Dissertatio philologica, de bene neviʾim seu filiis prophetarum; quam, consensu ampliss. facult. philosoph. in regia academia Upsaliensi, præside ... Andrea Boberg ... pro gradu, publicæ bonorum censuræ subjicit, stipendiarius regius, Olaus Parlin, Anger

36  Download (0)

Full text

(1)

ΤΫ.

••mit* oü'3 · DISSERTATIO

PHILOLOGICA,

* · DE

3*^33

"33

SEU

FILIIS

PROPHETARÜM;

quam,

CONSENSUAMPLISS. FACULT. PHILOSOPH.

IN REGIA ACADEMIA UPSALIENSI,

PR^SIDE,

Viro Celeberrimo,

D:no ANDREA

BOBERG,

L. L. O. O. PROF. REG. Ex ORDIN.

PRO

GRADU,

Publica; Bonorum censura Subjicit,

'

STIPENDIARIUS REGIUS,

Olaus

ΡΑ

RLIN,

ANG ERMANNUS.

In Aud. Carol* Maj. dre XXVIII Maji,

Anni mdccxlvi.

HORIS,• ANTE MERIDIEM, SOLITIS.

. - - "

··; t

HOLMIJE,

(2)

SM RtiE MTIS

SUMM'iE FIDEI

VIR,

Regis Regnique Svio-Gothici

SENATOR

Excellentissime, Illustrissime Celsissimeque COMES AG

HEROS,

DOMINE

BIELCKE,

MiECE Ν

AS,

humilumis in perpetuum obsequiis devenerands

Q,Uod

cenas

lllurtriffimo NomineTUO,

Summe,

levem

hanc

diilcrta-

M·*-'

tionem,

omni, qua

decet,

animi

fubmiifione,

exornare

audeam, id

ipfum

iignum

eil evidens

gratiae

Tuae

prorfus An¬

gularis

atque

admirandse,

qua me,

ab illo

(3)

die,

quo

primum

Celfiifima

Tua

Limina

mihi adire iieuit, ita

excipere

haud

fuifti

de-dignatus,

ut nunquam

nifi animo laetiori

inde difeeflerim, Has

igitur pagellas,

Celfif-ßme

Comes,

nullo

alio, nifi

Nominis Tui

Splendore,

veluti

diademate,

corufcantes,

gratiofiifime

iuieipias,

ceu

piae,

venerabun-dae ac

gratiffimae mentis tefferam,

meque,

ut

coepifti,

ita in

pofterum favore

compledti

pergas,

demiifiifimc

oro atque

obteftor.

Sic

ianetepromitto

fpondeoque,mihi

vitam

prius

defituram,

quam

Tibi,

ieque

IlluftriifimaeFamiliae,

in

hifce

terris

flo-·

rem,

falutem

atque

incolumitatem,

&

tan¬

dem,

peradta

hac

mortalitatis feena,

immör-talem,cum

beata in coelis

vita,

gloriam,

nul-la unquam

hoftium

invidia,

nec temporum

labe arrodendam,s ex intimis animi

reeeifi-bus

apprecari

intermittam,

Futurus,

quoad

vitam

duxero,

Jlltiikiilimse

Excellentiae

Tuae

Äévotifämus Cliensf

(4)

'JDanöelémattnctt

:

Uti Reiidence ©tabcn Stockholm,

5kcborne

οφ

φόβαφίαίκ

Herren

/

;ett

HANS

DEGERMAN,

SJlin -Oogtdrafce Jpctt PATRON.

•It jag, 9ttin#ertPatron,Sr@un(l får mig beffner,

1

öcb ben,fem billigtår, nttbmårbnab mig pämmcr;

©åmåfle jag tiljiå, at ben mibt åfmergar

?0?in tancfa, cdj at jag (St tacfa ejfårmår.

$p mcb forunbtan bar jag ofta nog erfetit,

.fjur'

Sbet Eietpfambst få (let emot mig marit»

2(t 3 beraf St gjorbt(ett

nöje

ocl)

bebag,

tit ben fårnpa meb tilåfning bag frå bag. 5D?en i bmab otbafdit j!ai jag St gobbet ptifa?

Ocb buru (fal jag mig nog tacffam funna mifa?

åSur

(fal jag t>ttta mitt erfånflefuda ftnn',

9iår ej fårmågan mil jemt följa miljan min?

©od) bmab, fom briftec, od) bos mig i måtfei felat,

Srfåttet mi|f Sr @unft faleb'ö til alla belar,

2lt 3, en gromftnt SDian, får gjerning miljan far, £>cb anfer, buru rent οφ gobt upfåt jag bar.

(Jillåt bå, .betr Patron, at jag nu får

fårflata,

$ut' jag" emot alt gobt Sr mil

fårbunben

mara,

£>φ at åtanfan af alt fabanf icfe for

eboO mig upbora (fal, ån iag från merlben bor.

$il litet prof baraf, jag be Propheters foner

$ilffrifreet Sbert 9?amn, famt offrar trogna böner

$il @ub for Sber οφ Srt Åcbermårba ·&ug,

5It 3 bår lefmen fåll' od) emigt i ί>αηί liusl

^tfbortte

οφ £cmtté

tSbmiufe Jiettnte,

(5)

J-

-K

J-§.

r.

Uantum emolumenti ad

commu-nem generis humani felicitatem

afferat fedula & fidelis juventutis inftitutio, quotusquisque eft, qui valeat dicere ? Eam certe utilem

non minus, quam neceilariam

ef-fe, quis unquam, nifi mentis

ocu-lorumque vertigine correptus, in

dubium vocabit?

Etenim poft deperditas excellentes iilas & mentis &

corporis vires, a

Deb

Optimo Maximo primis hu¬

mani generis parentibus benigne conceilas; ea jam

eft naturas noftra miferia, ea imbeciiiitas, ut

vir-tutibus ac fcientiis inftruftus naicatur mortalium

nemo, quin potius, nifi animus honeftis

diicipli-nis ac bonis moribus excolatur, vitiorum filva

fuffocetur. Quod igitur bene monuit Horatius:

Negleclis

urenda

filix

hmafcitur agris5

Idem haud minus vere dixit Saliuftius: ingenu

um incidtu atquefocordia

torpefcit.

Cum autem ab

ineunte aetate jufta cura atque induftria in animo

(6)

2 ·4φΊο£-φ!" ο -3φ-|ο3-<§3·*

excolendo, honeftisque artibus addifcendis

adhibe-tur, hxc tandem efficit, ut, difcufiis ignorantiae tenebris, pra?ciara rerum utilium ac neceiTariarum

notitia exiftat» Atque hinc factum etiam eft, ut omni asvo, alii in hoc, alii in illo icientiarum

ge-nere, ad fummum adfcenderint faftigium; quod

cuilibet, Sacros a?que ac profanos fcriptores adeun-ti, videre licet» Sic antiquioribus temporibus

Salo-mo, ut alios taceam, millus fub manus Nathanis

Propheta?, 2 Sam, XII: 25> adeo crevit fapientia, utdeomnium, qua? humana fagacitate inveftigari

poiTunt, rerum natura loqueretur, IReg. IV. 29-34;

ideoque omnibus, eum audientibus, eilet admirati-oni. cfr, I Reg, X: 1, feqq. Sic ad fummum

perfeiti-onis gradum in eloquentiaperveneruntDemofthenes

& Cicero; in carminibus condendis Horatius &

Virgilius; in Mußca denique Orpheus atque

Arl-on ; in aliis alii. Idem etiam hodieüevoque noftro

e-venire. fat luculenter teftatur obvia cuilibet

experi-entia, dum iuum ars quaelibet cultorem habet

foler-tem. Hoc vero quantumcimque fuerit, totum de¬

betur liter,arum ftudiis; adeoque earum tum

utilita-tem tum neceflitatem comprobat. Profefto, fi

res-publica bene conftituetur, a viris pietate atque eru-ditione confpicuis, id fiat, neceife eft: nec minus, fi eam bene conftitutam diu fartam ac teftam

per-manere velis, eorundem opera & confiliis

guber-nari debet. Verbo: fi ad meliorem frugem^ tum in

Summi Numinis cuitu, tum in negotiis, äcf vita?

hujus fuftentationem & confervationem neceflariis, per·

(7)

~§φ-5ο$-φ~ Ο -4φ|°£·φ|~ 3

pervenient

homines,

multa cura &

inflitutione

ab

ipfa pueritia eo funt ducendi.

