ε Attici,

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :