De modo quo ecclesiæ cum republica nexum considerare deceat, commentatio; quam, venia ampliss. fac. phil. Ups. præside doct. Dan. Boëthio ... pro gradu philosophico publico examini submittit Johannes Petrus Eurén. Bothniensis. In audit. Gust. maj. die II

Full text

(1)

DE MODO, QUO

ECCLESm

cum

REPUBLICA

NEXUM

CONSIDERARE DECEAT,

COMMENTATIO;

N' ;

.

quam,

VENIA AMPLISS. FAC. PHIL. UPS.

Ρ R JE SI D Ε

DOCT.

DAN.

BOETHIO,

-1 J

ΕΤΗ.. ET POLIT. PROF. REG. ET ORD.;

/ _

PRO GRADU PHILOSOPHICO

publico examinifubmittit

JOHANNES

PETRUS EUREN.

Bo chni&nji

^ 7 ' '* 1

m AUDrT. GUST.

ÄIAJ. DIE II APR. MDCCCIU.

Η, Α. M. S.

\

UPSALIiE,

(2)

FRATRI

ΟϊΧΙΜΟ

Α6ΚΓΟ

EUBÉM

INTRÄ REG. COLLEG. CAMER. NOTAR. ORD.

(3)

DE MODO, QUO

ECCLESI/E

CUM

REPUBLICA NEXUM

CONSIDERARE DECEAT.

iLndicio

eil mulris, qui Philofophiam nil humanitati

prae·

ilare arbitranrur, quod

ea fe excra Senium communem

evagari palam

proßrearur.

Sed ii quis cogitarit qvsd Ti¬

bi velic Philofophia

κ&Ί' εξοχψ, ei manifeilum eil, eam ab

univerfali, vel erudirorum omnium fufiragatione incipi

non pofTe, verum

contra, ii qua in re communiter

con-fentiunt omnes, rationem illius confenfus

quserere. Cete-roquin autem facile evinci poiTe arbitramur, fenfiim illum,

ii qua in re unanimiter

judicia feret, fcientia indigere. Alia ratione neicimus unde profe&ae Tunt idearum diveriis

temporibus mutationes. Num, ex. gr., eo tempore,

quo

fieri poiTe credebatur ut homo vi

cogeretur ad virtutis

obfequium, fenfum comraunem Tibi non adTciverint

ho-mines? Certe hoc nihil aliud exprimit, quam illius

at-taris hominum communem de re£lo fenfum.

Jam vero

nullus, qui fanum hunc Tenfum Tibi tnibuit, ejus modi praejudiciis adTentit.. Tam parum Tibi conilans eil

prin-cipium hoc. Si vero non diffiteamur ipfius

de univerfa-litate Sc neceilirare jure dubitari;

aperturn eil, Philofo·

phise opem deinde non amplius peti, Ted pofci.

(4)

Ne-Neminem, cui innotuir judiciorum in

quotidiana

ho¬

rninum focierare de rebus vel graviiiimis diverfitas

poftu-laturum exiftimamus, Phllofophiae folummodo fuperbiam

fenfus communis confttfntiae refragari.

Ε

contrario

in

du-bium eft muttium illlius diftenfum philofophiac

ftudium

ex-eitare. Sic certe fa&um eft, ut, cum prodiderint

fe

dis-pares Sc

moralitati

faeps

parum

rautrices

opiniones

de

ve-ro nifu Religionis & civilis

Socieratis,

quaeiituni

iir,

quem-nam hae nexum cum fcopo hominis fummo

habeant. Ex

iis, quoe

philofophia hac

de

re

docet,

anfam nobis

arripui

mus pro viribus

breviter

disquirendi

/

quomodo

oporreat

nexum Ecclefiae cum Republica reprsefentare.

Nobis

nem-pe

perEaafum

habemus,

non

perinde

eiTe quomodocunque

hac de re fentiatur, nec

ejusmodi

quaeftionem

ullo

tem¬

pore

eiTe fupervacaneam.