Quod

negotium, ut

eo telicius procederet, Scholas inftituendas, &

in-genuis probisque aperiendas, fapiens curavit anti-quitas» Proinde non poftdiiuvianos folum, ied an-tediluvianos etiam patres, publicum a?que ac priva¬

tum docendi munus vel obiiile, vel procuraile,

haud fernerecredideris* Etenim quis jure dubitave-rit, quin Adamus, utpote reftus & iapiens a Deo

creatus, etiam poft lapfum illum deplorandum, <3c

amiiTas, tibi fuisque pofteris a Creatore datas, divi¬

nas & humanas fapientias divitias, filios fuos ac

ne-potes fedulo docuerit viam recuperandas imaginis divinas, per promifium in πξ^υαγγελίω mulieris

fernen, feuMeffiam, tanquam unicum falutis

fun-damentum. Anfam dubitandi hac de re nobis

adi-mit Buddeus, in Introduöione ad Hiftoriam

Philo-iophiae Hebrasorurn, pag. i. & feqq. ubi quilibet, cui volupe fuerit, hane veritatem pulcre

confirma-tam deprehendet,

^ .

"♦

Tjofl:

Adamum ejus filium Sethum in primis,

at-Jf

que deineeps ejus pofteros literarum officinis

prasfuiile, par eft credere; atque illos, ut nafcendi

ordine,fic in docendi provincia, fecutos Henochum,

Lamechum, & denique Noachum, qui ab

Apofto-lo Petro expreffe χηξνξ nuncupatur* 2 Ερφ

II: 5". Semo autem ejus filio hoc negotium praseipue

curas cordique fuiile, dubitare vetat Prophetia

(8)

4 -iMoJ-ifr Ο

achi de hoc fuo filio, in qua providet, Deum pecu-liariter fore Deum Semi, Gen, IX: 26.

Un-de facile collegeris tum fpecialem gratiam divinam,

tum Semi curam debitam ecclefise, atque adeo

ju-ventutis riteinftituendae. Manfifle poftmodum hoc

inftitutum in ejus pofteris, pr<efertirn pronepote

E-bero, vel hinc credere convenit, quod hic iuturo tandem Dei populo nomen dederit, ut ab eo defcen-dentes, veroDei cultui addiili, appellarentur Ebr<ei,

Inter hos primus hoc nomine in S. literis

confpicu-us apparet Abrahamus, Gen» XIV: 13, a quo,

x-que ac filio liaco & nepote Jaeobo, docendi

provin-ciam rite fuifle adminiftratam, fas eft, ut credamus» Equidem Jacobum ad filios fuos docendi

difeendi-que rationem transtulifie, tanto minus ambigas?

quanto certius conftat ex Gen, XL1X: 1-29, eum

morti jam vicinum, praeter hxc fingulis fuis filiis,

qua? ipfis futura efient, divino fpiritu impulfum,

praedixifle. Quod verointabernaculishabitäffe dicitur,

O^fiKyyY Gen. XXV: 27, haud direße probat id,

quod

intendit Paraphraftes Chaldasus, verbis

vom

-fvn , ac fi minifter fuerit domus dotfrinä%

hoc eft, Scholas (eu tentoria Semi Eberl

frequen-taverit; ut explicat Rafchius·, cum paftoritiam

po-tius vitam heic defignari dixeris cum Heidegger^

(3) Filium

ejus

Jofephum adeo in literis

exee(luiile>

ut Seniores quoque Aigyptiorum doceret

fapien-tiam, patet ex Pf, CV: 22, At poftea fub

fervitu-te Iiraelitarum in Aigypto, haud parum impeditam

arbitramur debitam juventutis inftitutionem; fed

^

(9)

pro-propulfa

tandem

a populo Dei inveterata

illa

fervi-tute /Egyptiaca , intermifia forte literarum ftudia

rurfus exculta credimus cura Mofis, Prophetarum

maximi. Deut XXXIV: 10. Hic enim,

praeter-quam quod multa fapientia eilet antea inftru&us, Adt VII: 22, ex rubo ardente a Deo ipfo de nomine

ejus rnrr eruditus, & in monte Sinai univerfe legis

divinas fcientia imbutus, populum in libertatem re-ftitutum, per integros quadraginta annos in deferto

& duxit & docuit. Quod tarnen docendi officium

non fibi foli fervatum voluit, fed cuilibet etiam

pa-trum familias injunxit, Deutr. VI: 75 quin & viris,

facro minifterio deftinatis, idem haud dubie

fum-mo ftudio commendavit. vid. Deut. XXXIII: 10.

cfr. 2 Chron. XVII: 8, 9. Quod etiam ab ipfis

mi-nime fuifle negleäum, par eft credere* Poft

occu-patam vero terramCanan£eam,patribus promiflam5

tempore Ducum, Samuelis in primis, &, qui cum

excipiunt, regum, variis in locis fuifle literarum ot-ficinas, in quibus Prophet^ difcipulos fuos in vario

fcientiarum genere informabant atque exercebant,

facra pagina abunde teftatur. Etenim ßepius in hi-ftoriaducum regumque commemorantur»NttfΉ?

fliiProphetarum; ut2Reg.II:3, öran

y&hx

bx

"TO Et exivemnt filii

Prophetarum,

qui Bethele erant,aä

Elißeum:

item com. y, ^

Wbtrbx

irpti

Wtf&wxin'Et

accejjermitfilii

Propbe-tarum, qui agebam lericbunte, ad Elijkum.

De his

Prophetarum

filiis,

ut prifco asvo literarum

ftudio-fis, quibus inßituendis divini vates pr^fuerunt,

A 3

(10)

6 ~ίφ·|ο£·@ξ~ ο -£$-go£-§f·

quum nonnulla pro ingenii modulo temponsque

ratione diflerere conamur, tuam, Candide Lector,

benevolentiam, Tuumque favorem, ea,quadecet,

obiervantia, nobis expetimus.

(a) In Hift. Patr, IL XIIL 3 cfr Buddci HifL EccL V.

T, Par. I S. III, §. %

§. III.

Ut

grediamur, omnium primo indicandi viden-

eo

facilius

in materia

hujus

traflatione

pro-tur fontes genuini, e quibus vocabula, qua?

diilerta-tio noftra pnefert, defcendunt, Quod tanto minus

pra?tereundum arbitramur, quanto magis conftat,

interpretum, de genuina vocabuli radice,

di-ferepantes eile

fententias,

Etenim Rafchi&

Abarba-nel, qvos feqvitur Richard Simon, a verbo 20

de-rivant,quodproprie fignificatprogerminare,frudum

proferre;

improprieautem, five Metaphorice, loquu

Aben Efra vero, ut & Leidecker de Rep, Hebr, Lib#

Χ. VII; eodemque inclinat fere Witfius in Mifc. S,

Tom, L L. i. c, 1« §. 5. aliique adradicem kö, veni¬

re, ingredi, vocabulum hoc referunt: ad quorum

mentem wa eft

quafi

Orcttor & interpres Dei,

velfa¬

miliäris^ adquem Deus veniat, & cum quo

loquatur.

Quam quidem derivationem, qua rem, notioni

Pro-pheta? convenientem eile, lubentes concedimus, aü~

tarnenEtymologiam hanccoa<äarav&

inufitatamme-rito cenfet Jo* H, Majus in fupplem. ad Lexic.

Coc-cejanum* Ibi fuppeditat ipfe aiiam, fibi longe

meli-orem ac fimpliciorem vifam a radice, in Iingua

(11)

rabi-•·ίφ·3ο|-φ5~ ο **§Φ-|ο|>-φ2·«· 7

rabica fuperflite eminnit,

excelluit,

anmmci-avit, prophetavit; unde

propheta

diffus videtur,

quafihomo excellens,

injublinn dignitatisfafligio

collo-catus, //i W tanquamfamiliari ér amico intima res occultas patefaceret. Placet eadem h&c origo

Heideggero, (a) cui tamen radix Arab. notat vicem

alicujusfubirer operam vicariampr<eßare. Hinc

ipfi eft alienontm

verborum

ex

alieno,

non proprio

natu <&* voluntate pronunciator, velorator; qui echo

adinftar, nihil nifi prius auditum, acceptum

elo-quitur &profert. Hoc

fenfu DeumMofi

dediileAa-ronem in prophetam, Exod. VII: i,

his

verbisr

WT 7ΠΚ pntt,

daron fräter

tuus er

it

orator tuus, obfervat ex Heideggero Deylingius (b) Atque

juxta monet, ewOJj feupropbetas Dei, non

fuifje

o-ratores ér affuarios quosvis publicos,

ficut

Richardus

Simoniusfinxit>fed

ejusmodi

oratores, oj-,

w/

ra-lamus Spiritus

Sanffi

fuerint,

ér

vofuntatem,

five

λόγια 7* velelocutifinty vel fcriptis

conßgnave-rint„ Pukre quidem hsec omnia ab Etymologis

difieruntur, quibus

fignificatio

radicis Arabien pro-xime huic nomini convenire videtur, quorum rad«

ones etiam approbat Clericus: (c) attamen, ii

dicen-dum, quod res eft, non videtur transeundum eile

flumen ad aquam hauriendam e fontibus aiienis,

cum propior fuppetat asque

liquida,

ii non

liquidior,

Efto habeant Arabes radicem verbalem in prima

confugatione ufitatam, eafignificantem, quse docent Lexicographi; quis tamen

jure

dubitaverit, eile

hane partem reliquiarum e bonis avitis, qua?

(12)

§ «4φ-5ο5-φξ·" ö ♦·3φ^0<τφ2·*

gua Hebrasa, ut mäter huic

fiiise^secp

ac

ceteris,fup-peditaverit, Quod in hoc themate eo evidentius pa-tet, quo piura loca S. codicis manifefte exhibent

i-dern hoc verbum, in eadem fignificatione, licet in forma pafiiva Wiphal,(non Viel, ut arbitratur

Cleri-cus loc, cic:) utpote cum in Kal haud dubie

obfole-verit, unde iecundum analogiam proxime

dedu-cendum eilet vocabuium κοί Significat autem

He-brceis toj in Mpbal, fcniu qvidem latiori, vatem ac

prophetam agere, in ftri&iori vero interdum futura

pr&dicere, ut patet ex Jer, XXVIII: 8> 9* cfr. Num,

XII: 6, & Deut, XIII: i, 2; interdum orare> vel Sa¬

cra carmhia inftrumento mufico vel cantu modulärt:

ut IChron. XXV: I, 2,3♦ cfr. I Sam, X: y, 6, XiX* 24, & I Reg. XVIII: 29; interdum quoque notat Scripturam Sacram

explicare,

feu interpretis

oraculo-rum divinorum partes obire. Of. XII: 10, cfr, 1 Cor.

XIII:9. Qua? fingula nexum & cognatam

fignifica-tionem verbi cum nomine, hinc derivato, iat ma¬

nifefte oftendunt. (d) Etenim, five prophetam di-xeris nuncium futurorum, vel myfleriorum divino¬

rum, five cceleftium arcanorum Interpretern, five

denique a Dei fpiritu aäum Maficum, facros

hy-rnnos laetumque pasana in laudem Summi Numinis

canentem ad chordarum fonum, hxc omnia certe

prophetarum

officio

pulcre conveniunt, & nihil ab

eorum muniis atqueindole tradunt alienum,

Pro-inde hane derivationem, quam fiftunt plerique Le-xicographi, nontemere deferendam arbitramur,

(a) la exercit, [Bibi. VIII. § 2,7.(b) Obiervat, Sacr, part,

(13)

ο ~f$-gog4f" 9

II, pag· 2 3 f.(c) in Comment.

ad

Gen.

XX:

7.

(d)vid,

Carpzov. Introd. ad Libr. Canon. V. T.part. 111.$· 1,

ieqq·

§♦

iv.

Synonyma

currentia,

hujus

fere habentur

vocabuli, in

πχ*η

Bibliis

& ΠΠΠ

paffim

videns,

oc-

a radicibus r»n & ΠίΠ videre: (JlÄfepe idem valent,

acprophetare:\ide

Ef.XLII:

2c,Thren. il:

14,

Ezech·

XIII; 9, ιό, XXII: 28;

unde

&

prn

jfor?

atque n*nö

dicuntur de vißone

prephetica, EC

1: 1,

XXII:

1,

E-zech. VII; 26, Dan· VIII; 16, 17. Quapropter

eti-am Paraphraftes

Chaldams

hasc

vocabula

haud

raro

transfert per ΠΝΐύ; ut

EC

I: i,

Ezech,

XII:

22, 23,

&

alibi· Defignaturautem

his

ea

revelationis fpecies,

qua prophetae,

vel

Deum,

illis

aliquid

prsenuncian-tem, vel etiam imagines rerum

futurarum,

fi

non

externo corporis, certe interno

mentisoculo,

vide-banü, uthunc vifionis

modum explicat

Lud.

Vi-ves (a) Alioquin ΠΚΊ

de quovis

cognofcendi modo

paffim in S.

literis

ufurpatur,

Exod·

x:;io, & Jer,

V; 12· Anne vero ηnn atque πνή

eundem

plane

modum revelationis denotent, idemque

officium

ac

7* Wtti haud facile

erit

definire,

neque

noftri

jam

eft inftituti. Siffit hac de re varias eruditorum

vi-rorumconje&urasCarpzovius;

(b)

ied

cum

ratio-nesillarum non

deprehendat

folidas, ipfemet

nihil

definiens,remhancce,ut incertam,in

medio relinquit·

(a) Iii Auguffin. de Civit. Dei XVII· I. (b) in Introd·

adLibr, Canonic· V, T. part. III. c. I· §, 2.

(14)

ίο ν —ίφ-2ο^-φ5^· ο »4φ-5ο|-φ$·"

§. ν.

Ad

occurrens,

alterum vocabulum,

quodadcinet, Lexicographi faciie

in

fronte

diflertationis

conientiunt, ρ originem

fuam

debere verbo

HU,

quod proprie tignificat tedificare, exflruere, Gen. Ii:

22, XI·* 4; Metaphorice autem notat

propagatio-nem flirpfs per lib^ps. In hoc fenfu occurrit Geni

XVI: 2,ubi in alloquio Sara? ad Abrahamum

édificabor, idem eft, ac iiberos confequar. cfr. cap,

XXX: 3) Deut. XXV: 9, Rut IV: 11. Unde p,

fi-lius, cenfetur quafi adificium familia: patern^, qua?

in eo confervatur: vel lecundum explicationem

A-hen Efra?, WiTlM DNiT) pn HOT tfin

pnefl filius

quoddatn v

ein

ti

adificium,

cujusjundamentum eft ρet¬

ter. Hoc igitur vocabulum generaliter, & quidem

lenfu proprio, notat filium, natum, prolem, Iiberos,

qui per naturalem generationem ab aliquo ad fui

fimilitudinem atque imaginem proereati funt. Ita

pr^dicatur de Filio Deiy ΡΓ. II: 7, EC IX: 6; quia

eft χαξΑκΙίξ % υποςάτεως patris fui, Ebr. I: 35 ita quo-que dicitur defiliis bominum^Gen. Iii: 16, IV: 27, 26,

V: 28, Pf. CXXVII: 3. Latins etiam fignificat ne-potes: quo fenfu Laban appellatur ninrp Gen. XXiX: 5; cum tarnen Nachor eilet avus ejus. cfr. Gen. XXII: 20-24, XXIV: 15*529, & pronepotes

jof. VII: 24; item poßeros remotiores, ut

SiW»

I Reg. XX: 27. Quin

&getierttm,

I Sam. XXIV: 17, XXVI:17,21,25*.Beiliis tributum ρ

denotatptillumac

feetum animalis,Exod.XXIX: I.cfr. Lev.XII: 6,Efr.