Ab eo inde tempore, quo igne

Sc ferro

homines

ad

Ecclefiamin cundam compell^re,crudelitatis

accufari

eecprum eft,fuere ii, qui alia infveti

officia cogitare,

quam

ad

quae

praeftanda externa

vi

adigi

poftumus,

primarium

religionis

fcopum negarint; quumque

nihilominus

Rempublicam

ne-ceiTariam deprehenderunt, in

politicse

inftrumentum

totäm

commutarint Religionem, quippe

idoneam

repererunt

effrenatum populum

fuprafenfualitatis

idea,

cohibendi.

Quisque videt non

pofie

quemquam tam

abje£le

de

Religione cogitare,

nifi

antea

de

ipfius hominis

fcopo

per-verfe judicaverit.

Forikan hominis

fummum

eile

vivere

ratiocinantur: "at ut vivat, victum quaerat, qua

in

re

certa-men oriatur, necelte eft"; ergo Respublica

inftituatur,

'Je-jusque

adminicuiurn

Sc conditio

Eccleiia'"\

Fieri

quidem

(5)

====== 3

divinioris fuae natura? non prorfus exftingvere valeat,ra-tiocinii confequentias iiupeat, proindeque nobiliorem ho¬

rnin i metam c?rcumfpiciat; attamen in eo il bi ipfi ron

eil confentaneus, nam ii quis non neget, hominem ad ma¬

jore eile narum, nec tum vaiebit hoc modo Religiösem

dejicere.

Qui agnofcit hominem degere vitam, ut fuo fcopo

ob-tinenåo confulat, iimulque animadvertit hunc fcopum nul¬ luni aliuni efTe, quam ut Dei voluntas in coelo &per terras

fat, tocamque huc tendere naturam; isfacila intélligit,non

eife Rempublicam Ecclefia? finern , verum contra,

quam-cunque Rempublicam inilitutam id velie, ut Ecclefia

infti-tuatur. Cogimur quidem non iine ratione ad civilem fo-cietatem cum aliis hominibus ineundanr; fed non ju-re

ab-foluto,, quale elfet, ii cogere liceret propter internam

officii legem. Lätet enisn ratio, cur is civitatem ineat, qui ita eit a commercio cum hominibus remotus, ut dis-fenfus cum eo nunquam exiitere poifit.

\

Qvum tarnen de hac inprimis re a multis in vita

com-muni dubitari, vel porius eandem non bene perpendi,

no-vimus; id efficere conabimur, ut facilius intelligatur, fco¬

pum, quo ultimo refpicit Respublica,

id eil,

confociatio·

nem hominum, in quavoluntas fingulorum voluntati omnium

fefubjicjt, eife Ecclefia inditutionem. Quam ob

cauifatn

dis-quiramus, quisfit Jinis Ecclefia. , *

Si concedimus, hominem ad id eife natum, ut Mora¬

lis legis pfaecepta exfequatur,

quod

eo magis

eil

conco*

dendum , quo magis liquet, qliquid effe, quod abfoluie de-bemus; fequitur ut ejusmodi Moralis

perfe&io,

quatenusfit

(6)

fco-fcopus, id eft, aliquid qnod expetimus, non impetratum, cu«

jusque caußa unice vivimus, in infinica appropinquattöne

confiftere debear. Qvum praeterea, uc docet Etfrica, non

iiifficiar huc duci, Ted uc nosrner ipii ducamus neceiTe fit$

patet, unumquemque debere conviflum efle, utrum hoc

vel illud cum Moraliratis lege congrusr, nec ne. jam ve-ro, Γι fieri poteft, uc in judiciis de re&o errem, quaeftio

eft, quo

pa&o

eenam de recto periVaiionem confequar?

Qyamvis rnorale pretium ornnino denegetur a&ionL

bus, quas quis alien3 duftus periTvafione committit; tarnen

perperam hoc interpretaremur, ii contenderemus illicirum eiTe, alterum alteri fiiam de re£to perfvafionem injicere*.