Vi: 9; arboribus vero ramum, Gen. XLIX: 22, Pf

(15)

·4φ-3ο£-φ§~ ο ·4φ-|ο£·φ$·* Ii

LXXX: 16. Metaphorice etiam adhibetur

de

filiis

ad-optivis, qui in curam educandi atque

inftituendi,

nec non in fpem heredicatis siTiimuntur,

Exod»

II:

io. Eoque refert Stockius, quum angeli boni, Job»

XXXVIII: 7, hominesque fideles ac pii, quos

De-us per verbum & Sacramenta quafi genuit, qui

e-tiam eum,ut patrem optimum honorant ac timent,

Filii Dei dicuntur, Pf. LXXIII: 15·, Prov. XIV: 26» Ceterum longum nimis foret hic recenfere

latiffi-mum hujus vocabuli ufum, in S. codice ubivis fere

obvium; fufficiat nobis illam tantum addere

figni-ficationem, qua? inftituto noflro eft proxima,

vi-delicet ρ

haud

raro

defignare

difcipulum,·

prout DR

per Methaphoram interdum (ignificat

Dolorem

vel

prtceptorem, 2 Reg. II: 12, Jud»

XVdl:

10.

Quam

quidem fignificationem vocabuli ρ

eife

genuinam,

in fequentibus probare conabimur,

dum ad

Scho¬

las veterum Prophetarum propius

cofiderandas

no¬

bis aditum paramus.

§. VI»

JNlocisS»

ubi commemorantur 0>R*DJ

codicis,

qua?

fupra

^D,

adtulimus

Filii Prophet

in §

IL

α-rum, diximus difcipulos illorum

defignari.

Efec

explicatio ut evadat clarior,

confulere

juvabitalia

Scripturae Sacra? loca, illam

colluftrantia.

Prae¬

ter cetera veritatem hanc haud obfcure

confirrna-tam arbitramur ex hiftoria Eliiazi, qui cum vide-ret Eliam, curru ignito abreptum, in ccelum

ad-fcendere, eum elata vocepatrem fuum vocavit,

(16)

minan-ΐ£ ·4φ·ΙοJ4*·" - ° ·4Φ"Ις3-Φ2~

minando οκ Ott 2 Reg. II: 12. Id veroconflat, not* fuiile Eliam patrem Elife naturalem, utpote cum

is expreife nominetur Schaphatus de Abel

Mecho-Iah I Reg· XIX: 16. Hinc facile collegeris, Eliam a-lio feniu hic appellari Dtt, refpeöu Elißei« Quid ve¬

ro convenientius, quam (latuere, hac compellatio-ne voluiile Elifeum mvocare Dolorem &

Magi-ftrum fuum, cujus dodlrina atque eruditione jam-diu ufus fuerat, poftquam fibi aranti pallium fuum, Prophetarum habitum, injecerat, eoque ipfum ad

propheticum munus vocaverat, I Reg. XIX: 19.

Occurriü hxc fignificatio vocis dk Jud, XVII: 10, XVIII: 19, & alibi hepius. Eodemque fenfu Jofe-phum fuiile vocatum Π)Πί37 Dtt patrem Pharaonisy

Gen.XLV: 8$quia eum docuerat de ratione, qua feliciter regnum adminiftraturus eilet, cenfet

Rava-nellus in Bibi. S· Ad robur hujus expofitionis haud

parum etiam conferre putamus, quod in N.

Tefta-mento Paulus voeaverit Timotheum & Titum

yvr\-σ-icL Ί'ίκνα, genuinosfilios, I Tim. I; 2, Tit.

1:4, quos fuiile ejus difeipulos, alia loca teftantur: efr* 2 Tin\ 1:2, II: ffeqq, Αit. XVI: 1. Sic etiam Paulus dicit,

fe genuijje

Corinthios in Chrißo JeJu per evangelium,

ICor. IV: 1f. efr Gal. 1V: 19. Hinc quivis facile pot« eil perfpicere, ftilo feriptura utriusque foederis,

prseeeptores ac Doitores famiffime defignari nomi¬

nepatrum1 difeipulos vero nliorum. Unde nec mi¬ nus evidens fore putamus, in argumento praTenti

de Prophetarum fcholis, ubi Sandti illi viri docendo

& erudiendo difeipulos fuos in veritatis agnitione,

(17)

tan-tanquam filfos'γ^σ-ίχς illos generarunt, non alios

ef-fefilios prophetarum, quorum in S. literis fit men¬ tio, quam eorum diicipulos. Fuifle hane explica-tionem & iententiam veterum Hebraeorum,

iucu-lenter patet ex Chaldseo Paraphrafte, qui QW13

transfert difiipulos Prophetarum, 2 Reg. Il: 3, ut & alibi fappius. Nec aliter Kimchius in

Schorajcbim, hane addens rationem: ίεο

orrS

DHC*

, Jant enim

ipßs

inßar

Uber

orum; quod & ipie

ultra confirmat veterum fuas gentis Doitorum

te-ffimonio. Quam expofitionem Kimchianam

addu-flam videre licet a Ben Melech in Miclal Jophi 1. c. Eodem modot h^e interpretatur Abarbanel his

verbis: rm x^nrh ODvy ouod wdtdSt onc rrojn onnvo crra cwriö /-ii y»»/

^i-puli,

gwiipfos difponunt ad vaticinandum; funtque

feparatiy

& Nazirai

confecrati cultui

divin0.

Nec

facile quisquam eil interpretum, qui h^c vocabula aliter explicata velit. Rem ipfam egregie pro

mo-re fuo fic declarat Vitringa: Ut

vulgus

non omnino

caruitfrufiu

inßitutionum

propheticarum,

ßc probe

te-nendum, fuiße Prophetis certos quosdam auditores

&

Sedatores,

ßudioßjßmos

divin

a

voluntatis

vires, qitos in

dißeiphnamßuam admijerunt,

omniJacra

erudi-tione imbuerunt, futuros aliquando eorum in

fcholis

ßueeeßbres. Plt

dicuntur

in hißoria

Sacra

οκό}

Ή,

filii

Prophetarum

>

Prophet

a.