Contra ea id naturae fuiiTe videtur coniilium, cum infini-Eam homini propofuic metarn, ur hoc modo immutabiles

honeftatis leges magis magisque explicarentur, ficque

ho-rnines Fortuira non amplius,. verum volunraria his legibus

obiequia prseftarenr. Qvam certum enirn eft, illum, qui ex. aliena aucloritate agat infra ^diumanam fortem deprimi3

tarn indubium eft ab altera parte, eum libere egifle, qui

aliena ex eruditione agic3 nam tum fuae ipfius non alius

obtemperavit perfvafioni. Caeterurn manifeftum eft, alium moralitatem contemplandi modum, quo nempe omnis

e-jusmodi mutuus inftexus tollerecur, in. egoismum abire.

Illa hominum confociatiocai talis, qualem locuti

fu-mus, influxus ineflec, Eccleßam vocamus. Lex ejus prima¬

ria eft: Quare optimam de· bono Qf jußoperfvafionem, eamque

eum aliis communicato. Ex quo iequitur, ut omne cogerc in Ecdefta, quippe in qua folummodo id agitur, in alter alterum convincat, hmc legi contradicar., Eccleiiamqus qua

(7)

ta-BB itfMU

talem deftruat. Deinde autem quoque

apparet,

unum-quemque, qui fu«e deftinationi confultum velie, debere fe-Ecclefne aiTociare, quatenus n*

Tipe cuique incumbit fibi optimam perfvafionem comparare.

%

,

:

.

/'V

-Sed quo omnis ex Eeclefia vis exciudi poiTIt, hoc efl,

quo poiiibilis ipfa evadat, aliud defiderari

ap.ertum eft.

Si inter pacificarores gjadius

ftringitur, deiinic pacifiario, bellumqae iterum exardefcit. Non iraque inter eos

campo

decernatur, fed cautum iit quoque, ne iisdem a

bellanti-bus vis inferatur. Nec diilimile quid in Eeclefia fieri de¬

bet,'ubi feilicet id agitur, ut üna iit perfvafio

omnium,

una voluntas..

Qvum jam, ut antea diximus, Respublica hotninum eft coniociatio, in qua voluntas uniuscujusque

voluntati

o-mniurn fe fubjicitj fequitur,

ut ad hane pertineat externa

poteftate cavere, ne ulli civium liceat aiium pro

privato arbitrio tradlare. Poteftas

cogendi itaque Reipublicae

unice eil deinandata. Habemus

quoque heic quod Ee¬

clefia defdtrabat. Quoniam vero

fcopus hominis fummus

non niii unus eft, ceteros omnes fub fe

comprehendens,

apparet rempublicam infticutam, fi cum hominis

deßinationc

aliquid conjuftum hahebit, per fe non eife fcopum, verum mtdiate ad finem hominis furnmum eonducere.

Quseritur autem, quernnam nexum Respublica habest cum

deftina-tione hominis, id eil,

qua r tione illa ut morale inftitu-tum corifiderari fimul debeat. Licet

Respublica, cum earn

dura ex neceftkate ortam eife

perpendimus, per fe.

fco-pus eife videatur/ tarnen a Ratione,

utpote quae omnia

(8)

g ;

-ad morales fines relata

vult,

nifi

omnia

condemnabir,

fic

folummodo neutiqwam

poteft

confiderari.

Monftrat

pbilofophia,

hominum

conjun&icnem

adeo

cum moraü eorum

cultura

cohserere,ut

haec

iine

illa

neu-tiquam

incipere

poifit.

Sed

quivis

prseterea

facila

intal·

ligit

hominem

folirarium

totum

quantum

eife

animal,

ii

excepcris facultatem

evadendi,

poikis

condirionibus,

ratio-rialis. Nam hbertas

ejus

numquam

libertatem

aliorurn

of-fendere poteft, nec

ideo

confcius

erit

fuas

a

rebus

exrer-nis non pendentis narurse.