(a)

Hujus

rei veritatem haud obfeure colligere licebit ex eo? quod

Prophet#

variis in

locis iua

habuiffe

vide-antur collegia atque auditoria, in quibus -32

(18)

£4 ·4§-5>ο£-φ!~ ο

ad Prophetas, ut doöores,

difcendi

gratiafecon-tulerint; cujus iocietatis veftigia in facris literis

fat manifefta apparent. Nonnullis

id probatum

videtur ex Jud. VII: i, ubi mentio fit mw hjDJ

Collis docloris, iecundum verfionem Goodwini, & Burma ηni, nec abnuente Reizio in notis ad Goodv%

M. & Aar. ii. 2. ίο. Cefcerum cum miD pleris-que haheatur nomen proprium,

vel

alio

fenfu

éx-piicetur, potiori jure conilderarnus locum, qui I Sam. X: y, nuncupatur

»nStfn

njDil > quod pro¬

prium nomen urbis efle videtur, vel etiam caftri

cujusdam in monte fiti; cum in eodem

comma-te veluti expficationis cauiTa nominetur yy

oppi-dum, Namque Propheta Samuel ita adloquitur

Saulem, ^am unftum regem, atque abiturum: ηηκ

w "EynSarr njna

"Sk

m ρ

poftea

venies ad Gibeam Dei: Eritque cum veneris

tlluc

in urhem; eam fcilicet, quae in colle eft asdificata,

indeque nomen habet, & njo:i vocatur. Hanc autem urbem ita diftam eile, non fine

ra-tione ceniet D. Salom. Deyling. (b) quod illuftris

qu^dam Schola feu Academia Prophetarum ibi

floreret, 6c hoc oppidum ab aliis ejus nominis

civitatibus diftingueret. Etenim in loco citato,

Ssn> catervaProphetarum memoratur, de

ex-celfo defcendentium, quos fibi obvios haberet Sani, Gibeam Dei rediturus* Quse quidem verba

haud ambigue fidem nobis faciunt, Iudum quen-dam literarium feil collegium propheticum non incelebre ibi fuifle. Viderunt hoc plerioue

(19)

pre-15

pretum, atque inter eos qucque Jo. Clericus, non ubivis in ejusmodi fenfu admittendo faciliimus; vid. Comment. in Loc. cit. Calculum fuum addit

Cafpar Sanclius: in hac quippe urbe, inquit, Scbo-la percelehris, frequens Prophetarum cum

do-centium, tum diflenttum ccetus jüijje videtur,

aitt divino

afflati

erant jpiritu, divinas laudes

ex voto ac religione, #///■ inflituto modulab

an-tur. (c) Hane rem confirmant ea. qua? I Sam. XlX; 20, narrantur de legatis Saulis, qui mißl erant ad

capiendum Davidem; quod viderint ccetum Pro-phetarum prophetantium, et Samueiem ftantem,

ut illis praeeffet. Sic & 2 Reg. IV: 38>

deprehen-dimus, fiiios prophetarum Gilgale coram Elifeo,

doflore fuo, iedifTe; haud dubie, ut ab illo ibi inftruerentur rerum Sacrarum cognitione (d). Pari

modo in Cap. VI: I, feqq. narratur, quod hi

di-fcipuli cum Elifeo iverint ad Jordanem, ut Ioca fibi commodiora ßruerent ad habitandum.

U-bi in comrnentario iuo diferte fatetur Clericus»

fuiile Scholam Gilgalenfem non procul a

Jorda-ne; atque ibi fedifle

difcipufos

Prophetae, ut

fer-mones ejus de religione ac virtute audirent. In

monte denique Ephraim collegium

ejusmodi

Pro¬

phetarum

fuiile, haud

minus

liquet

ex Cap.

V:

22. Qua? fingula, ut arbitrarnur, iatis evincunt,

Prophetarum

fiiios,

in

S. literis

commemoratos,

difciplinae illorum

fuiiTe alumnos.

(a) Campcg. Vitrine, de Syna g. Vet. Lib. I. part. Tf#

Cap. VII. (b) in Obiervat» Sacr. part. III. Obf. XC

(20)

ι6 ·#Μο£-φ!- o

4φ-|ο£-φ*-§. III. (c) in comment. ad I Sam. X: r, pag. 200. cfr. Qvenftedii Antiquit. Bibi. I. VIII. Num. V.

§. 3. ut & not. Bibi. Gezelii in 1. c. (d) vid.Poli

Synops. Crit. 1, c.

§. VII.

Hifcejam

piam doårinam

breviter

inScholis Prophetarum

expofitis,

progredimur ad

propo-

i-fitam. Hane vero in primis coeleftem tuiiTe, nemi¬

nem inficias iturum, exiftimamus. Etenim cum Prophet#, ut §. III.

oftendimus,

fuerint divin#

vo-luntatis interpretes, divinarumque rerum oratores,

& pnecones,

facile intellexeris,

eos ante

omnia

de eo fuifle follicitos, ut difcipulos fuos fapienti-am divinam, veram virtutem ac pietatem per

cre-bras & continuas exercifationes docerent. Quare

nulli dubitamus, quin fummo ftudio laborarint,

ut in genere eos irnbuerent cognitione attributo¬ rum Dei, ejusque perfe&ionum & operationum,

cum in totius hujus univerfi produftione, tum in

fuftentatione ac gubernatione; in fpecie vero,

ar-dentem erga Deurn caritatem finceramque

devoti-onem, fidei pr#cipua dogmata, providenti#

divi-n# infignia circa populum

Ifraéliticum

prodigia,

totamque

ejus

gentis

hiftoriarm

Verbo:

ut

uni-verfam Salutis ceconomiam metitibus illorum

im-primerent. Suam

de

hoc negotio

fententiam his

explicuit Campeg.

Vitringa:

Si

quis,

ait,inpopu-lo fuit Propheta, qui

vel

fanttimonia vit£,

vel

effi-cacta doftrin#, vet

frequentia

miraculorum,

vel

ve-ritate prMitfiomtm,

fu<s

mijjioms

certitudinem

(21)

*4φ-?ο£-φ?~ ο -$Φ-2ο?-φ?·· 17

lo commendctverat; hic, de xoluntate

divina

abunde

jam wßruäus , wßituit habere

\Scbolam

public

am,

/>/ qua quosdam

difcipulos,

y#/

feflatores

perpetuos,

inftruxit, tum cogmtione verum

divinarum,

tum prgceptis fan$hnom<£.

(a)

Profe&o

his

exer-citationibus ilii erant praeparandi, qui legem Dei, officia pietads virtutisque,

& genuinam

Dei

co-lendi rationem, publice Ifraeütas

inßituendo,

ani-mis eorum inflillarent: qui,

jufia auftoritate,

pec-cata, cum privatatum, tum

Regum

magnatura-que, nec non totius

populi

fevere

reprehenderent:

qui, Dei judicia, legis

transgreflbribus

imrninen-tia, ipfis animo imperterrito

denunciarent: qui

*

denique refte

facientibus prsemia

Ulis

parata

pro-nAtrerent. (b) Ad ha?c religionis ac

pietatis

ex-ercitia felicius promovenda,

videntur

Prophet^

e-am quoque in fe

fufcepifTe

curam, ut

difcipuli

eo¬

rum artem Muficam & Poeticam difcerent; eum

praecipue in finem, ut

facras

odas

in

Summi

Nu-minis [audem ac gloriam canere, eumque 8c ore

& inßrumentis Muiicis poilent

celebrare.

Veri-tatem hujus rei inde elucere arbitramur,

quod

ex-preffis verbis de

Prophetis

dicatur I

Sam. X:

s,

ccetum eorum de excelfo defcendentium obvium

fore Sauli, Gibeam Dei venienti, 8c coram

illis

nablium, 8c tympanum, 8c

fißulam, 8c

citharam.

Unde nemo non videt, Divinos Hebrseorum vates,

eorumqj

filios Muficam

exercuiile

St

calluifle. Hinc

etiam verbum tä) in S. codice haud raro idem

fignificare

videtur,

ac

Detwi

inftrumentis

Mußeis

(22)

lau-ts «4φ-|ο2-φΙ·· o •·3φ-|ο5-<ΙΙΜ'

landare: '& ipfi cantores pariter appellantur

ut AiEphi, Hemanis & Jeduthunis po(teri;de

qui-bus I Chron. XXV: 1-4, haec apparent verba; rtnpa ÖKW prophetantes in

ci-tharis, & ηabIiis, cymbalis, coηfiten do &

lau-dando Jehovam. Quid vero heic pra?ftiterit ufus mufices, iiluftri plane exemplo iuo deciarat Pro-pheta Elifeus, cujus mens, ira commota,

concen-tu muiico & iedata fviit, & reierata quaii ad di¬ vinum inftindium facilius admittendum. Vatici-naturus-enim Propheta , fidicinem canere juilit; atque illo canente, fatla efl Jupsr tum manus

Je-bovßy 2 Reg. III: 15".