Multo

autem

minus,

uilus

qui

fernel Societati fe

adjunxir,

proindeque

Über

fa&us

eft,

iterum , Eremitarum more,

in

folitudinem

abire

poteft;

is fcijicet moralem

Autocheiriam

committit;

nam

eo

ipfo

a£iu

deciarat,

fe

non

amplius

velie

fuam

ad

metam

progredi.

In utroque igitur

cafu

homines

oportet

cohabitare

proindeque

fe

fancitis

legibus

fubmktere.

Respublica

ira-que

neceifario

eft

inftituenda;

fed

quoque

apparet,

eam

non poife,

nifi

indirecte

ad

moralitatem

conducere.

Di-ximus enim nosnon ideo

obligari

focierati

nosmer

adjungere,

quod in ea

tutelam

confequimur;

fed

quia

non

aliter

quam

cum aliis fociati fatorum

neceilitaci

nos

eximere

valemus.

Hoc nihil aliud eft quam

quod

fupra

indicavimus

per

Ec-cleiiam fieri debere; nam

ft

id

efiicitur in

Eccleiia,

ut

ex

perjvafione agamus,

nihil

aliud

prscftatur,

quam

ut

fpontc,

non ex fato operemur.

Jam itaque,

fl

hac

ratione,

ut

monftravimus,

cum

(9)

non ad Reipublicae eonfervationem, verum ad

majoraten-dere: contra autem Rempuhlicam, ii erirnus abfolure

obli-gari eidem nosmet aifociare Eccleiiae inftitutionem

fpe&a-re. Ex his tarnen omnibus non confequens eft, alreram

harum focietatum auxilio alterjus non indigere. Ε con¬

trario facile monftrari poteft, quod

, ut Respublica

Eocle-fiam prtecedere debet, lic illa iine hac non facile confta-bit. Homo a natura deftinatus ad honeftatem , non poteft

non in fe continere virrutis quoddam fundamentum. Hoc

fundamentum eft fides illa, quam rebus fupra fenfualibus

habet, qua nempe creditur fanönm aliquid dari, auod bumanis viribus exemtum eile debet. Fruffra prim/ Re-ges tenraffent feros & -per terras difperfos·' homines in u-num convocare, niΠ hi prima illa virturis femina

connata

habuiifenr. Hac primitiva indole effeöum eft, ut fe ci¬

vitatis legibus adftringi permiferint, nec fine illa ullum

robur Societatis vincula tuebitur. Eccleiiae vero eft hane

fan#i fublimisque notionem alere, confirmare, explicare,

quo fiet ut fancla omniurn animo repuretur Societas,

fan-&a, quia conditio eft fine qua non ad vinurem itur. 1

V *

Non iginir negamus, Reipublicoe fulcrum eife

Ec-clefiam. Ε contrario contendimus, hane unicuique

Sa-cietati, cui non indifferens eft, utrum flagello magis

quam legibus obediatur, oraninov neceifariam eife. Sed hoc inculcamus, non pio animo confentaneum efie,

Re-Kgionem , proindeque moraliratém ur idoneum imperii

in-ffrumentum folummodo reputarej- quo nempe efficitur, ut

(10)

Si non fine rauiTa pii cordarique viri de

irrdifFeren-tismi magis rnagisque nofka aerare i-ncer eos , qui fupra

vulgus fe fapsre opinantur ingravefcente malo,

querun-tur 3 an medicina perniciofo huic morho aliunde parari

poteftj quam Religionem illiusque adminicula ad akiores

qvam qui prsefentibus civitatum & imperiorum commodis unice proponuntur} fixies fpeftare, docendo, Sc huic

do-££rinafconfentiente conftantiqtie praxi illius dignitati con-fulendo? Vereor, ne illi , qui Religionis inftitutis ed

Papismum paullatim redeundum eife praecipere videntur,>

ip(i indifFerentisroo patrocinio fint, idque tandem efhcianr,

ur quae Respublica üb Ecclefise inftirutione vera Sc arbitrio

humano non fubje&a fibi jure promirrere poifec fulcra decidanr, eademque ruina omnia Sc Sacra Sc profana

Figur

Updating...

Referenser

Updating...

Relaterade ämnen :