Ex iis, qua? didla

{am

funt, patet haud du-bie, & Prophetas ipfos, & eorum diicipulos,

ma-gnam ludi fui Iiterarii partem confumfiile in Deo iaudando, ejusque perfedlionibus ac beneficiis e-narrandis, tum inßrumentis muficis, tum etiam cantu. Unde & colligere iicebit, hos divina?

fa-pientia? ftudiofos aüquam Sacra? Poeii quoque o-peram dediffe, quod confirmant tum Pfalmi

Da-vidis> tum Salomonis Proverbia; ut & varia Can-tica Sacra, ad numerum poéticum confcrip'a:

ut-pote Mofis, Exod. XV: 1, feqq. Deut. XXXII: I, feqq. Prophetiila? Debora?, Jud. V: 1, feqq. nec

non alia in S. codice ob via. Hac de re

fequen-tibus verbis mentem fuam aperit Campeg. Vitrin-r 5>ga: rudi illa a?tate,qua fcribendi artificium minus

"cognitum vel exercitaturn fuit. hoc potiflrmum

3'obtinuit> ut qui resaliquas commendare ftudebat

(23)

pofle-~|φ-§ο$-φΙ~ ο -Ιφ·|ο3-φί"· 19

pofteritati, eas carminibus

comprehenderit,

qua?"

edifcebantur & frequentiori cantu repetita facile"

transmittebantur ad pofteros; hinc quidem mihi" fadum videtur, ut Propheta?,& vari-" cinari, didli fint, qui res diyinas canticis comple—

xi funt, eaque coram aliis recitaverunt, feu voce" fola, feu voce junda cum inftrumentis muficis,"

(c) Ha?c ipfa ut exS. hiftoria fatis evidentia funt;

ita non aeque patet, quantum ex ceteris

difcipli-nis Propheta? in Scholis fuis

addifcendum

juven-tuti propoiuerint, Elißeum naturalis Philoiophia?

non ignarum fuifie, haud temere credideris,

ut-pote cum aquas Jerichuntinas ita fanare noverit,

fale injedo, ut inde mors amplius non eveniret,

nec fterilitas, 2 Reg. II: 19? 20, 21. Sic quoque

Gil-gale, farina in ollam immifia, aptum efui

reddi-dit pulmentum, ex

colocynthidibus

codum, ut a,

difcipqlis ejus poflet

comedi,

2 Reg, IV: 38,

feqq. Nifi utrumque redius fortafie, non tam ad fcientiam naturalem Propheta?, quam divinam

potentiam, referas,

adeoque

ut miracula pra?ter

communem natura? ordinem fada, confideres,

In-terea vero nobis haud facile eft didu* quantum

temporis ejusmodi ftudiis in Scholis Prophetarurn

fuerit tributum; aut in reliquis Philoiophia? a?vi illius partibus, Tutius igitur, Scriptura? facra?

au-doritate nixi, contendimus, ea, qua? antea

dixi-mus, fuifie pra?cipua, in quibus Propheta? eorum-que filii maxirjielaborarint, fuamque operam

col-locarint,

(24)

20

(a) De Synag. vet. Lib. 1 part. II.cap. VI pag. 339.

(b) Vide Herman. Witliurii in Milcellan. Sacr.

Libr, I. cap. X. § §. 4. 7. (.c) de iynag. Vet. libr«,

I, part. II. cap, VII. pag, 3;7.

§. Vill

Indagavittvus

cipuas, quas

,

in iuis

quantum

collegiis

licuit,

traftarunt

difciplinas

Prophe-

pra?-tx; jam reliquam eorum in docendo

conivetudi-nem paucis quoque attingere

lubet,

Iilam vero

talem exhibet nobis hiftoria facra, 2Reg, IV: 38;

Poftea Elifcus rediit Gilgalem, cum fames

ejfet in

illa terra, Vteb QW & fihi Pro-fhetamm fedebant coram

illo.

Ubi federe coram

facie Prophita?, haud dubie ftatum indicat

difci-pulorum, in negotio

difcendi

jam occupatorum,

ut a Propheta rerum iacrarum fcientia

imbueren-tur. lllos autem iedentes doftrinam haufifie,

i-pfum verbum proxime

innuit,cujus

propriam fignificationem hic merito fervarunt LXX

Inter-pretes per

Ικί8·ψ\<o

\ ut Tremellius, Clericus, Schmi-dius, ceterique vertunt

fedebant; cujus

loca Vul-gatus pr^ter rem

tranfert

habit

ab

ant, merito

hic

corredlus a Grotio. Placuit tarnen vulgata veriio

non folum Ar. Montano, verum etiam

interpre-tibus Latinis, tum Paraphrafta* Chaldad, tum Sy-ri; utut textus utriusque fervet 2ri', Hebraeum

vo-eabuhim prorfus exprimens. Hunc igitur morern ab Hebraeis iti docendo difcendoque fuiile

obier-vatum, faciles credimus, ut

difcipuli

(25)

-8§-2o§-§f~ ° -2φ·£ο3-$|·· 21

rum pedes, reverentia?

caufFa, proilrati

vel

jacue·

rint vel coniederint: Doitores vero, feu ludi

Ma-giftri in quadam carhedra, five loco aliquo

edi-tiori iederint, ibique, qua? legerint,

interpreta-ti fint. Quem forte morem in fua verfione

hu-jus loci refpexit Arabs, ufus nomine

formato

a

verbo

in exprimendo yw·, cujus fignificationem ef-ie humi difcumbere, more Orientalium, patct ex

Golii Lexico. Eo aperte tendit Junius in notis

ad loc. cit. Sedebant, tanquarn difcipuli ad

pedes

illius: ut Act. XXII; 3. Huc forte reipiciunt

quo-que verba 2 Heg. II; y,

ubi

filii

Prophetarurn

E-lifarum ita alloqvuntur; Num

novifti, qttod

ßho-vah hodie ablaturus ßt dominum tuum η&'ΚΊ

defuper capite tuo.

Jta

omnino

explicuit

verba ul¬

tima PiEacor, ut emphatice diila, ex more feden-di in Schölls, (a) Proieäo hanc Hebra?orum

con-fvetudinem fat expreiTe confirmat Paulus»

AéE

XXII; 3, ubi ait, fe educatum atque inftitutum

cfle παξκ Ί*ς

ποίας

ταμαληλ.

Qua?

verba aliter li¬

cet a nonnullis expofita, iuo fenfui genuino

vin-dicavit non folum Grotius in not. Bibi. probante

Calovio; verum & Vitringa in Synag.

Vet.

lib.

I.

part, I. c. 7, ut et

Jo,

Chr.

Wolfius

in

Curis

Phi-loh ad loc. cit. Qua? ipfa quantum videmus*

iuffv·

cient ad dub;a rrmovcnda, qua? fiftunt vel Petitus?

vel

WayenfceUns

vel noviffime Deylingius in

Ob-ferv. S.Part. Il .XXX. Rite igitur hanc rem

ex-plicat Sumrrus

Philologus

Aug.

Pfeifferus:

fo

die¬

ts* inquit,

alUpuamk

in

more

pofimm

fuijße,

ut

(26)

22 ·4φ-|ο|-φ|Μ. Ö Ηφ^°2-φί"·

jcipuli in Scholis,

pr

dtfer

tim inferiores, iW

incipien-tes, dißributos ordtnes

clajjejve

in pavimento

ju-per mattas, vel jacerent proftrati, iW conßderent>

nemo in eorum fcriptis verjatus ignorat. (b) Ubi

pariter innuit, aliquam fuiile inter

Prophetarum

difcipulos diftin&ionem; quam & alii ex 2 Reg.

V: 22, IX: 4, colligunt: namque ibi quidam

ap-pellantur Dnyi pueri, feu initiati Prophetarum;

quidam dicuntur ^ filii Prophetarum:

pri-ori vocabulo rudiores, pofterioribus provefliores intelleöos volunt. Rabbinorum de hifce & reli-1

quis teftimonia plurima exhibet Pfeifferus Loc. cit.

ut 6c Vitringa de Synag. Vet. Lib. I# Part. 1. c. 7.

(a) Vid. Poli Svnops. Crit & not. B. Gezelii. fb)

in Antiquit. Ebr. Seledis, c. XXI. Ubi pluranac de re legi pofTunt.

. ■' '

§. IX.

Quod

gia,

diverfis

ad profeminandam

in

locis Auditoria

veram

fua & colle-

doftrinam,'

habuerint Prophet#, Sacra pagina aperte nos

do-cet; utpote f#pius declarans, divinos hofce Dolo¬

res erudiviile fuos difcipulos, partim in urbibus, partim extra urbes, in clivis, in montibus atque

agris, ut 6c ad flumina. In urbibus docuifle

Pro-phetas, probat c#tus

difcipulorum

Bethele ex-euntium, in occurfum Eli# atqueElif#, 2 Reg. II:

3, itemque Jerichunte, comm. y, cfr. c. Vi 22. In

(27)

oS-φί- ό 2J

in dubium vocari nequit. Etenim de

Eülaeolegi-tur, quod in alco illo & celebratiffimo monte

Car-mt'io habiraveric; ubi feminam quandarn Suna-mitidem ad eum venifle, conftat ex 2 Reg. IV:

25"» 27. Illum autern non iolum, Ted una cum fi«

Iiis Prophetarum ibi habitafle» tanro facilius e(l creditu, quanto cerrius conftat, nullum alium Do¬ lorem hac a?tate in Ifraéle furffe illo celebriorerrr,

Pneterea de Elifeo exprede narratur»

quod,

Elia in ccelum 3brepto» iveiir in hunc montern, Car-melum, atque hinc tandem reverfus fuerit Sama* riam, 2 Reg. II: 25"» Quod iter non aliam certe

ob cauilam ab Eliteo inftirufum effe putamus, quam ut divina? iapientia?

ftudiofos, priftinas

E-\ix domos inhabitantes, inviferer. Pariter ma¬ gna Prophetarum multitudo de

excelfb

defcenden-tium, Sauli occurrifTe dicicur, I Sam, X : 5. Sic

duorum ejusmodi puerorum, de monte Ephraim defcendentium, rnentio fit 2 Reg. V: 22.

Sufpica-tur autem Vitringa, Salomonem refpexiffead hanc

antiquam confvetudinem

ftudia

tra&andi

in

alt

10-ribus locis, quando Prov. IX: 1,5, Sapientfam

in-troducit, domumjuam

adificantemy

&

piellas fitas

>

emittentern, & vocantem quosque frdteremites,

ΓΠρ vyno m

ptnnaculis

c

el

for

um

urhh.

Simihtudo,

irquir, mihi in hac

locutione vedetur

defumta ah

eo,

quod

illa

atate, ( quis

dubitet ertim,

quin β

prent

ix

fludia

Jub Salomonefloruerint ?)

cidtores literarum

e-dita urbium aut agrorum

loca. ekger

intin

quihus

Scholas Jiias aperueranU (a)

Quod

in agns non

(28)

nun-24 ο -|φ-§ο£·φ!··

nunquam

fedes

fuas elegerint Prophet^, ibiqueih

juventute informanda operam fuarn collocaverint, patet fortaife ex I Sam. XIX: 19, 20»

Commemo-rantur enlm hdc chori Prophetarum, quorum Schola erat Najothis prope Ramam. Najoth au-tem videtur fuiffe locus vicinus urbi Ram^,

adeo-que ad iliam pertinens campus fciburbanus, u-bi coetus Prophetarum, vel ordinariam

commo-rationis fuae federn habebat, vel quo faltem cum

:dlfcipulis fuis Samuel, aut animi, aut meditatio-nis cauila, folebat fecedere. Chald^us reddit no

iüzb)#

äomum dodr'w<e (b). Vertunt plerique

in-terpretes hoc vocabulum,ut proprium, licet varie

expreflum, prasiertim a LXX & Syro; Clerico au«

tem cenfetur eile appellativum, deiignans tuguria Prophetarum in agro Ramenfi. Sic & Vitringa

!oc. cit. p. 35*6* vertit cellulas, adiculas, domiciüa

Prophetarum varia. Praeivic haud dubie

Kimchi-us in Commenf. cujus verba etiam fiftit Ben

Me-lech in Miclal 'Jophi ad h. L* referens äd jtü, quo'd

habitaculum vel tugurium fjgnificai„ Hifce fi hi-floriam, qu^ 2 Reg. VI: I, 2, 3, 4, traditur, ad-dideris, res evadet clarior. Quem in locum ifa

cornmentatur Hieronymus: Filii Prophetarum, quos

Monadios in Veteri Teßamento legimus, £dificabant

fibi cajulas propter

fluenta

Jordanh, turbis

ur-bäum derehdis,

pblenia

& herbis agreßibus

vidi-tabant (c). Et ajlo loco idem: Nofier, inquit*,

(Mo-mchorum) princeps

Helias, noßerHelifetis,

(29)

foli-0 SS

tudinibus, & faciebant

flbt tabemacula

prope

flu*

enta Jordanis (fl), Cecerum, quamvis

Hieronymus

lic comparaverit hos

Prophetarum

filios

cum

fui

temporis

Monachis;

non tamen

illi

omnes a

con-jugio fuerunt alieni.

Clara enim

funt

verba,

quse

de illorum uxoribus leguntur, 2 Reg, IV: i, Et

midier aliqua ex

uxoribus filiorum Prophetarum

da-mabat ad

Elifleum;

Caudas

vero

ob

quas extra ur* bes ita verfati fuerint Prophet# cum

fuisdifcipu-Iis, credunt viri eruditi, has potiffimum

fuiilet

vel quia loca

illa,

a

confortione &

confvetudine

hominum.rernotiora, & ab oppidorum turbis ac

frequentia longius

fejunfta,

contemplationi

medi-tationique rerum

bene convenirent,

nec non

ad

pietatis

exercitationes

fuerint

aptiora;

vei

quia

ter-ram Sanétam nuper ingreffis,

ob

incolas

rebelles,

ante urbes expugnatas, in

oppidis Scholas

inftitu-ere non licuerit (e). ldeo vero

ad

flumina & aquas

habitafié refert Vinringa: quia

flidaeis

recepitm

e-rat3 non

nifl lotis manibus ad Detrm

preces

funde-re. Qnod etiam inde

confirmatum

volunt; quia

Jfacum ad puteum

orafle,

tradunt,

ex

Gen.

XXIV;

62, 63, cfr. Ef, Ii ISy 16.

(a) Vitring, de Synag, Vet. Lib. I. part

II.

c,

VII,

pag. 352· (b) Hermam. VitC MifcetL Sacr.

Lib.

I.

c. X. §. (c) In ejus Epift, ad Ruft, de forma vi*

vendi.(d) in Epift. ad Ptouhnum Fol. 37. (e) vid,

Vitring. Loc. cit.

cfr.

Joh.

Henr. Maj,

in Scia*

graphia Scholar· Prophet, §. 6.

(30)

§.

Χ

Vidimus

in quibus

breviter

viri

&

illi Sandli,ut

ftricxim

varia illa

res ferebat,

mufea,

ftu-diis dicatam coniecratamque juventutem docue-runt; quae vero fata, quasque viciffitudines

ejus-modi icientiarum Academia? habuerint, nec ficco,

quod

ajunt,

pede pratereundum videtur. Initia iua atque incrementa cepiffe temporibus

Patriar-charum, &, magni illius Prophet^, Mods, §. II,

qualitercunque indicatum ivimus; floruiffe vero

imprimis temporibus Samuelis, qui ultimus fuit Iudicum populi Iiraélitici, idemque fidelis Dei

Pro-pheta, nec non xvo Regum, Saulis, Davidis, ac

Salomonis, viventibus ad huc magnis illis

Pro-phetis, Elia &Elifaeo, dubio caret omni. Etenim

quod Deus I Sam. HI: 21, dicitur: frequenüus [e

revelaße Samueli

in Schilunte per verbum jfehov<f,

id haud dubie praeter alia indicat, quod S. litera¬

rum ßudia, longo fat temporis intervaüo

negli-gentius traftata, cum diebus EU verbum Jehov^

rarum valde, ac vifiones propheticae minus

cre-brae eflent, fub Samuele, magni nominis

Prophe-ta ac Doflore, fumrna cum induftria luerint

cul-ta, atque ad apicem quafi fuum in illa gente

per-venerint. Id profefloS. codex teftatur, tantüm

Pro-phetarum eorumque difcipulorum numerum vix

unquam exftitiiTe* atque his temporibus. Etenim Jerichuntina Schola fubminiftrare valurt

quinqua-ginta viros leöos* de filiis Prophetarum,

ad

in-qui«

(31)

quirendum Eliam terris exemtum, i Reg, II: 17·, Sic Elifei Schola centum virorum numero con-fpicua traditur, C3p. IV: 43. Ingentis pariter Pro

phetarum catervas mentio fit, I Sam, X; lo. Immo

2 Reg. VI: i, narratur, tantam fuiiTe filiorum Pro*

phetarum multitudinem, ut loci angußia illos

o-mnes non caperet: & Obadias fub imperio Regis

Achabi, iaeviente perfecutione, centum Prcphetas,

quinquagems.hi quaque

fpelunca, abfcondijje,

me·

moratur, I Reg, XVlil: 4, Quid, quaefo, aliud ex

his omnibus inferri poteft, quam literarfac rei

hif-ce, pra? reliquis, temporibus, flatus florentiffimus?

Verum enim vero,.ut omnia iublunaria nunquam

diu eodem flant veftigio, fed fuis viciffitudinibus funt obnoxia, fuasque & accretiones &

diminuti-ones habent; ita quoque flatus Scholarum in gen¬

te Hebr^a, earum^ue fors varia-fuit atque

in-conftans, dum magis magisque, pro diveria ra-tione temporis, ccepit inclinare, aliamque faciem

oftendere, pra?fertim fub captivitate Babylonica

ac deinceps. Ultra ha?c vero tempora Scholarum

fata confiderare, inflituti praientis limitibus fi-xis, vecamur. Si cui voiupe fuerit, illa breviter

enarrata videbit a Qyenftedio in Antiquit. Bibi.

Part, I. c. VII. n, V. Vide etiam Vitring, de Syti ag.· Vet. Libr. 1. part. II. c. VII, psg. 35*3. ftqq» & Joh.

Henric. Maj.Sciagraph, Schol. Proph,§. IX. pag.656.

§. XI

haflenus diåis facile erit jiidicatu, quisnam

(32)

pra?-praecipue

finis fuerit inftitutionis

prophetica?* Hic

certe alius non fuit, quam ut femina doörinse

cceleftis ac vitas ianftioris in difcipulorum animis

plantarentur,

id eft,

ut eos

in

verbi

divini

fcru-tinio ac fedula meditatione; in vera Dei cogniti-one, ejusque vel perfeftionum vel

beneficiorum

laudatione; in precum ftudio, canticorumque prs-fertim

pangendorum

arte,

quibus

piorum animi

permulcentur

quafi,& ad cceleßia

attolluntur;

in

univerfis denique Theologiae partibus, Doftores

erudirent, quo

digna demum Ecclefi#

ac

reipu-blic^ membra, omnis iapientis thefauris inftrufta evaderent. Hinc Joh. Kenric, Majus elegantem hane Scholarum Propheticarum nobis reliquit

de-finitionem: Fuerunt, inquit, loca, ut plurimum in

cotlibus a Piris S-eoTmtW, facris

conventibus,

& in

primis

fcholaflicis

de

flinat

a,

in

quibus

filii,

feu

di-fcipuli

Propbetarum,

convenerunt, ut a

Prophetis

Do-61oribus, feu

Senioribus,

in lege Dei,

&

promijflo-nibus divinis, deque varia regniMeflue oeconomia

e-rudirentur, Deumque precibus,

hymnisque muflcis

landarent, tandemque propheti£ dom inflruäi eva¬

derent. Proinde quoniam credere convenit,

Pro-phetas

Doitores

in

erudiendo,

pariter

ac eorum

difcipulos in

aufeultando arripiendoque

maximam

adhibuifle curam atque induftriam, fuaque ab

u-traque parte

officia, poft

opem

Summi Numinis

imploratam,

peregifle,

nulla

fubefl ratio,

cur

du-bitemus, quin finem intentura fint

afiecuti.

Pro-fefto inftitutum hoc prceclarum & vere divinum

(33)

haud dubie fecutus eil effeétus optatus ac Jonge

leliciffimus, urpote cum ex

Seminariis illiscoul?

to plura Prophetarum agmina

prodirent,

quam

quse §. prasc. vidimus enumerata. De

efFe-flu hoc teftantur, quotquot oretenus a Propheti$ ad falutem funt informati: eundem nosmetipfi

per-cipimus, quotiescunque

Prophetias,

quas,

ad

in«

ftitutionem noftram falutarem, adhuc fuperftites

eile voluit divina benignitas & dementia, fedula

verfamus manu: quoties moremillum, nunquam

fatis laudandum, Scholas, Gymnafia atque

Aca-demias erigendi, qux

fertiliffima

funt felicitatis humanas viridaria/hoe paSo ad nos translatum

eiie? rite attentequs

perpendirnus.

§. Xu

Atque hasc

filiis Prophetarum

quldem iunt

in prceienti

illa

pauciffima,

opella

quas

fcri-

de

bere fuftinuimus. Non diffitemur, plurima

refta-re, quas in haue rem

dici

poflent

atque

forte

de-berenf, id vero quominus

fieri

potuerit, non

difc

fvafit, verum prohibuit omnino & temporis 8c

facultatum anguftia. Quare hifee

{am

fubfiften-tes, Deum T, O. M. fupplieibus

compellamus

pre-eibus, dignetur omnem literariam rem in

duieif-fima noftra patria ita fovere

aedirigere,

ut

Schö¬

lls, Gymnafiis atque

Academiis, in primis

almas

huic no&rx Muiarum

palaeite, Dolores

integre eruditionis & vitas nunquam

defint;

quo veras

(34)

g»" o

, pientia?

filii

opera ac ftudio iilorum indefefla in

tüturam reipublicae fpem iemper pracparentur, & denique omnia, quae aguntur, iu Summi ejus

nominis Laudem, honorem ac gloriam cedant.

i - -1 . ' * * ' . - .

O Chrifte, qui es ντζοφ^ης åvvu]og εν ϊξγω Kot) λογού zvctffiov 7* Θέί yjof 7ταν]ος % Åctx, LllC» XXIV:

19; qui es αλη&'ηζ, yjif Ίϊν o^ov T% 0s£ tv αλήθεια dV

$άο-κων, Matth. XXll: 16, nofter efto Magiiler: pa¬

ra Tibi corda noftra in Scholam, ubi nos

verita-tem tuam doceas. Sic nuilum erit dubium, quin futurum fit, ut fapientes, probi ac feiices

evada-mus, «Sc aliquando in cceleftis Academia? aibum

relati, veram honoris laurum , 7w 7ί$ , 2

Tim. IV: 8, 7®" dy^AvJwov 7??

3ό£ης,

1 Pet. V: 4, 7ov ςίφανον "\ης ζωής ληψ&ρε&α, Jac. 1ί 12 , ubi fine

intcrmiffione dicendum:

♦. * - - ·>

Figure

Updating...

References

Related subjects :